Phú Thọ: Đột phá trong triển khai thực hiện các dự án đầu tư
Xác định giải phóng mặt bằng là một trong những điểm nghẽn trực tiếp ảnh hưởng tiến độ các công trình, dự án, tỉnh Phú Thọ đang tập trung tháo gỡ từ cơ chế, chính sách đến tổ chức thực hiện. Với hàng trăm dự án đang triển khai, trong đó có nhiều dự án giao thông, khu công nghiệp, đô thị quy mô lớn, việc tháo gỡ từng điểm nghẽn mặt bằng không chỉ bảo đảm tiến độ đầu tư mà còn góp phần khơi thông nguồn lực, mở rộng không gian phát triển, tạo động lực cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
Gỡ “nút thắt” từ cơ chế, chính sách
Sau hợp nhất, tỉnh Phú Thọ hiện có 148 xã, phường, diện tích hơn 9.340km². Thực tế thời gian đầu sau sáp nhập đơn vị hành chính cho thấy, giải phóng mặt bằng (GPMB) là một trong những lĩnh vực phát sinh nhiều khó khăn, nhất là đối với các dự án trọng điểm, liên tỉnh, sự khác biệt về chính sách dẫn tới tâm lý so sánh trong một bộ phận người dân. Cùng với đó, một số trường hợp vi phạm pháp luật đất đai, hồ sơ địa chính chưa đầy đủ, việc sử dụng đất qua nhiều thời kỳ khiến quá trình xác minh, lập phương án bồi thường kéo dài.
Để khắc phục tình trạng trên, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh đã tập trung hoàn thiện hệ thống chính sách, tạo hành lang pháp lý thống nhất cho công tác GPMB sau sáp nhập. Đến nay, tỉnh đã ban hành 11 văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, phân cấp nhiệm vụ trong lĩnh vực đất đai và trình tự thủ tục hành chính về đất đai.
Qua đó đã từng bước tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách bồi thường trên địa bàn tỉnh, đặc biệt là quy định việc bố trí tạm cư, thời gian và kinh phí tạm cư, các khoản tiền bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện các dự án trên địa bàn. Cùng với đó, UBND tỉnh đã phân cấp, phân quyền cho UBND cấp xã, Chủ tịch UBND cấp xã, tạo điều kiện để cơ sở chủ động hơn trong quá trình GPMB. Đồng thời, Chủ tịch UBND tỉnh đã thành lập Tổ công tác tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về GPMB đối với các dự án trọng điểm; triển khai thí điểm cơ chế “luồng xanh” trong giải quyết thủ tục hành chính phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
Tăng cường kiểm tra, giám sát ở các khâu dễ phát sinh tiêu cực
Từ ngày 1/7/2025 đến nay, toàn tỉnh Phú Thọ triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ và GPMB tại 462 dự án, với tổng diện tích phải thu hồi 5.445ha. Hiện, tỉnh đã hoàn thành GPMB 2.558ha, đạt tỷ lệ 47%; tổng kinh phí GPMB theo phương án được phê duyệt là 3.014 tỷ đồng; kinh phí đã bố trí là 1.950 tỷ đồng, tương đương 65% nhu cầu chi trả.
Trong đó, có 18 dự án sử dụng nguồn vốn đầu tư công với tổng mức đầu tư 81.090 tỷ đồng, 21 dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách với tổng vốn đầu tư lên tới 260.224 tỷ đồng, bao gồm 10 dự án xây dựng khu công nghiệp và 11 dự án phát triển đô thị, dịch vụ lớn như nhà máy xi măng Xuân Thiện Hòa Bình, tổ hợp khu đô thị hai bên bờ sông Lô...
Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường, kết quả trên cho thấy, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã có chuyển biến tích cực, nhiều dự án đã được bàn giao mặt bằng để tổ chức thi công. Một trong những minh chứng rõ nét là dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 2 đoạn Vĩnh Yên - Việt Trì. Đây là công trình giao thông trọng điểm, có ý nghĩa trong việc hoàn thiện kết cấu hạ tầng giao thông, tăng cường kết nối, tạo động lực thu hút đầu tư. Nhờ sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo tỉnh cùng các cấp, các ngành, nhiều khó khăn, vướng mắc của dự án đã từng bước được tháo gỡ. Đến nay, công tác GPMB đã cơ bản hoàn thành; 3 xã Tề Lỗ, Hội Thịnh và Vĩnh Thành đã hoàn thành 100% bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bàn giao toàn bộ mặt bằng; xã Vĩnh An đạt 89%, Vĩnh Hưng khoảng 92% đang tập trung hoàn thành phần còn lại.
Tương tự, tại dự án cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu đoạn Km19+000 - Km53+000 có tổng chiều dài 34km (trong đó khoảng 31,9km đi qua địa bàn Phú Thọ), công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy mô hoàn chỉnh 4 làn xe cũng đã cơ bản hoàn thành, mặt bằng đã được bàn giao cho các nhà thầu để tổ chức thi công trên hầu hết phạm vi dự án.
Hiện, 4 gói thầu xây lắp đang được triển khai đồng thời, giá trị thực hiện đạt khoảng 1.640 tỷ đồng trên tổng giá trị hợp đồng 8.332 tỷ đồng (tương đương 20%). Lũy kế giải ngân đến hết năm 2025 đã đạt 7.237 tỷ đồng, tương đương 100% kế hoạch vốn năm; năm 2026, dự án được bố trí 100 tỷ đồng vốn ngân sách tỉnh, đã giải ngân 62,099 tỷ đồng, đạt 62% kế hoạch vốn năm.
Để tiếp tục đẩy nhanh tiến độ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và GPMB các dự án, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Phú Thọ đã ban hành Chỉ thị số 22 ngày 22/6/2026 về lãnh đạo thực hiện các biện pháp đẩy nhanh công tác GPMB để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, nhiệm kỳ 2025 - 2030 với 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Từ hoàn thiện cơ chế, chủ động chuẩn bị điều kiện pháp lý và tái định cư đến chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, nâng cao năng lực tổ chức thực hiện, tăng cường giám sát và đổi mới công tác tuyên truyền, đối thoại với Nhân dân.
Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát tại các khâu dễ phát sinh tiêu cực như xác định nguồn gốc đất, kiểm đếm tài sản, xác định giá đất, phê duyệt phương án bồi thường, chi trả và bố trí tái định cư; xây dựng hồ sơ quản lý bằng hình ảnh, bản đồ, mốc giới và dữ liệu số. Cùng với đó, tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung bảng giá đất phù hợp thực tiễn, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất, công khai, minh bạch trong quản lý đất đai, tạo công cụ pháp lý quan trọng phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thu hút đầu tư trên địa bàn tỉnh.