Từ tiếng nói cử tri đến chính sách kịp thời
Từ nghị trường đến cơ sở, tiếng nói cử tri đang tạo nên một dòng chảy ngày càng trực tiếp vào quá trình hoàn thiện chính sách. Những vấn đề được đặt ra tại các cuộc tiếp xúc cử tri trước Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI - từ chế độ đối với cán bộ, công chức cấp xã, người có công đến những vấn đề phát sinh trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp - cho thấy không chỉ là lắng nghe mà đã được theo đến cùng: kiến nghị được tiếp nhận, vấn đề được xử lý và chính sách được kịp thời hoàn thiện để đi vào cuộc sống.
Bài 1: Nghị định 381 - động lực để cán bộ, công chức cấp xã yên tâm công tác
Nghị định số 381/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành, quy định phụ cấp công vụ đối với cán bộ, công chức làm việc tại xã, phường, đặc khu, trong đó mức phụ cấp 55% được áp dụng theo quy định từ ngày 1/7/2026. Trong bối cảnh chính quyền địa phương 2 cấp, khối lượng công việc và trách nhiệm dồn mạnh về cơ sở, chính sách mới mang đến niềm vui, sự động viên thiết thực đối với đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã.
Công việc nhiều hơn, trách nhiệm nặng hơn
Sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, cấp xã thực sự trở thành trung tâm vận hành trực tiếp ở cơ sở. Trong tổng số 1.164 nhiệm vụ của cấp huyện trước đây, 859 nhiệm vụ, chiếm 73,8%, được chuyển cho cấp xã. Qua đó, cấp xã trực tiếp đảm nhận ít nhất 938 nhiệm vụ phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền.
Địa bàn rộng hơn, dân số lớn hơn, nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện nay được đưa về gần dân hơn. Cùng với đó là yêu cầu giải quyết công việc nhanh hơn, trực tiếp hơn và trách nhiệm cũng rõ hơn đối với từng cán bộ, công chức.
Tại xã Ia Krêl, Gia Lai, anh Trần Khánh Toàn, Chánh Văn phòng HĐND và UBND xã, cảm nhận rõ áp lực ấy qua công việc hằng ngày. Theo anh Toàn, nếu trước đây văn phòng cấp huyện chủ yếu đảm nhận công tác tham mưu, tổng hợp, phục vụ hoạt động của HĐND, UBND thì khi về cấp xã, phạm vi công việc của văn phòng rộng và nhiều đầu mối hơn. Ngoài tham mưu, tổng hợp, phục vụ HĐND, UBND, cán bộ văn phòng còn phải phối hợp, xử lý nhiều công việc liên quan đến tư pháp - hộ tịch, công tác đối ngoại, tài chính; có những vị trí phải đảm nhận cả trách nhiệm của chủ tài khoản cơ quan.
“Công việc ở cơ sở hiện nay nhiều hơn, trách nhiệm cũng lớn hơn. Văn phòng phải xử lý nhiều đầu việc, nhiều lĩnh vực cùng lúc, có những thời điểm công việc liên tục, gần như không có ngày nghỉ. Trong khi đó, mức lương trước đây chưa thực sự tương xứng với khối lượng công việc và trách nhiệm đảm nhận”, anh Toàn chia sẻ. Bởi vậy, thông tin về Nghị định 381 mang đến cho anh và đồng nghiệp niềm vui rất cụ thể.
Niềm vui từ một chính sách kịp thời
Công tác tại xã miền núi Tam Hợp - một trong những xã đặc biệt khó khăn của tỉnh Nghệ An, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Cao Đức Trung cùng nhiều cán bộ, công chức nơi đây rất phấn khởi trước việc phụ cấp công vụ được nâng lên. Nhà cách nơi làm việc hàng chục, có người cả trăm cây số, trong điều kiện địa bàn rộng, đi lại khó khăn, công việc nhiều hơn sau sắp xếp, sự quan tâm này là động viên thiết thực đối với đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở. Niềm vui ấy không chỉ nằm ở một khoản thu nhập được cải thiện, mà còn là sự ghi nhận đối với những người đang trực tiếp gánh vác công việc ở nơi cơ sở còn nhiều khó khăn.
Với anh Triệu Ngọc Sơn, Phó Trưởng ban chuyên trách HĐND xã Ia Puch, Gia Lai, niềm vui ấy càng có ý nghĩa khi công việc gắn với địa bàn biên giới, giáp với Campuchia, bản làng và đời sống còn nhiều khó khăn của người dân, chủ yếu là người Jrai. Theo anh, cán bộ làm việc ở cơ sở không chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mà còn phải thường xuyên gần dân, nắm tình hình, giải quyết những vấn đề phát sinh từ cuộc sống. Chính sách phụ cấp được điều chỉnh kịp thời là sự động viên để cán bộ yên tâm công tác, gắn bó lâu dài với địa bàn, nhất là những nơi xa trung tâm, điều kiện sinh hoạt và công tác còn nhiều thiếu thốn.
Thực tế sau khi vận hành mô hình mới cho thấy, cấp xã đang đảm nhận khối lượng nhiệm vụ lớn hơn trước. Trong khi đó, đội ngũ cán bộ, công chức được hình thành từ nhiều nguồn, trình độ, năng lực và kỹ năng thực thi nhiệm vụ chưa đồng đều; một số địa phương còn thiếu nhân lực chuyên môn sâu trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng, tài chính, tư pháp, công nghệ thông tin. Chính vì vậy, cùng với phân cấp, phân quyền, việc bảo đảm nguồn lực, điều kiện làm việc và chế độ, chính sách phù hợp cho đội ngũ ở cơ sở ngày càng trở nên thiết thực.
Nghị định số 381/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 2/10/2026, nhưng chế độ phụ cấp công vụ được áp dụng từ ngày 1/7/2026. Trường hợp thuộc diện hưởng mức phụ cấp 55% nhưng trong thời gian từ ngày 1/7 đến trước khi Nghị định có hiệu lực đã hưởng mức thấp hơn thì được hưởng phần chênh lệch theo quy định. Đây là cách xử lý có ý nghĩa trong giai đoạn chuyển tiếp, bảo đảm quyền lợi của đội ngũ cán bộ, công chức khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã đi vào vận hành.
Nhìn từ cơ sở, phía sau con số 55% không chỉ là một khoản phụ cấp. Đó còn là sự ghi nhận đối với khối lượng công việc, trách nhiệm và những yêu cầu mới mà cán bộ, công chức cấp xã đang đảm nhận. Với những cán bộ như anh Trần Khánh Toàn, anh Triệu Ngọc Sơn hay đội ngũ đang công tác tại những xã miền núi, vùng xa, chính sách kịp thời trước hết đem lại một niềm vui rất cụ thể, đó là yên tâm hơn để làm việc, gắn bó hơn với địa bàn và người dân. Nhưng ở chiều rộng hơn, đó cũng là một mắt xích trong yêu cầu lớn hơn của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: khi nhiều nhiệm vụ được chuyển về cơ sở thì nguồn lực, con người và chính sách dành cho cơ sở cũng phải được tính toán tương xứng.
Từ lắng nghe cơ sở, đến các kiến nghị ở hội nghị TXCT với đại biểu Quốc hội trước Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI đến một chính sách được hoàn thiện, từ văn bản đến niềm vui của người đang trực tiếp thực thi nhiệm vụ - đó chính là đoạn đường cho thấy tiếng nói từ cơ sở đang được chuyển hóa thành những chính sách cụ thể hơn, sát thực tiễn hơn. Khi chính sách thực sự chạm đến đời sống, không chỉ giải quyết một chế độ, mà còn tạo thêm động lực để những người ở tuyến đầu của quản trị công tiếp tục bám địa bàn, gần dân và hoàn thành tốt hơn phần việc của mình.