Ebola tại Congo: Số người tử vong vượt 4.000
Đợt bùng phát Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) đã khiến hơn 4.000 người tử vong, trong khi virus tiếp tục lan sang các khu vực mới và những khó khăn về nhân lực, nguồn lực cũng như sự hợp tác của cộng đồng đang cản trở nỗ lực kiểm soát dịch.
Theo số liệu mới nhất do Bộ Y tế Congo công bố đầu tháng 10 này, tổng cộng đã có 4.018 người đã tử vong trong 8.300 ca mắc Ebola được xác nhận kể từ khi dịch bùng phát hồi tháng 5. Hơn 2.000 bệnh nhân đã hồi phục.
Với tốc độ gia tăng hiện nay, đây được đánh giá là đợt bùng phát Ebola phát triển nhanh nhất từng được ghi nhận.
Congo tuyên bố bùng phát dịch ngày 15/5, do virus Ebola Bundibugyo gây ra. Đây là một chủng Ebola hiếm và hiện chưa có phương pháp điều trị hoặc vaccine được biết đến dành riêng cho chủng virus này.
Áp lực ngày càng lớn đối với lực lượng tuyến đầu
Tại Bunia, thủ phủ tỉnh Ituri ở Đông Bắc Congo và là tâm điểm của đợt bùng phát, một số nhân viên y tế gần đây đã tập trung để yêu cầu được thanh toán các khoản tiền lương còn nợ.
Những người biểu tình, trong đó có các thành viên của các đội giám sát dịch tễ chịu trách nhiệm xác định những người từng tiếp xúc với bệnh nhân nhiễm Ebola, đã giơ các biểu ngữ với thông điệp: “Không có tiền, không có dữ liệu!” và “Nhiều tháng không được trả lương”. Các quan chức sau đó đã giải tán nhóm biểu tình.
Kể từ khi dịch bùng phát, nhân viên y tế tuyến đầu đã nhiều lần đình công để yêu cầu được trả lương. Những gián đoạn này làm gia tăng thêm khó khăn đối với hoạt động giám sát, truy vết người tiếp xúc và kiểm soát sự lây lan của virus.
Gánh nặng đối với lực lượng y tế càng trở nên nghiêm trọng khi chính những người làm công tác chống dịch cũng có nguy cơ nhiễm bệnh. Tổ chức Bác sĩ Không Biên giới cho biết một nhân viên cứu trợ của tổ chức này đã nhiễm Ebola trong thời gian làm việc tại Congo.
Người này được đưa tới Hà Lan bằng một chuyến bay y tế đặc biệt vào tối 1/10 và sau đó được chuyển tới một đơn vị cách ly cấp độ cao tại Trung tâm Y tế Đại học Leiden.
Tổ chức Bác sĩ Không Biên giới nhận định cuộc khủng hoảng hiện nay đang gây ra “cái giá về con người chưa từng có” tại Congo, trong bối cảnh các cộng đồng phải đối mặt với đợt bùng phát Ebola lớn nhất từng được ghi nhận tại quốc gia này. Hơn 50 nhân viên y tế đã tử vong sau khi nhiễm virus.
Virus tiếp tục lan rộng
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) gần đây cảnh báo về tốc độ lây lan nhanh của Ebola sang các khu vực y tế mới, trong khi nguồn lực dành cho ứng phó dịch vốn đã hạn chế.
Tại cuộc họp báo mới nhất, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) cho biết số ca mắc được xác nhận đang giảm. Tuy nhiên, cơ quan này cảnh báo rằng sự sụt giảm có thể một phần phản ánh tình trạng bất ổn và những khó khăn trong việc tiếp cận, phối hợp với cộng đồng tại một số điểm nóng.
Điều này khiến việc đánh giá chính xác diễn biến dịch trở nên khó khăn, đặc biệt tại những khu vực mà các đội y tế gặp trở ngại trong tiếp cận người dân hoặc thu thập thông tin. Bên cạnh các thách thức về y tế và hậu cần, tình hình an ninh cũng đang làm phức tạp thêm công tác ứng phó.
Khủng hoảng niềm tin
Một trong những trở ngại lớn đối với nỗ lực kiểm soát Ebola hiện nay là sự thiếu tin tưởng của một bộ phận người dân đối với nhân viên y tế và chính quyền. Đầu tuần này, một chính trị gia Congo đã bị tấn công và đánh chết sau khi lên tiếng bảo vệ các biện pháp của chính phủ nhằm ứng phó với dịch Ebola.
Đây là đợt bùng phát Ebola thứ 17 tại Congo. Những kinh nghiệm từ các đợt dịch trước, cùng với tình trạng tham nhũng kéo dài, đã góp phần làm gia tăng sự hoài nghi đối với chính quyền.
Một số người dân thậm chí bác bỏ sự tồn tại hoặc mức độ nguy hiểm của Ebola, coi dịch bệnh là một “trò lừa bịp”. Điều này khiến các biện pháp giám sát, truy vết người tiếp xúc và cách ly những trường hợp nghi nhiễm gặp thêm khó khăn.
Tháng trước, chính quyền Congo bắt đầu triển khai cách tiếp cận lấy từng ngôi làng làm trung tâm, nhằm tăng cường sự tham gia trực tiếp của cộng đồng trong công tác phòng, chống dịch. Tuy nhiên, để chiến lược này phát huy hiệu quả, các cơ quan y tế phải đồng thời giải quyết nhiều vấn đề, từ bảo đảm an toàn và điều kiện làm việc cho nhân viên tuyến đầu, duy trì hoạt động giám sát và xét nghiệm, đến xây dựng lòng tin với người dân.
Với hơn 4.000 người đã tử vong và virus tiếp tục xuất hiện tại các khu vực mới, cuộc chiến chống Ebola tại Congo đang đặt ra thách thức không chỉ đối với hệ thống y tế trong nước mà còn đối với các tổ chức y tế quốc tế đang hỗ trợ ứng phó dịch.