Chủ tịch ASEAN 2027: Singapore ưu tiên kết nối lưới điện và tài chính xanh
Thúc đẩy Lưới điện ASEAN, huy động vốn cho chuyển đổi xanh và tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu là ba lĩnh vực Singapore ưu tiên trong nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN năm 2027, giữa lúc khu vực chịu sức ép từ an ninh năng lượng và chi phí sinh hoạt.
Phát biểu tại lễ công bố Khảo sát Triển vọng Khí hậu Đông Nam Á 2026 ngày 1/10, Bộ trưởng Phát triển Bền vững và Môi trường Singapore Grace Fu cho biết nước này sẽ thúc đẩy hợp tác thực chất trong ba lĩnh vực trên khi đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2027.
Bà Fu nhận định những biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu đang tác động trực tiếp tới Đông Nam Á, khu vực còn phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu. Giá nhiên liệu tăng kéo theo chi phí sản xuất, gây sức ép lên việc làm và sinh kế, đồng thời làm tăng hóa đơn điện của các hộ gia đình và ảnh hưởng tới vận tải, hậu cần, nguồn cung thực phẩm.
Theo Bộ trưởng Singapore, những khó khăn này càng cho thấy cần đẩy nhanh chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, đồng thời quản lý quá trình chuyển đổi thận trọng để cân đối chi phí trước mắt với lợi ích dài hạn.
Thúc đẩy thương mại điện xuyên biên giới
Phát triển Lưới điện ASEAN (APG) là một trong những ưu tiên hàng đầu của Singapore. Việc kết nối hệ thống điện sẽ giúp các quốc gia khai thác hiệu quả hơn nguồn năng lượng trong khu vực, đa dạng hóa nguồn cung và giảm phụ thuộc vào một nguồn duy nhất.
Bà Fu dẫn dự án kết nối điện Lào – Thái Lan – Malaysia – Singapore như một minh chứng cho khả năng triển khai giao dịch điện đa phương xuyên biên giới trong ASEAN. Để mở rộng mô hình này, khu vực cần xây dựng các quy định rõ ràng hơn về thương mại điện xuyên biên giới, cùng những tiêu chuẩn thực tiễn đối với hệ thống cáp điện ngầm dưới biển.
Bên cạnh kết nối hạ tầng, Singapore xác định huy động tài chính khí hậu là ưu tiên quan trọng để đưa các dự án chuyển đổi xanh vào thực tế. Nước này đang phát triển những công cụ tài chính mới, trong đó có sáng kiến tài chính hỗn hợp Đối tác Tài chính cho chuyển đổi châu Á (FAST-P) và thị trường tín chỉ carbon.
Đến nay, FAST-P đã huy động khoảng 1,14 tỷ USD cho các dự án năng lượng xanh trong khu vực, gồm hệ thống lưu trữ pin, điện mặt trời và nâng cấp lưới điện. Những khoản đầu tư này góp phần tạo điều kiện từng bước thay thế điện than bằng các nguồn năng lượng sạch hơn.
Đối với thị trường carbon, Singapore đã ký thỏa thuận hợp tác với một số nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, Thái Lan và Philippines. Theo bà Fu, trọng tâm hiện nay là chuyển các thỏa thuận sang giai đoạn thực thi, hài hòa khuôn khổ quản lý, bảo đảm minh bạch trong hạch toán carbon và phát triển các dự án tín chỉ chất lượng cao.
Tăng khả năng chống chịu, cân đối chi phí chuyển đổi
Ưu tiên thứ ba của Singapore là tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu thông qua đầu tư vào các công trình và giải pháp bảo vệ nền kinh tế, cộng đồng và sự phát triển dài hạn trước những hiện tượng thời tiết ngày càng cực đoan.
Bà Fu nhấn mạnh sức ép về năng lượng và chi phí sinh hoạt khiến quá trình chuyển đổi khó khăn hơn, song không làm thay đổi mục tiêu xây dựng một Đông Nam Á phát thải carbon thấp, có khả năng chống chịu tốt hơn và thịnh vượng hơn.
Vì vậy, chính phủ các nước cần chú ý tới chi phí mà người dân và doanh nghiệp phải gánh chịu trong quá trình chuyển đổi, đồng thời duy trì những lợi ích lâu dài của phát triển xanh.
Những thách thức này cũng được phản ánh trong Khảo sát Triển vọng Khí hậu Đông Nam Á 2026, do Viện ISEAS – Yusof Ishak và Trung tâm Lý Quang Diệu về các Thành phố Đổi mới thuộc Đại học Công nghệ và Thiết kế Singapore thực hiện. Khảo sát thu hút 3.706 người tham gia từ 11 nước ASEAN, lần đầu tiên có Timor-Leste.
Kết quả cho thấy 55,3% người được hỏi coi thất nghiệp và suy thoái kinh tế là vấn đề đáng lo ngại, trong khi 53,6% quan tâm tới biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cực đoan.
Tại Việt Nam và Philippines, biến đổi khí hậu là mối quan tâm hàng đầu, phản ánh thực tế hai nước thường xuyên đối mặt với bão, lũ và các thiên tai khác. Trong khi đó, người dân Singapore và Brunei đặc biệt quan ngại về nắng nóng cực đoan.
Khảo sát cũng ghi nhận những trở ngại đối với chuyển đổi năng lượng: 44,6% người tham gia lo ngại giá năng lượng và chi phí sinh hoạt tăng; 26,1% lo ngại thiếu hụt năng lượng, so với mức 20,3% trong khảo sát năm 2024.