Rà soát, hoàn thiện các chính sách lớn, mới về phát triển điện lực
Thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhấn mạnh yêu cầu, rà soát, hoàn thiện các chính sách lớn, mới, phức tạp hoặc còn có ý kiến khác nhau trong dự thảo Luật.
Sáng 2/10, tiếp tục Phiên họp toàn thể lần thứ Năm, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.
Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải chủ trì phiên họp.
Tham dự có: thành viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường; đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội; đại diện lãnh đạo Bộ Công Thương; đại diện lãnh đạo các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực điện lực.
Xem xét thận trọng các nội dung được đề xuất sửa đổi, bổ sung
Luật Điện lực số 61/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/2/2025. Tuy nhiên, sau khi Luật được ban hành, nhiều chủ trương, định hướng lớn của Đảng và nhiều quy định pháp luật có liên quan đã được ban hành hoặc sửa đổi, đặc biệt là Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị.
Vì vậy, sửa đổi Luật là cần thiết nhằm cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển điện lực, đồng thời, tháo gỡ một số vướng mắc, khó khăn trong thực tiễn hoạt động điện lực. Đặt vấn đề như vậy, song Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cũng lưu ý, chính vì Luật mới có hiệu lực trong thời gian ngắn nên việc sửa đổi lần này cần được xem xét hết sức thận trọng.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị cần đặc biệt lưu ý việc rà soát, hoàn thiện các chính sách lớn, mới, phức tạp hoặc còn có ý kiến khác nhau, nhất là cơ chế giá điện và phân bổ rủi ro; đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư; thị trường điện và mua bán điện trực tiếp; điện gió ngoài khơi, chứng chỉ năng lượng tái tạo, hệ thống lưu trữ điện và các cơ chế đặc thù khác. Đối với những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ, chi phí và rủi ro của các chủ thể, dự thảo luật cần xác định rõ các nguyên tắc, tiêu chí, phạm vi và giới hạn cơ bản; tránh giao quá rộng cho văn bản dưới luật, gây khó khăn trong hướng dẫn và tổ chức thực hiện.
Rà soát kỹ phạm vi và nội dung sửa đổi
Qua thảo luận, các thành viên Ủy ban cơ bản thống nhất về sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương, định hướng mới của Đảng; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn; bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật; cải cách thủ tục hành chính, khơi thông nguồn lực đầu tư, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Đỗ Đức Hồng Hà đánh giá cao Báo cáo tiếp thu, giải trình mới nhất của Chính phủ đã có bước tiến rất lớn khi bổ sung khoản 3 Điều 3 (xác định nguyên tắc ưu tiên áp dụng Luật Điện lực đối với quy định về chủ trương đầu tư tại Điều 13), mở rộng điểm d khoản 1 Điều 13 đối với mọi dự án điện lực ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, đồng thời bổ sung cơ chế xã hội hóa lưới điện truyền tải theo phương thức PPP tại khoản 9 Điều 1 (sửa đổi Điều 16) và cơ chế thu hồi chi phí truyền tải cho các thành phần kinh tế ngoài nhà nước tại khoản 6 Điều 1 (bổ sung khoản 5 Điều 12) và khoản 25 Điều 1 (sửa đổi khoản 6 Điều 51). Bên cạnh đó, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đỗ Đức Hồng Hà cũng góp ý nhằm hoàn thiện quy định về thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, cơ chế chấp thuận nhà đầu tư các dự án điện lực và về tính khả thi tài chính của dự án điện lớn và hạ tầng truyền tải.
Về phạm vi sửa đổi luật, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng Lã Thanh Tân nhận thấy, việc sửa đổi 49/81 điều là tương đối rộng, có nhiều nội dung mang tính tái cấu trúc và có tác động lớn đến chính sách ngành điện lực. Do vậy, cơ quan soạn thảo cần làm rõ mục tiêu sửa đổi là giải quyết các vướng mắc trước mắt hay xác lập nguyên tắc vận hành mới của ngành điện lực để có đánh giá tác động đầy đủ cũng như bảo đảm tính ổn định của chính sách.
Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, nhiều nội dung nêu trong báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật đã được giải trình tiếp thu khá đầy đủ; đề nghị, cơ quan soạn thảo bổ sung bản so sánh luật, giữa Luật hiện hành, dự thảo trình Quốc hội và dự thảo sau khi tiếp thu, chỉnh lý; bổ sung đánh giá kết quả tiếp thu để Ủy ban Thường vụ Quốc hội và đại biểu Quốc hội thấy rõ nội dung nào đã xử lý, nội dung nào còn bảo lưu.
Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải cũng nhấn mạnh yêu cầu, bảo đảm tính khả thi và điều kiện tổ chức thi hành đối với các đề xuất sửa đổi lần này. Trong đó, việc phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải gắn với thẩm quyền, trách nhiệm, nguồn lực và cơ chế kiểm tra, giám sát tương ứng. Đồng thời, cần đặc biệt lưu ý các quy định chuyển tiếp và chủ động chuẩn bị đầy đủ các văn bản quy định chi tiết để có thể triển khai đồng bộ khi luật có hiệu lực, không để phát sinh khoảng trống pháp lý hoặc điểm nghẽn mới.
Kết luận nội dung này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ phạm vi và nội dung sửa đổi, bảo đảm chỉ sửa đổi những vấn đề thực sự cần thiết, có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn. Thể chế hóa đúng, đầy đủ các chủ trương, định hướng của Đảng về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đối với các chính sách mới, có phạm vi tác động lớn, phải đánh giá đầy đủ tác động, bảo đảm tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo của pháp luật.
Phó Chủ nhiệm Tạ Đình Thi đề nghị, tiếp tục rà soát, hoàn thiện các chính sách lớn, mới, phức tạp hoặc còn có ý kiến khác nhau. Đối với những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ, chi phí và rủi ro của các chủ thể, dự thảo luật cần xác định rõ các nguyên tắc, tiêu chí, phạm vi và giới hạn cơ bản.