Khuyến công chuyển từ hỗ trợ sang tạo năng lực tăng trưởng
Khuyến công cần chuyển từ hỗ trợ đơn lẻ sang tạo năng lực sản xuất, lấy năng suất, công nghệ, giá trị gia tăng và khả năng huy động vốn xã hội làm căn cứ đánh giá hiệu quả.
Thông điệp này được Cục trưởng Cục Công nghiệp Trần Việt Hòa đưa ra tại Hội nghị Khuyến công các tỉnh, thành khu vực phía Bắc lần thứ XX, do Cục Công nghiệp phối hợp UBND TP. Hải Phòng tổ chức ngày 1/10.
Theo Cục Công nghiệp, năm 2025, tổng kinh phí khuyến công thực hiện tại khu vực phía Bắc đạt 87,9 tỷ đồng, tương đương 85% kế hoạch. Nguồn lực này hỗ trợ gần 200 cơ sở ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến; tổ chức gần 1.000 gian hàng tham gia các hội chợ trong nước và có 34 sản phẩm công nghiệp nông thôn được công nhận tiêu biểu cấp quốc gia.
Tuy nhiên, theo cơ quan này, hiệu quả khuyến công không nên chỉ nhìn vào quy mô kinh phí hay số đề án được triển khai, mà quan trọng hơn là năng lực sản xuất, thị trường và sức cạnh tranh được hình thành sau hỗ trợ.
Năm 2026, tổng kinh phí khuyến công được duyệt của khu vực phía Bắc là hơn 110 tỷ đồng. Đến hết tháng 9, số thực hiện đạt 33,1 tỷ đồng, tương đương gần 30% kế hoạch năm. Ông Hòa cho rằng tiến độ này khiến khối lượng công việc trong những tháng cuối năm còn rất lớn, song mục tiêu không đơn thuần là giải ngân hết kế hoạch. “Mỗi đồng ngân sách khuyến công phải phát huy vai trò dẫn dắt, kích hoạt thêm vốn đối ứng và nguồn lực xã hội, đưa công nghệ vào sản xuất, tạo thêm công suất, năng suất, giá trị gia tăng và thị trường cho cơ sở thụ hưởng”, ông nói.
Năm nay cũng là năm đầu triển khai Chương trình khuyến công quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 theo Quyết định 2646/QĐ-BCT, đồng thời thực hiện theo hành lang pháp lý mới tại Nghị định 235/2025/NĐ-CP. Theo Cục Công nghiệp, bối cảnh mới cùng quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức bộ máy đòi hỏi hoạt động khuyến công thay đổi cách tiếp cận. Thay vì hỗ trợ riêng lẻ và chú trọng số lượng đề án, kinh phí, chính sách cần hướng nhiều hơn tới năng suất, công nghệ, giá trị gia tăng, thị trường và khả năng huy động nguồn lực xã hội.
Yêu cầu này càng trở nên rõ hơn khi Việt Nam hướng tới tăng trưởng công nghiệp ở mức cao. Khuyến công được xác định là một trong các công cụ chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp địa phương, trong đó tăng trưởng bền vững cần dựa nhiều hơn vào năng suất, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Khu vực phía Bắc hiện có lợi thế về chế biến nông, lâm sản, khoáng sản, làng nghề, kinh tế cửa khẩu, logistics cùng mạng lưới công nghiệp - dịch vụ. Không gian liên kết mới được kỳ vọng tạo thêm dư địa tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, phát triển chế biến sâu, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, sản xuất xanh và mở rộng thị trường.
Cục trưởng Trần Việt Hòa đề nghị các địa phương đánh giá hiệu quả khuyến công dựa trên những thay đổi thực tế sau hỗ trợ như năng lực sản xuất, năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng, thị trường và lượng vốn xã hội huy động được. Các chương trình cũng cần ưu tiên đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, sản xuất xanh, chế biến sâu, phát triển thị trường và liên kết chuỗi, đồng thời phù hợp lợi thế của từng địa phương và tiếp tục dành nguồn lực cho khu vực miền núi, biên giới, địa bàn khó khăn.
Theo ông Hòa, nguồn lực khuyến công cần được đưa nhanh hơn vào sản xuất, đúng đối tượng và thời điểm, qua đó tạo hiệu quả lan tỏa rõ hơn đối với công nghiệp địa phương.