Tạo không gian phát triển các mô hình chuyển phát hiện đại
Thẩm tra dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), các thành viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa bưu chính và thương mại điện tử, nhất là các dịch vụ chuyển phát nhanh, giao hàng, vừa bảo đảm an ninh bưu gửi, vừa tạo không gian cho các mô hình chuyển phát hiện đại phát triển.
Chiều 1/10, tiếp tục Phiên họp toàn thể lần thứ Năm, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường thẩm tra dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.
Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải chủ trì phiên họp.
Tham dự phiên họp có: đại biểu thành viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường; đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội; đại diện lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ.
Hoạt động bưu chính đã thay đổi căn bản
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho rằng, sự phát triển nhanh của thương mại điện tử và kinh tế số đã làm thay đổi căn bản hoạt động bưu chính, từ luồng thư truyền thống sang luồng hàng hóa, trong khi một số quy định của Luật hiện hành không còn theo kịp thực tiễn.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhấn mạnh, bối cảnh hiện nay đòi hỏi tư duy lập pháp hoàn toàn mới; phải xác định hạ tầng bưu chính là một cấu phần của hạ tầng chiến lược quốc gia, là hạ tầng thiết yếu phục vụ đắc lực nền kinh tế số và xã hội số.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban, dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) cần khắc phục những vướng mắc của Luật hiện hành, tập trung vào 5 nhóm chính sách lớn đã được Quốc hội phê duyệt: mở rộng phạm vi dịch vụ bưu chính gắn với chuỗi hoàn tất đơn hàng thương mại điện tử; đổi mới dịch vụ bưu chính công ích, mở rộng từ thư sang gói, kiện hàng hóa; chuyển từ cấp phép, tiền kiểm sang đăng ký điện tử, hậu kiểm; tăng cường an toàn, an ninh thông qua định danh bưu gửi, xác thực người gửi và quản lý rủi ro; phát triển bưu chính thành hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế số dựa trên dữ liệu, kết nối liên thông và theo hướng xanh.
Đồng thời đề nghị các đại biểu tập trung đánh giá tính khả thi của các chính sách, làm rõ những vấn đề then chốt như phân loại doanh nghiệp bưu chính; cơ chế hạch toán độc lập, chống bù chéo trong bưu chính công ích; định danh bưu gửi kết nối với VNeID; quyền đồng kiểm để bảo vệ người tiêu dùng và các quy định chuyển tiếp...
Làm rõ ranh giới giữa bưu chính và thương mại điện tử
Tại Phiên họp, các đại biểu thống nhất sự cần thiết sửa đổi Luật Bưu chính; đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, nhất là Nghị quyết Đại hội XIV và các nghị quyết chiến lược của Trung ương, Bộ Chính trị.
Cùng với đó, tuân thủ yêu cầu kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong xây dựng pháp luật.
Các đại biểu đánh giá hồ sơ dự án Luật cơ bản đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ Hai.
Về phạm vi điều chỉnh, các đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ tiêu chí “định danh, theo dõi và truy vết bưu gửi”.
Qua đó phân định hoạt động bưu chính với dịch vụ vận tải, logistics độc lập, tránh chồng chéo trong quản lý chuyên ngành.
Dự thảo cũng cần làm rõ mối quan hệ giữa bưu chính và thương mại điện tử, nhất là đối với các dịch vụ chuyển phát nhanh, giao hàng, bảo đảm yêu cầu an ninh bưu gửi nhưng vẫn tạo không gian cho các mô hình chuyển phát hiện đại phát triển.
Đồng thời, tiếp tục đối chiếu với Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Luật Quy hoạch, Bộ luật Dân sự để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Bên cạnh đó, các đại biểu đề nghị cụ thể hóa trong dự thảo Luật chính sách phát triển bưu chính trở thành hạ tầng thiết yếu của quốc gia và nền kinh tế số.
Góp ý Điều 28 về chính sách của Nhà nước đối với hoạt động bưu chính, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thị Kim Anh đề nghị không quy định quá chi tiết các nội dung chi ngân sách nhà nước.
Theo đại biểu, việc liệt kê cụ thể vừa có thể trùng lặp với Luật Ngân sách Nhà nước, hạn chế tính linh hoạt, vừa dễ tạo cách hiểu rằng những nội dung được quy định trong Luật đương nhiên được bố trí kinh phí.
Trong khi đó, việc bố trí kinh phí phải căn cứ khả năng cân đối ngân sách, dự toán và định mức chi theo quy định.
Về phân loại doanh nghiệp bưu chính, các đại biểu đánh giá đây là hướng đổi mới đáng chú ý, song đề nghị làm rõ tiêu chí phân loại doanh nghiệp vận hành và không vận hành mạng bưu chính.
Phó trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách TP. Hải Phòng Lã Thanh Tân đề nghị làm rõ hơn sự cần thiết của việc thiết kế khung pháp lý riêng đối với doanh nghiệp vận hành mạng bưu chính, đồng thời đánh giá tác động của cách phân loại này đối với môi trường cạnh tranh.
Quan tâm đến dịch vụ bưu chính công ích tại vùng khó khăn, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Đinh Thị Phương Lan đề nghị bổ sung các tiêu chuẩn về chất lượng dịch vụ, như thời gian chuyển phát, tỷ lệ phát thành công, khả năng theo dõi, truy vết và mức độ tiếp cận của người dân; đồng thời thiết lập cơ chế giám sát, đánh giá chất lượng dịch vụ tại các khu vực này.
Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Phương Tuấn đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu, tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến; tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật và hồ sơ, tập trung vào những vấn đề còn ý kiến khác nhau, các cơ chế đặc thù và chính sách có phạm vi tác động lớn hoặc khác biệt với pháp luật liên quan.