Bộ Y tế trình Quốc hội 4 dự án luật về y tế tại Kỳ họp thứ 2

Theo kế hoạch xây dựng văn bản quy phạm pháp luật năm 2026, Bộ Y tế được giao 60 nhiệm vụ, gồm 4 dự án luật, 1 pháp lệnh, 17 nghị định, 2 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 36 thông tư.

Sửa 6 luật, đổi cách quản lý an toàn thực phẩm

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số luật thuộc lĩnh vực y tế đề xuất sửa đồng thời Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế.

Mục tiêu là luật hóa các quy định về phân cấp, phân quyền sau khi tổ chức chính quyền địa phương hai cấp; tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư, kinh doanh và bảo đảm thống nhất với các luật mới được ban hành.

Trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh, dự thảo sắp xếp lại các hình thức tổ chức, đẩy mạnh phân cấp cấp phép kỹ thuật; thay quy định phê duyệt giá cụ thể của từng đơn vị bằng quy định giá chung theo cấp chuyên môn và bổ sung quy định quản lý thiết bị y tế. Với Luật Dược, các điều kiện liên quan đến sinh phẩm được đơn giản hóa, đồng thời bổ sung quy định quản lý giá thuốc.

Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, quản lý theo mức độ nguy cơ trên toàn bộ chuỗi cung ứng, từ sản xuất đến tiêu dùng. Chỉ một số nhóm thực phẩm nguy cơ cao phải đăng ký bản công bố sản phẩm; thực phẩm được phân loại theo nguy cơ và áp dụng truy xuất nguồn gốc đối với nhóm nguy cơ cao.

Tại cuộc gặp mặt, nhà báo Chí Tuấn (Báo Đại biểu Nhân dân) đặt vấn đề về việc phân định đầu mối, trách nhiệm quản lý trong dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo giữa các cơ quan.

Đại diện Bộ Y tế cho biết, dự thảo luật đã thể chế hóa chủ trương thống nhất một đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Bộ Y tế chịu trách nhiệm chính, thống nhất quản lý trên phạm vi cả nước; trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương được phân định cụ thể theo từng khâu, lĩnh vực.

Dự thảo cũng bổ sung quy định quản lý cơ sở giao đồ ăn trực tuyến, bếp ăn tập thể; xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông và tăng phân cấp cho chính quyền địa phương.

Đối với dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), một mục tiêu trọng tâm là tăng nguồn tạng từ người chết não, chết tuần hoàn. Theo Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh TS.BS Hà Anh Đức, hiện khoảng 90% nguồn tạng ghép vẫn đến từ người hiến sống, trong khi nguồn tạng từ người chết não còn hạn chế.

Dự thảo vì vậy đề xuất mở rộng đối tượng hiến sau khi chết, đồng thời rà soát quy định về độ tuổi, đối tượng hiến tạng từ người sống. Quy trình xác định chết não được yêu cầu bảo đảm độc lập, minh bạch; hội đồng xác định chết não không phụ thuộc bộ phận thực hiện ghép tạng.

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm luật hóa quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Theo Cục trưởng Hà Anh Đức, dự thảo sẽ làm rõ khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới, đồng thời cụ thể hóa những sản phẩm bị cấm.

Việc quy định rõ các loại sản phẩm, trong đó có những sản phẩm chứa chất gây nghiện hoặc có nguy cơ gây hại cho sức khỏe, nhằm tạo cơ sở pháp lý cho cơ quan quản lý kiểm tra, xử lý, nhất là khi các sản phẩm thuốc lá điện tử ngày càng đa dạng.

Tăng hỗ trợ an sinh, củng cố y tế cơ sở và cấp cứu ngoại viện

Nhiều chính sách mới được Bộ Y tế thông tin tại cuộc gặp mặt tập trung vào an sinh xã hội và củng cố y tế cơ sở.

Theo Nghị định số 335/2026/NĐ-CP ngày 21/8/2026, từ ngày 5/10/2026, mức chuẩn trợ giúp xã hội và mức trợ cấp hưu trí xã hội tăng từ 500.000 lên 540.000 đồng/người/tháng, dự kiến tác động đến khoảng 4,5 triệu người. Việc giải quyết chính sách được đẩy mạnh trên môi trường điện tử, khai thác dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và phân cấp cho cấp xã.

Đối với nhân viên y tế, Nghị định số 350/2026/NĐ-CP ngày 09/9/2026 quy định phụ cấp ưu đãi nghề từ 30% đến 80%; mức 80% áp dụng đối với viên chức thường xuyên, trực tiếp làm công tác hồi sức cấp cứu. Nghị định số 192/2026/NĐ-CP ngày 30/5/2026 đồng thời điều chỉnh các chế độ phụ cấp trực, phẫu thuật, thủ thuật, chống dịch và hỗ trợ nhân viên y tế thôn, tổ dân phố, cô đỡ thôn, bản.

Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030 được Bộ Y tế xác định nhằm đưa cấp cứu đến với người bệnh nhanh nhất ngay từ trước khi vào bệnh viện. Theo Cục trưởng Hà Anh Đức, đề án tập trung vào xây dựng hệ thống cấp cứu ngoại viện thống nhất, sử dụng một đầu số cấp cứu 115 trên toàn quốc, triển khai nền tảng điều phối chung, chuẩn hóa phương tiện, trang thiết bị, đào tạo nhân lực và tăng cường phối hợp giữa y tế, công an, quân đội.

Mục tiêu đến năm 2030 là có tối thiểu một xe cứu thương đạt chuẩn/100.000 dân, phấn đấu thời gian xuất xe đối với ca nguy kịch không quá 5 phút. Theo Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) Hà Anh Đức, triển khai hiệu quả hệ thống cấp cứu ngoại viện sẽ góp phần nâng khả năng tiếp cận cấp cứu, qua đó tăng cơ hội cứu sống người bệnh.

Bộ Y tế cũng đang hoàn thiện các đề án về phát triển y học cổ truyền, hiện đại hóa hệ thống phân phối dược và quản lý thiết bị y tế theo chuỗi cung ứng. Trong lĩnh vực dược, mua sắm tập trung và đàm phán giá cấp quốc gia được Bộ Y tế cho biết đã tiết kiệm khoảng 6.000 tỷ đồng, giảm giá thuốc trung bình 14-17%.

Với thiết bị y tế, số thủ tục hành chính đã giảm từ 48 xuống 16; điều kiện kinh doanh giảm từ 45 xuống 24. Bộ Y tế đang xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thiết bị y tế, kết nối với các lĩnh vực đấu thầu, hải quan, thuế và bảo hiểm y tế, hướng tới tăng minh bạch và kiểm soát giá theo chuỗi cung ứng.

Kết luận cuộc gặp mặt, Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà ghi nhận các ý kiến trao đổi thẳng thắn của báo chí và đề nghị các đơn vị chuyên môn tiếp tục phối hợp, cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, nhất là với những vấn đề có tính kỹ thuật, chuyên sâu. Đối với các vụ việc sai phạm, Bộ Y tế sẽ tiếp tục lắng nghe, chỉ đạo xử lý và phân định rõ trách nhiệm trong quá trình thực hiện.

Theo Thứ trưởng, ngành Y tế đang xử lý khối lượng lớn công việc, với khoảng 766 nhiệm vụ và vấn đề về thể chế trong điều kiện nhân lực còn hạn chế. Bộ Y tế mong muốn báo chí tiếp tục phản ánh trên cơ sở thông tin được kiểm chứng, qua đó góp phần đưa chính sách đến người dân đầy đủ, rõ ràng hơn.

Bài và ảnh: Cao Linh - Hải Yến