Đề xuất luật hóa cơ quan đầu mối quản lý an toàn thực phẩm
Tại phiên họp thẩm tra dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), các đại biểu đề nghị xác định ngay trong Luật cơ quan đầu mối thống nhất, khắc phục tình trạng quản lý cắt khúc, chồng chéo và bảo đảm một cơ quan chịu trách nhiệm đến cùng.
Sáng 1/10, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường khai mạc Phiên họp toàn thể lần thứ Năm, diễn ra trong hai ngày 1-2/10, để thẩm tra các dự án luật dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai.
Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải chủ trì phiên họp.
Tham dự phiên họp có: Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan; thành viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường; đại diện lãnh đạo Bộ Y tế, Bộ Khoa học và Công nghệ.
Thẩm tra 6 nội dung dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai
Phát biểu khai mạc phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, tại phiên họp này, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường thẩm tra 6 nội dung dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai.
6 dự án Luật được thẩm tra trong phiên họp này gồm: dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi); dự án Luật Bưu chính (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực; dự án Luật Tài nguyên môi trường biển và hải đảo (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.
Về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải cho biết sau 15 năm thực hiện Luật An toàn thực phẩm năm 2010, khuôn khổ pháp lý hiện hành đã bộc lộ những bất cập mang tính hệ thống. Quản lý an toàn thực phẩm còn phân tán, cắt khúc giữa nhiều bộ, ngành; phương thức quản lý nặng về tiền kiểm, thủ tục hành chính, làm phát sinh chi phí tuân thủ. Trong khi đó, khung pháp lý đối với các mô hình kinh doanh trên không gian số, chuỗi cung ứng thực phẩm và thương mại điện tử còn thiếu.
Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải đề nghị các đại biểu tập trung vào những vấn đề trọng tâm để hoàn thiện báo cáo thẩm tra, bảo đảm dự thảo Luật chặt chẽ và khả thi.
Một đầu mối chịu trách nhiệm đến cùng
Một trong những vấn đề được các đại biểu tập trung thảo luận là mô hình cơ quan đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.
ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Ngọc Sơn ghi nhận, đánh giá cao dự thảo Luật đã tiếp thu, chỉnh lý 6 nội dung Báo cáo thẩm tra sơ bộ nêu.
Trong đó, về mô hình cơ quan đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, dự thảo Luật quy định Bộ Y tế là cơ quan chịu trách nhiệm chính về quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm; đồng thời quy định trách nhiệm của từng bộ, ngành và UBND.
Phạm vi điều chỉnh cũng được mở rộng, bổ sung các nội dung về phân tích nguy cơ, phòng ngừa và khắc phục sự cố, hậu kiểm, xử lý vi phạm. Đối tượng áp dụng được bổ sung các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến an toàn thực phẩm tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, một số đại biểu cho rằng quy định về trách nhiệm quản lý nhà nước vẫn có nguy cơ cắt khúc, phân mảnh theo phạm vi quản lý.
ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Hồng Chương đề nghị làm rõ ranh giới trách nhiệm giữa Bộ Y tế với các cơ quan liên quan như Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính trong quản lý an toàn thực phẩm xuyên suốt chuỗi thực phẩm.
Các đại biểu đề nghị dự thảo thể hiện rõ nguyên tắc “một đầu mối quản lý, một hệ thống dữ liệu, một chuỗi quản lý, một cơ quan chịu trách nhiệm đến cùng”, nhằm khắc phục tình trạng quản lý cắt khúc, chồng chéo hoặc đùn đẩy trách nhiệm.
Theo đó, cơ quan đầu mối thống nhất cần được nghiên cứu luật hóa, xác định cụ thể ngay trong Luật, thay vì chỉ quy định chung và giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết. Các đại biểu cho rằng đây là nội dung quan trọng để tạo chuyển biến trong mô hình quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.
Tăng hậu kiểm, giảm chi phí tuân thủ
Cùng với tổ chức lại đầu mối quản lý, các đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, gắn với phân loại nguy cơ và giảm thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị Chính phủ cập nhật Tờ trình trước khi trình Quốc hội, trong đó mô tả chính xác các nội dung đã chỉnh lý và bổ sung đánh giá tác động định lượng đối với bốn nhóm quy định làm tăng chi phí tuân thủ đã được cơ quan thẩm tra sơ bộ chỉ ra.
Tờ trình cũng được cần bổ sung cơ sở thực tiễn liên quan việc ban hành, tạm ngưng Nghị định 46 và hướng xử lý; đồng thời tính toán kinh phí cho hậu kiểm, lấy mẫu, thử nghiệm bên cạnh nguồn lực dành cho hệ thống thông tin và phổ biến pháp luật.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Đỗ Đức Hồng Hà đề nghị làm rõ cơ chế giải quyết tranh chấp khi kết quả hậu kiểm của cơ quan quản lý khác với kết quả tự kiểm tra của doanh nghiệp.
Theo đại biểu, dự thảo cần nghiên cứu luật hóa cơ chế chỉ định tổ chức thử nghiệm trọng tài độc lập, với kết quả có giá trị pháp lý để giải quyết tranh chấp. Đồng thời, xem xét thừa nhận kết quả của các tổ chức thử nghiệm quốc tế đạt chuẩn ISO/IEC 17025 thuộc các thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau, qua đó giảm chi phí và tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng.