Hội nghị ĐBQH hoạt động chuyên trách lần thứ NhấtChính sách cần được kiểm chứng từ thực tiễn doanh nghiệp

Cơ hội quan trọng nâng cao chất lượng lập pháp

- Từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp, theo ông, Hội nghị ĐBQH hoạt động chuyên trách lần thứ Nhất, nhiệm kỳ Khóa XVI có ý nghĩa như thế nào đối với việc tiếp tục hoàn thiện chính sách?

- Đây là cơ hội quan trọng để nâng cao chất lượng lập pháp trước khi các dự án luật được trình Quốc hội. Việc tập trung thảo luận những vấn đề còn ý kiến khác nhau giúp kiểm tra kỹ hơn tính hợp lý và khả năng thực hiện của chính sách.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, hội nghị có ba ý nghĩa lớn. Trước hết, đây là dịp để nhận diện và xử lý những điểm chồng chéo giữa các quy định. Một quyết định mở rộng sản xuất có thể liên quan đồng thời đến đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường và thuế. Vì vậy, cần xem xét các dự án luật trong mối quan hệ với nhau, bảo đảm doanh nghiệp có thể thực hiện thông suốt.

Bên cạnh đó, hội nghị là cơ hội kiểm chứng chính sách bằng tình huống thực tế. Với mỗi quy định, cần trả lời: doanh nghiệp phải làm gì, mất bao lâu, chi phí bao nhiêu và cơ quan nào chịu trách nhiệm giải quyết? Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), một thủ tục phát sinh có thể chiếm đáng kể thời gian của người quản lý.

Việc các vấn đề chính sách được phân tích, phản biện kỹ ngay trong quá trình hoàn thiện dự án luật sẽ góp phần nâng cao tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo của môi trường pháp lý. Với doanh nghiệp, đây là những yếu tố rất quan trọng để củng cố niềm tin, chủ động xây dựng kế hoạch và đưa ra các quyết định đầu tư dài hạn.

Sáu nội dung cần hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa

- Trong 17 dự án luật được đưa ra thảo luận, có những dự án liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp, trong đó có Luật Phát triển DNNVV. Theo ông, cần hoàn thiện những nội dung trọng tâm nào để chính sách hỗ trợ DNNVV sát thực tế và dễ tiếp cận hơn?

- Tôi đồng tình với định hướng xây dựng Luật Phát triển DNNVV thay thế Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017, hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy doanh nghiệp lớn lên. Để đạt mục tiêu đó, tôi đề nghị tiếp tục làm rõ sáu nhóm nội dung.

Thứ nhất, về tiêu chí xác định đối tượng và điều kiện hỗ trợ. Cần phân biệt nhu cầu của doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa; bảo đảm tiêu chí minh bạch, dễ chứng minh, phù hợp từng ngành. Đồng thời, cần có cơ chế chuyển tiếp khi doanh nghiệp tăng quy mô, khuyến khích họ phát triển.

Thứ hai, về thủ tục tiếp cận chính sách, doanh nghiệp cần biết rõ mình thuộc diện được hưởng chính sách nào, hồ sơ cần những gì, nộp ở đâu, thời hạn xử lý bao lâu. Những dữ liệu cơ quan nhà nước đã có cần được tái sử dụng, hạn chế yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại; đồng thời công khai thời hạn xử lý và lý do nếu hồ sơ không được chấp thuận. Với các chính sách hỗ trợ có quy mô nhỏ, yêu cầu về hồ sơ, thủ tục cũng cần tương xứng, tránh để chi phí và thời gian thực hiện thủ tục làm giảm ý nghĩa của chính sách hỗ trợ.

Thứ ba, về khả năng tiếp cận vốn. Cần làm rõ cơ chế bảo lãnh tín dụng, trách nhiệm thẩm định và chia sẻ rủi ro. Khuyến khích đánh giá khả năng trả nợ dựa trên dòng tiền, hợp đồng và phương án kinh doanh có thể kiểm chứng, gắn với minh bạch tài chính và an toàn tín dụng. Chính sách cũng cần hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện năng lực quản trị tài chính.

Thứ tư, hỗ trợ nâng năng suất phải gắn với nhu cầu cụ thể. Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đào tạo nhân lực và đổi mới công nghệ cần được triển khai thành những gói dịch vụ thiết thực. Chẳng hạn, doanh nghiệp sản xuất cần cải tiến quy trình, đạt chứng nhận chất lượng và đáp ứng yêu cầu của bên mua để tham gia chuỗi cung ứng.

Thứ năm, phương thức hỗ trợ phải phù hợp dòng tiền của doanh nghiệp. Nếu phải ứng trước toàn bộ chi phí rồi chờ hoàn trả kéo dài, doanh nghiệp thiếu vốn sẽ khó tham gia. Có thể nghiên cứu đồng tài trợ hoặc thanh toán theo kết quả, kèm tiêu chí nghiệm thu rõ ràng.

Thứ sáu, phải xác định nguồn lực và trách nhiệm thực hiện. Mỗi chính sách cần có cơ quan chủ trì, kinh phí, thời hạn và cơ chế giám sát. Cần làm rõ nguyên tắc phối hợp giữa các cơ quan, bảo đảm hỗ trợ không bị gián đoạn vì doanh nghiệp phải chờ xác định đầu mối thực hiện. Hiệu quả cần được đo bằng mức cải thiện năng suất, giảm chi phí, mở rộng thị trường và khả năng phát triển của doanh nghiệp.

- Để tiếng nói và thực tiễn của doanh nghiệp được phản ánh rõ nét hơn trong quá trình xây dựng pháp luật, ông muốn gửi gắm điều gì tới hội nghị lần này?

- Tôi mong muốn chất lượng pháp luật cần được kiểm chứng bằng khả năng thực hiện và kết quả phát triển của doanh nghiệp. Trước hết, cần đưa tình huống thực tế vào thảo luận. Cơ quan soạn thảo nên lựa chọn những trường hợp điển hình, có hồ sơ và dữ liệu kiểm chứng, để mô phỏng việc áp dụng quy định mới. Qua đó, xác định thủ tục nào được giảm, chi phí nào phát sinh và vấn đề nào vẫn chưa được giải quyết.

Cùng với đó, cần đánh giá riêng tác động đối với DNNVV. Cùng một nghĩa vụ báo cáo, doanh nghiệp lớn có bộ phận chuyên môn, còn doanh nghiệp nhỏ có thể phải thuê dịch vụ hoặc để chủ doanh nghiệp trực tiếp thực hiện. Vì vậy, cần lượng hóa thời gian, chi phí tuân thủ theo quy mô.

Việc tham vấn phải gắn với giải trình. Tôi đề nghị công khai nội dung đã tiếp thu, nội dung chưa tiếp thu và lý do; phát huy vai trò của hiệp hội trong tập hợp kiến nghị có bằng chứng. Với HANOISME, tôi cho rằng cần chủ động kết nối doanh nghiệp với cơ quan xây dựng pháp luật và theo dõi kết quả xử lý.

Cuối cùng, doanh nghiệp rất cần tính đồng bộ, ổn định và khả năng dự báo của chính sách. Luật và văn bản hướng dẫn cần bảo đảm thống nhất, có thời gian chuyển tiếp hợp lý để doanh nghiệp biết trước những nghĩa vụ mới và chủ động kế hoạch sản xuất, kinh doanh, đầu tư. Khi quy định rõ ràng, được thực hiện thống nhất và chi phí tuân thủ ở mức hợp lý, doanh nghiệp sẽ có điều kiện dành nhiều nguồn lực hơn cho sản xuất, đổi mới sáng tạo, mở rộng đầu tư và tạo việc làm.

- Xin cảm ơn ông!

Đan Thanh thực hiện