Tạo thuận lợi cho việc đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ

Đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh

Trình bày Tờ trình dự án Luật, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh cho biết, việc xây dựng và ban hành dự án Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về hoàn thiện thể chế sở hữu trí tuệ, đổi mới tổ chức bộ máy, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ; kiện toàn mô hình quản lý nhà nước theo hướng tập trung, thống nhất về xác lập quyền sở hữu trí tuệ, trong đó có quyền đối với giống cây trồng.

Về phạm vi điều chỉnh, dự thảo Luật vẫn kế thừa phạm vi điều chỉnh của Luật hiện hành. Cụ thể là Luật quy định về quyền tác giả, quyền liên quan đến quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp, quyền đối với giống cây trồng và việc bảo hộ các quyền đó.

Nội dung cơ bản của dự thảo Luật tập trung vào đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho việc đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ; kiện toàn đầu mối quản lý nhà nước trong hoạt động bảo hộ quyền đối với giống cây trồng.

Về cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính, dự thảo Luật bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp tại khoản 1 Điều 148, khoản 2 Điều 150; bãi bỏ thủ tục đăng ký chuyển nhượng quyền chủ sở hữu Bằng bảo hộ giống cây trồng tại Điều 194 và bãi bỏ quy định về điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ của tổ chức, cá nhân tại Điều 201. Theo đó sẽ bãi bỏ 18 thủ tục hành chính (so với Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP đã cắt giảm thêm 2 thủ tục hành chính liên quan đến giám định sở hữu trí tuệ và 1 thủ tục hành chính liên quan đến đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền đối với giống cây trồng). Cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh, qua đó dự kiến giảm gần 1.075 triệu đồng chỉ chi phí tuân thủ 237 ngày làm việc trong tổng thời gian giải quyết thủ tục hành chính liên quan.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung các quy định về xác lập quyền đối với giống cây trồng, đình chỉ hiệu lực Bằng bảo hộ tại Điều 170, 174, 176, 178, 179 và 182 theo hướng chỉ quy định khung nguyên tắc tại Luật, lược bỏ các quy định chi tiết về thành phần hồ sơ, trình tự, thủ tục xử lý (thẩm định hình thức, thẩm định nội dung, khảo nghiệm kỹ thuật, phục hồi hiệu lực Bằng bảo hộ giống cây trồng...). Đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết; cắt giảm thời hạn công bố đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng và các quyết định liên quan đến Bằng bảo hộ giống cây trồng xuống còn 30 ngày.

Thẩm tra sơ bộ nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ với cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn như được nêu tại Tờ trình của Chính phủ.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, trình tự, thủ tục xây dựng dự án Luật cơ bản bảo đảm đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị nghiêm túc, đầy đủ các tài liệu theo quy định, đủ điều kiện để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến. Cùng với đó, dự thảo Luật đã cơ bản đáp ứng các yêu cầu về bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Tuy nhiên, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục rà soát các quy định pháp luật có liên quan, đặc biệt là quy định về quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng (như tại khoản 4 Điều 13, khoản 2 Điều 30 của Luật Trồng trọt) để bảo đảm không phát sinh mâu thuẫn, chồng chéo.

Chuyển trọng tâm từ bảo hộ quyền sang tài sản hóa, thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ

Qua thảo luận, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với phạm vi sửa đổi, bổ sung dự án Luật Sở hữu trí tuệ như Tờ trình của Chính phủ, tập trung vào 3 nhóm nội dung chính: cắt giảm thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và điều chỉnh đầu mối quản lý nhà nước về giống cây trồng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, sửa đổi Luật lần này rất quan trọng, tập trung chuyển trọng tâm từ "bảo hộ quyền" sang "tài sản hóa, thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ", đồng thời thích ứng với kinh tế số và trí tuệ nhân tạo (AI).

Chủ tịch Quốc hội đề nghị, Chính phủ sớm ban hành hướng dẫn minh bạch về sở hữu trí tuệ đối với tài sản vô hình (phần mềm, dữ liệu, thương hiệu số); có chính sách ưu đãi tín dụng; đào tạo kế toán, kiểm toán viên về hạch toán tài sản trí tuệ. Đồng thời, cần quy định chỉ tiêu nhìn thấy được đối với sản phẩm phi vật thể; phân định ranh giới rõ ràng với quyền tác giả phần mềm; tăng cường kiểm soát bản quyền trên các nền tảng số.

Tin: Thanh Chi; ảnh: Phạm Thắng