Thẩm tra Báo cáo thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030

Tham dự phiên họp có đại diện Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Y tế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

4/9 nhóm chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch

Báo cáo tại phiên họp, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an), Đại tá Nguyễn Văn Cường cho biết: Công tác lãnh đạo, chỉ đạo triển khai Chương trình được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở. Bộ Công an đã phát huy vai trò của Cơ quan Thường trực Chương trình thường xuyên hướng dẫn, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương trong triển khai thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu, giải ngân vốn Chương trình nhằm bảo đảm tiến độ đề ra.

Công tác đấu tranh tội phạm về ma túy được thực hiện quyết liệt, triệt phá từ sớm, từ xa, cả đường dây… dẫn đến hầu hết chỉ tiêu về giảm cung đã đạt hoặc vượt. Về cơ bản đã kiểm soát, ngăn chặn được tình trạng sản xuất ma túy tổng hợp và trồng cây có chứa chất ma túy ở trong nước; kiềm chế được tốc độ gia tăng của người nghiện ma túy.

Công tác tuyên truyền, giáo dục phòng, chống ma túy đã được đổi mới nội dung, hình thức, đẩy mạnh các biện pháp, tích cực cung cấp kiến thức pháp luật, kỹ năng phòng, chống ma túy cho người dân, chú trọng cả diện và điểm, hướng tới đối tượng cần tập trung tuyên truyền, giáo dục.

Công tác cai nghiện có những bước đổi mới và chuyển biến mạnh mẽ. Đáng chú ý là số cơ sở y tế đủ điều kiện xác định tình trạng nghiện tăng; ban hành chính sách hỗ trợ vốn, tạo việc làm cho người sau cai nghiện.

Công tác xây dựng địa bàn không ma túy đạt nhiều kết quả quan trọng, tạo thành phong trào xây dựng xã, phường, đặc khu không ma tuý, tiến tới tỉnh không ma tuý trên toàn quốc...

Trong 8 tháng năm 2026, đối với 9 nhóm chỉ tiêu chủ yếu do Quốc hội giao tại Nghị quyết 163/2024/QH15, đã có 4 nhóm chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch (đạt trên 67% chỉ tiêu cả năm) và có 5 nhóm chỉ tiêu đạt một phần.

Bên cạnh các kết quả đạt được, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an), Đại tá Nguyễn Văn Cường cũng thẳng thắn chỉ ra một số khó khăn, hạn chế. Trong đó, giai đoạn xây dựng cơ chế, chính sách để triển khai thực hiện Nghị quyết số 163 có nhiều chuyển đổi quan trọng trong hệ thống chính trị: sáp nhập từ 63 xuống 34 tỉnh, thành phố, cấp xã còn 3.321 xã, phường, đặc khu; xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp; chức năng cai nghiện ma tuý và quản lý sau cai chuyển về Bộ Công an thực hiện; xây dựng Luật Phòng chống ma túy mới…

Thực tế này dẫn đến thay đổi căn bản cơ cấu mục tiêu, nhiệm vụ của một số dự án thành phần (Dự án 4, Dự án 5, Dự án 6) cũng như thời điểm phê duyệt Chương trình, tiến độ triển khai thực hiện Chương trình. Bên cạnh đó, một số bộ, ngành, địa phương còn chậm ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện (Bộ Y tế; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch). Các địa phương chậm hoàn thiện cơ chế phân bổ vốn nên ảnh hưởng đến việc triển khai đồng bộ các dự án, tiểu dự án...

Những tháng cuối năm 2026, Bộ Công an đưa ra một loạt giải pháp, từ cơ chế, chính sách đến công tác chỉ đạo, điều hành; nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền phòng, chống ma túy góp phần làm tốt công tác phòng ngừa xã hội; nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật về ma túy...

Tập trung giải pháp đẩy nhanh tiến độ giải ngân

Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 được triển khai trong bối cảnh tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy tiếp tục diễn biến phức tạp, cả trên không gian mạng và ngoài xã hội. Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội đánh giá cao Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công an và các bộ, ngành, địa phương đã có nhiều nỗ lực trong việc ban hành khung pháp lý, kế hoạch triển khai và tổ chức thực hiện Chương trình.

Báo cáo cơ bản đã đánh giá được kết quả triển khai 6 giải pháp, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình, kết quả thực hiện chỉ tiêu của 9 dự án thuộc Chương trình, kết quả giải ngân vốn; chỉ ra những tồn tại, hạn chế và đề xuất các giải pháp cụ thể để thực hiện có hiệu quả Chương trình từ nay đến hết năm 2026.

Về triển khai thí điểm tại 3 tỉnh (Điện Biên, Nghệ An, Tây Ninh), Thường trực Ủy ban đánh giá cao tinh thần chủ động, sáng tạo của Chủ Chương trình trong triển khai thực hiện thí điểm tại các địa phương. Các địa phương cũng đã cụ thể hóa, đề ra chỉ tiêu cao hơn bình quân cả nước, mô hình thí điểm chứng minh hiệu quả rõ rệt trong đấu tranh tội phạm biên giới, cửa khẩu và không gian mạng.

Tuy nhiên, qua nghiên cứu báo cáo, Thường trực Ủy ban nhận thấy, tiến độ giải ngân vốn của Chương trình đạt tỷ lệ rất thấp, trong đó vốn đầu tư phát triển chưa giải ngân (0%), vốn sự nghiệp trung ương mới đạt 0,26%, vốn sự nghiệp địa phương không đáng kể; việc giao bổ sung dự toán còn chậm. Điều này gây áp lực lớn cho những tháng cuối năm.

Chỉ tiêu giảm đối tượng truy nã ma túy toàn quốc mới giảm 17% (giao tối thiểu 20%); tỷ lệ cơ sở cai nghiện công lập đạt chuẩn theo Luật mới là 0% (chỉ tiêu 30%); năng lực xác định tình trạng nghiện tại cơ sở chỉ đạt 9,1% (chỉ tiêu 65%); mới có 19/34 địa phương tổ chức cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng (đạt 55,9%, chỉ tiêu 70%); truyền thông học đường và công nhân khu công nghiệp đạt tỷ lệ rất thấp (13,2% và 4,6%).

Cơ sở dữ liệu quốc gia về phòng, chống ma túy giữa ngành Công an và ngành Y tế chưa được kết nối, chia sẻ liên thông; công tác phối hợp kiểm soát tiền chất, hóa chất giữa Công an, Công Thương, Tài chính còn hạn chế so với khối lượng hóa chất nhập khẩu thực tế...

Tại phiên họp, các đại biểu đã tập trung thảo luận về những điểm nghẽn cần tháo gỡ trong công tác giải ngân vốn, giải pháp cụ thể để đẩy nhanh tiến độ giải ngân trong những tháng còn lại của năm 2026, nhất là đối với vốn đầu tư phát triển và các dự án ứng dụng công nghệ thông tin đang giải ngân 0%. Làm rõ nguyên nhân tội phạm ma túy gia tăng đột biến (tăng 6.449 vụ, 15.162 bị cáo so với cùng kỳ 2025); cơ chế phối hợp liên ngành và nâng cao hiệu quả cai nghiện tại gia đình, cộng đồng...

Các đại biểu nhấn mạnh cần phân biệt rõ giữa công tác quản lý nhà nước thông thường và tính chất đặc thù của Chương trình mục tiêu quốc gia để tập trung nguồn lực mũi nhọn cho 3 mục tiêu cốt lõi: giảm cung, giảm cầu và giảm tác hại của ma túy.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Trần Thị Thanh Lam ghi nhận những kết quả bước đầu trong công tác phòng, chống ma túy. Báo cáo của Chính phủ đã phản ánh rõ ràng, toàn diện về kết quả, đồng thời thẳng thắn chỉ rõ tồn tại, hạn chế và nguyên nhân, trách nhiệm của từng bộ, ngành. Điều này giúp đại biểu Quốc hội thấy rõ việc quyết định chủ trương đầu tư Chương trình là hoàn toàn đúng, trúng, xứng đáng và thể hiện cam kết quyết liệt của cả hệ thống chính trị.

Phó Chủ nhiệm Trần Thị Thanh Lam đề nghị Bộ Công an và các bộ, ngành tiếp tục rà soát, hoàn thiện Báo cáo của Chính phủ. Trong đó, cần làm rõ tác động lan tỏa của Chương trình đối với nhận thức, trách nhiệm của hệ thống chính trị và toàn xã hội; đồng thời chủ động đưa ra các dự báo tình hình và giải pháp chiến lược dài hơi hơn để ứng phó hiệu quả với tội phạm ma túy diễn biến phức tạp, nhất là trên các tuyến biên giới, đường biển và đường hàng không.

Tin: Minh Vân; Ảnh: Cao Hoàng