Chuẩn bị từ sớm, từ xa, hạn chế tối đa điều chỉnh chương trình

Chuyển từ “làm nhiều luật” sang “làm tốt, ổn định và kiến tạo”

Theo Tờ trình, Chính phủ và các cơ quan đã đề xuất đưa 28 dự án vào Chương trình lập pháp năm 2027. Cụ thể, sẽ trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ Ba 9 dự án luật, tại Kỳ họp thứ Tư 16 dự án luật, 1 dự án nghị quyết và trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua 1 pháp lệnh, 1 nghị quyết.

Nhưng, trên cơ sở các nguyên tắc, quan điểm lập Chương trình lập pháp năm 2027, ý kiến của Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan đã trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự kiến Chương trình lập pháp năm 2027 gồm 23 dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết; tạm thời chưa đưa vào Chương trình lập pháp năm 2027 đối với 4 dự án để tiếp tục nghiên cứu làm rõ thêm.

Tán thành với đề nghị của Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu đối với Chương trình lập pháp năm 2027 không chỉ nằm ở số lượng dự án luật được đưa vào chương trình mà cần chuyển mạnh từ tư duy “làm nhiều luật” sang “làm tốt, ổn định và kiến tạo, phát triển”.

Thực tế thời gian qua, khối lượng lập pháp được thực hiện rất lớn, tháo gỡ nhiều điểm nghẽn phát triển kinh tế. Tuy nhiên, chương trình vẫn phải điều chỉnh nhiều lần; một số hồ sơ gửi chậm, chuẩn bị chưa kỹ, đánh giá tác động chưa sâu, dẫn đến tình trạng dự án phải xin lùi, rút hoặc áp dụng thủ tục rút gọn.

Để khắc phục triệt để tình trạng này, Chủ tịch Quốc hội nêu nguyên tắc: việc đưa một dự án vào chương trình phải đồng nghĩa với việc đã cơ bản rõ vấn đề, rõ chính sách, phạm vi, nguồn lực và khả năng hoàn thành. Không lấy điều chỉnh chương trình để bù cho dự báo chưa tốt, không lấy thủ tục rút gọn để bù cho việc chuẩn bị chưa kỹ, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, việc giữ vững kỷ cương, tính ổn định và đồng bộ của hệ thống pháp luật là yêu cầu quan trọng. Pháp luật cần phản ứng nhanh với thực tiễn, nhưng nhanh không đồng nghĩa với việc sửa đổi liên tục. Do vậy, chưa thể đưa vào chương trình những dự án luật chưa đủ "độ chín", có phạm vi giao thoa hoặc chưa thật sự cần một đạo luật riêng. Chương trình lập pháp phải được thiết kế theo logic của cả hệ thống pháp luật, không theo nhu cầu riêng của từng cơ quan.

Chuẩn bị từ sớm, từ xa, siết chặt kỷ luật thực hiện chương trình

Thảo luận tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cũng đề cập yêu cầu rà soát tổng thể các luật có liên quan, nhất là trong lĩnh vực phát triển đô thị. Bởi, qua quá trình rà soát pháp luật cho thấy hiện có nhiều luật có độ chồng lấn nhất định. Như đối với Luật Phát triển đô thị, từ thiết kế ban đầu đến quá trình phát triển đã có những điều chỉnh về tên gọi và nội hàm. Trong khi đó, cách tiếp cận của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn cũng có phần chồng lấn.

Do đó, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính mong muốn có thời gian nghiên cứu, phân định rõ từ sớm để có sự điều chỉnh phù hợp, hướng tới hệ thống pháp luật tương đối rạch ròi và ổn định. Và, việc rà soát cũng không nên chỉ dừng ở việc sửa một luật mà cần nhìn tổng thể các cụm luật, các luật có liên quan.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cũng cho rằng, Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết số 06 về phát triển du lịch. Qua theo dõi, Ủy ban nhận thấy Chính phủ đang có định hướng đẩy thời điểm thực hiện từ năm 2028 lên năm 2027. Tuy nhiên, nội dung này hiện chưa được thể hiện trong Chương trình lập pháp năm 2027.

Do vậy, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị nếu Chính phủ thấy việc "đẩy" thời điểm thực hiện là cần thiết thì sớm cập nhật, bổ sung vào chương trình, qua đó có sự chuẩn bị phù hợp.

Giải trình về các nội dung này, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cho biết, Chính phủ cơ bản thống nhất với đánh giá của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp về kết quả lập pháp, việc thực hiện chương trình thời gian qua; đồng thời cơ bản tán thành dự kiến Chương trình lập pháp năm 2027 do Ủy ban trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Đối với dự án Luật Quản lý, phát triển đô thị, Chính phủ nhất trí trước mắt chưa đưa vào Chương trình lập pháp năm 2027; giao Bộ Xây dựng tiếp tục rà soát phạm vi, xử lý mối quan hệ với Luật Phát triển đô thị và Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, nghiên cứu phương án tích hợp phù hợp và báo cáo cấp có thẩm quyền khi có đủ điều kiện. Chính phủ cũng tán thành yêu cầu đẩy nhanh những dự án luật cần thiết để bảo đảm tính đồng bộ, tránh khoảng trống pháp lý.

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế bảo vệ môi trường, Chính phủ đề nghị giữ nguyên thời gian trình tại Kỳ họp thứ Tư. Trường hợp Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định "đẩy" sớm, Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Tài chính rà soát kỹ khối lượng công việc, chất lượng hồ sơ và khả năng hoàn thành; không vì rút ngắn thời gian mà giảm yêu cầu về chất lượng, chính sách.

Thực tiễn đang đặt ra yêu cầu phải chủ động cập nhật những vấn đề mới trong quá trình triển khai Nghị quyết Đại hội XIV, các nghị quyết, kết luận và định hướng mới của Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Song, yêu cầu mới không đồng nghĩa với việc bổ sung bằng mọi giá vào chương trình lập pháp. Mỗi nhiệm vụ lập pháp phải được chuẩn bị đầy đủ, có cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn rõ ràng, bảo đảm điều kiện về hồ sơ, chính sách và tiến độ.

Đây cũng là tinh thần mà Phó Thủ tướng Chính phủ khẳng định trong giải trình: sẽ tiếp tục tổng rà soát hệ thống pháp luật để xác định đầy đủ nhiệm vụ lập pháp, nhưng chỉ đề xuất những dự án luật thật sự cấp thiết, đủ điều kiện; hạn chế tối đa việc xin bổ sung, xin rút, xin lùi. Với những nội dung còn giao thoa, chồng lấn, Chính phủ tiếp tục rà soát, nghiên cứu phương án xử lý phù hợp, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Từ yêu cầu của Chủ tịch Quốc hội đến cam kết của Chính phủ, có thể thấy trọng tâm của Chương trình lập pháp năm 2027 không nằm ở việc đưa thêm bao nhiêu dự án vào chương trình mà ở chất lượng và tính khả thi của từng dự án luật. Khi mỗi dự án luật được chuẩn bị từ sớm, từ xa, đủ “độ chín” trước khi đưa vào chương trình, kỷ luật lập pháp được giữ vững, việc điều chỉnh sẽ giảm và pháp luật có điều kiện phát huy tốt hơn vai trò kiến tạo phát triển.

Đó cũng là yêu cầu xuyên suốt mà Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặt ra đối với Chương trình lập pháp năm 2027: chuẩn bị sớm hơn, điều chỉnh ít hơn, chất lượng cao hơn, để mỗi quyết định lập pháp thực sự xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn và đáp ứng được yêu cầu phát triển.

Thanh Hải