Kế hoạch kiểm toán phải gắn chặt với yêu cầu lập pháp, giám sát của Quốc hội

Sẽ tăng cường kiểm toán các dự án trọng điểm quốc gia

Trình bày tóm tắt Báo cáo công tác năm 2026 và dự kiến kế hoạch kiểm toán năm 2027, Tổng Kiểm toán Nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cho biết, trong năm 2026, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng ủy, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Đảng ủy, lãnh đạo Kiểm toán Nhà nước và toàn ngành Kiểm toán đã nỗ lực, phấn đấu hoàn thành toàn diện các nhiệm vụ trong kế hoạch công tác năm 2026 được Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan giao cho Kiểm toán Nhà nước, tạo ra những chuyển biến tích cực và một số mặt có sự đột phá.

Theo đó, đoàn kết thống nhất, kỷ cương, kỷ luật trong hoạt động kiểm toán nhà nước được tiếp tục củng cố và phát huy; phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, quản trị điều hành của lãnh đạo Kiểm toán Nhà nước có nhiều đổi mới sáng tạo và bài bản, chắc chắn, quyết đoán; thực hiện nghiêm túc, hiệu quả chủ trương tiếp tục sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy, qua đó đã giảm 1 đơn vị cấp vụ và 30 đơn vị cấp phòng.

Ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong ngành kiểm toán cũng đạt được nhiều kết quả quan trọng bước đầu và toàn diện trên tất cả các mặt về quy chế, quy định, chính sách, về phát triển hạ tầng kỹ thuật, về xây dựng cơ sở dữ liệu và triển khai các công cụ, nền tảng ứng dụng công nghệ.

Về kết quả hoạt động kiểm toán, đến ngày 30/8, qua các cuộc kiểm toán, Kiểm toán Nhà nước đã phát hiện kịp thời và kiến nghị chấn chỉnh, xử lý nghiêm các vi phạm, khuyết điểm, hạn chế, yếu kém của các đơn vị kiểm toán. Trong 8 tháng đầu năm 2026, Kiểm toán Nhà nước đã kiến nghị xử lý về mặt tài chính là hơn 80 nghìn tỷ đồng và 47 triệu USD; cung cấp 193 báo cáo kiểm toán và các tài liệu liên quan cho Ủy ban Kiểm tra Trung ương, các cơ quan điều tra, các cơ quan nhà nước khác để phục vụ công tác điều tra, kiểm tra, giám sát.

Về phương hướng, nhiệm vụ của năm 2027, Tổng Kiểm toán Nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cho biết, tổng số nhiệm vụ kiểm toán năm 2027 là 139 nhiệm vụ; bảo đảm kiểm toán quyết toán ngân sách của các bộ, cơ quan Trung ương, địa phương đạt tỷ lệ 100%...

Kiểm toán Nhà nước dự kiến thực hiện 31 cuộc kiểm toán dự án đầu tư, trong đó có nhiều dự án quan trọng quốc gia như dự án Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình; dự án Cảng Hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1; dự án đầu tư xây dựng đường vành đai 3 TP. Hồ Chí Minh.

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban đánh giá cao việc tiếp tục tinh gọn tổ chức bộ máy và đổi mới trong triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Kiểm toán Nhà nước. Tiến độ, chất lượng kiểm toán năm 2026 đạt nhiều kết quả tích cực, kiểm toán báo cáo quyết toán được thực hiện tại 100% bộ, ngành, địa phương, tỷ lệ kiểm toán chuyên đề, kiểm toán hoạt động, kiểm toán môi trường và công nghệ thông tin tiếp tục tăng. Kết quả thực hiện kiến nghị có nhiều chuyển biến.

Cơ bản nhất trí với dự kiến kế hoạch kiểm toán năm 2027, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Kế hoạch kiểm toán năm 2027 cần bám sát kế hoạch kiểm toán trung hạn; bảo đảm tính kế thừa, ổn định, đặc biệt cụ thể hóa nguyên tắc “7 rõ” trong từng nhiệm vụ (gồm rõ mục tiêu, đối tượng, phạm vi, trọng tâm, trách nhiệm, tiến độ và sản phẩm đầu ra). Lựa chọn nhiệm vụ trên cơ sở đánh giá rủi ro, xác định trọng yếu; đối với các chủ trương, chính sách mới ban hành trong năm 2026, không đặt yêu cầu đánh giá toàn diện khi chưa đủ thời gian, dữ liệu và cơ sở thực tiễn.

Đồng thời, đẩy mạnh kiểm toán dựa trên dữ liệu và kiểm toán từ xa; hạn chế yêu cầu cơ quan, đơn vị cung cấp lại thông tin, dữ liệu mà cơ quan nhà nước đã có, qua đó nâng cao hiệu quả kiểm toán và giảm chi phí tuân thủ.

Cần tăng tính cảnh báo, phòng ngừa và tham mưu về chính sách

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao Kiểm toán Nhà nước đã đi đầu trong chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thực hiện nghiêm phong trào “Bình dân học vụ số”.

Theo Chủ tịch Quốc hội, hoạt động kiểm toán không chỉ được đánh giá bằng số lượng cuộc kiểm toán hay số lượng xử lý mà quan trọng là tăng tính cảnh báo, phòng ngừa, xây dựng hệ thống từ Trung ương đến kiểm toán khu vực, gắn bó với địa phương, kịp thời chỉ ra những việc làm được, chưa được để thường xuyên uốn nắn, thực hiện đúng Luật Kiểm toán nhà nước.

Do vậy, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị, trong thời gian tới, hoạt động của Kiểm toán Nhà nước cần có trọng tâm, trọng điểm và tham mưu về chính sách. Tiếp tục nâng tỷ trọng kiểm toán hoạt động, kiểm toán chuyên đề, kiểm toán công nghệ thông tin, kiểm toán môi trường, nhưng mỗi chuyên đề phải có mục tiêu rõ ràng, có sản phẩm và tạo giá trị cho công tác quản lý, giám sát.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng đội ngũ, kiểm soát chất lượng kiểm toán; chú trọng đạo đức nghề nghiệp, phòng, chống tiêu cực, tham nhũng trong chính ngành Kiểm toán.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, kế hoạch kiểm toán là một bộ phận quan trọng trong hệ thống thông tin phục vụ Quốc hội. Do đó, Kiểm toán Nhà nước cần cung cấp cho Quốc hội những thông tin độc lập, khách quan, có chiều sâu, có giá trị phục vụ hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước.

Kế hoạch kiểm toán phải gắn chặt với yêu cầu lập pháp, giám sát, quyết định những vấn đề quan trọng của Quốc hội. Chủ tịch Quốc hội đề nghị Kiểm toán Nhà nước phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội ngay từ khâu xây dựng kế hoạch, qua đó xác định những vấn đề cần tập trung kiểm toán.

Về nâng cao chất lượng kiến nghị, hoàn thiện thể chế, Chủ tịch Quốc hội cho rằng đây là nhiệm vụ cần có chuyển biến rõ nét trong năm 2027. Kết quả kiểm toán cần được tổng hợp, phân tích ở tầm chính sách để nhận diện các vấn đề có tính hệ thống, từ đó kiến nghị sửa đổi pháp luật, hoàn thiện quản lý, khắc phục những bất cập trong chính sách.

Về dự kiến kế hoạch kiểm toán năm 2027, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh nhấn mạnh, năm 2027, Kiểm toán Nhà nước cần có thêm các cuộc kiểm toán chuyên sâu đối với những nội dung như chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo... qua đó có thể kết luận những vấn đề cần thiết, góp phần tháo gỡ khó khăn hiện nay.

Đối với các dự án được Quốc hội ban hành nghị quyết nhằm tháo gỡ khó khăn, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội nhận thấy, theo báo cáo thẩm tra, đến nay mới có 24 dự án được địa phương gửi Kiểm toán Nhà nước đề nghị kiểm toán. Trong khi đó, rất cần xác định những cơ chế để tháo gỡ khó khăn cho các dự án được triển khai và phát huy hiệu quả như thế nào, có khơi thông được nguồn lực đầu tư hay không. Đây cũng là nội dung có ý nghĩa quan trọng đối với việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng 10% và các mục tiêu khác, cần được quan tâm thực hiện kiểm toán trong thời gian tới.

Phát biểu kết luận về nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị Kiểm toán Nhà nước tiếp tục rà soát hoàn thiện dự kiến kế hoạch kiểm toán năm 2027; bảo đảm bám sát chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng XIV và các nghị quyết, kết luận chiến lược mới của Trung ương, Bộ Chính trị và những vấn đề lớn được Quốc hội, cử tri, Nhân dân quan tâm. Nội dung kiểm toán tập trung vào các lĩnh vực, chương trình, chính sách, dự án sử dụng nguồn lực lớn, có rủi ro cao, nhất là đầu tư công và các dự án quan trọng quốc gia, đất đai, tài sản công, vốn và tài sản nhà nước tại doanh nghiệp, tài chính ngân hàng, khoa học công nghệ, chuyển đổi số…

Thanh Hải; Ảnh: Hồ Long