Khẩn trương xây dựng, chuẩn hóa tiêu chí, phương pháp và công cụ đánh giá hiệu quả thực thi pháp luật

Đổi mới cơ chế quản trị dữ liệu theo "vòng đời văn bản"

Tại hội thảo, các ý kiến đã làm rõ và nhận diện đầy đủ bối cảnh, các yêu cầu, tính cấp thiết của việc nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tạo đột phá trong công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật theo đúng định hướng đã xác định trong Văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Các đại biểu cũng thảo luận, làm rõ nội hàm, thực trạng quy định pháp luật, thực tiễn tổ chức thi hành pháp luật ở Trung ương và địa phương trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền; các yếu tố ảnh hưởng và điều kiện bảo đảm cho công tác tổ chức thi hành pháp luật, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật; kinh nghiệm của một số quốc gia về tổ chức thi hành pháp luật và một số nội dung có giá trị tham khảo, vận dụng tại Việt Nam.

Qua đó, đề xuất các định hướng, giải pháp tạo đột phá trong công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật. Trong đó, tập trung tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ Đảng, chính quyền các cấp trong công tác tổ chức thi hành pháp luật; tiếp tục hoàn thiện thể chế, đổi mới cơ chế quản trị dữ liệu theo “vòng đời văn bản”, gắn kết chặt chẽ giữa tổ chức thi hành pháp luật với xây dựng, hoàn thiện pháp luật.

Đồng thời, đổi mới tư duy trong tổ chức thi hành pháp luật, đề cao vai trò của người đứng đầu và xác định rõ trách nhiệm từng cơ quan, tổ chức, cá nhân trong tổ chức thi hành pháp luật; xác định dữ liệu số là nền tảng, công nghệ số là công cụ quan trọng, mang tính bắt buộc, cốt lõi trong tổ chức thi hành pháp luật giai đoạn hiện nay; bảo đảm các điều kiện cho công tác tổ chức thi hành pháp luật.

Nâng cao hiệu quả phát hiện, phòng ngừa và xử lý vi phạm pháp luật

Phát biểu kết luận hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh, công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật ở nước ta đang đứng trước yêu cầu đổi mới rất cao nhằm đáp ứng đòi hỏi của việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới. Mặt khác, Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị cũng đã xác định công tác xây dựng và thi hành pháp luật là “đột phá của đột phá” trong hoàn thiện thể chế phát triển đất nước.

Tinh thần đó đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận đầy đủ hơn mối quan hệ giữa xây dựng pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật, với xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong xã hội. Chất lượng của pháp luật không chỉ được thể hiện ở chất lượng văn bản khi được ban hành, mà quan trọng hơn phải được kiểm nghiệm qua thực tiễn thi hành, qua khả năng đi vào cuộc sống, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tạo động lực cho phát triển đất nước.

Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết, các tham luận và ý kiến trao đổi sâu sắc tại Hội thảo đã tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau, bổ sung nhiều luận cứ khoa học và những kinh nghiệm thực tiễn rất quý báu cả trong nước và quốc tế để tập trung làm rõ và nhấn mạnh 5 vấn đề lớn.

Thứ nhất, phải tiếp tục đổi mới căn bản nhận thức về tư duy và nhận thức về vị trí, vai trò của công tác tổ chức thi hành pháp luật gắn với nâng cao chất lượng xây dựng văn bản pháp luật. Muốn đưa pháp luật nhanh chóng đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả trong cuộc sống thì trước hết phải đưa cuộc sống vào trong pháp luật.

Thứ hai, tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và quy trình tổ chức thi hành pháp luật theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ nguồn lực, rõ thời gian và rõ kết quả; gắn với xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trở thành nhu cầu tự thân và hành động tự giác trong toàn xã hội.

Thứ ba, chuyển mạnh từ theo dõi hoạt động sang đánh giá thực chất kết quả và tác động của pháp luật qua thực tiễn.

Thứ tư, phải nâng cao hiệu quả phát hiện, phòng ngừa và xử lý vi phạm pháp luật; bảo đảm pháp luật được thi hành công bằng, nghiêm minh, nhất quán, kịp thời, hiệu lực và hiệu quả.

Thứ năm, chuyển đổi số và xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật phải được thực hiện khẩn trương, đồng bộ và thực chất. Sự nghiêm minh và có thể dự đoán được hoạt động thực thi chính là nền tảng tạo niềm tin pháp luật trong toàn xã hội.

Xây dựng cơ chế phát hiện sớm và xử lý nhanh những vấn đề phát sinh trong thực tiễn

Từ những nội dung đã được trao đổi, thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, Hội thảo bày tỏ sự thống nhất cao trong thời gian tới cần tập trung thực hiện 6 định hướng chủ yếu.

Một là, tiếp tục quán triệt sâu sắc và tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả các chủ trương của Đảng về xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; xác định tổ chức thi hành pháp luật là khâu trọng yếu của quá trình đưa pháp luật vào cuộc sống và đưa cuộc sống vào pháp luật, gắn với trách nhiệm của từng chủ thể và người đứng đầu.

Hai là, cần khẩn trương nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật về văn bản quy phạm pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật; bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng, thi hành và hoàn thiện pháp luật; xác định rõ trách nhiệm, nguồn lực và cơ chế phối hợp thi hành.

Ba là, khẩn trương xây dựng, chuẩn hóa tiêu chí, phương pháp và công cụ đánh giá hiệu quả thực thi pháp luật; lấy kết quả, tác động thực tế và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm căn cứ quan trọng; bảo đảm kết quả đánh giá được sử dụng thực chất trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật.

Bốn là, xây dựng cơ chế phát hiện sớm và xử lý nhanh những vấn đề phát sinh trong thực tiễn; kết nối kết quả theo dõi thi hành, kiểm tra, rà soát văn bản, thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, xử lý vi phạm, phản ánh, kiến nghị và đánh giá hiệu quả pháp luật; coi phản ánh của người dân, doanh nghiệp là nguồn dữ liệu quản trị quan trọng.

Năm là, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng và kết nối dữ liệu phục vụ tổ chức thi hành pháp luật. Bộ Tư pháp giữ vai trò quan trọng, tiếp tục là cơ quan đầu mối tham mưu hoàn thiện hệ thống thông tin tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật theo hướng thân thiện, minh bạch, có khả năng phân tích và kết nối dữ liệu; nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo phù hợp, an toàn và hiệu quả.

Sáu là, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm công vụ, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác pháp luật; thúc đẩy xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong toàn xã hội. Trong đó, cơ quan nhà nước, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức phải đi đầu, gương mẫu tôn trọng Nhân dân, phục vụ Nhân dân và chịu trách nhiệm trước Nhân dân.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, ngay sau hội thảo, Bộ Tư pháp chỉ đạo Ban tổ chức hội thảo cùng các đơn vị, cơ quan liên quan tiếp thu đầy đủ các ý kiến tham luận và các nội dung trao đổi; khẩn trương hoàn thiện báo cáo tổng hợp chuyên đề và kỷ yếu của hội thảo. Trong đó phân định rõ những nội dung có sự thống nhất cao để nghiên cứu chuyển hóa thành các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể, triển khai ngay trong thực tiễn.

Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu thấu đáo những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, còn tồn tại trong thực tiễn, bảo đảm tính khoa học, tính thực tiễn, tính đồng bộ và khả thi của các đề xuất. Trước mắt, các cơ quan cần phối hợp chuẩn bị tốt và có những đổi mới quan trọng, những đột phá mới gắn công tác xây dựng với tổ chức thi hành pháp luật ngay trong các dự án trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, trong đó có Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

“Hội thảo là một bước quan trọng chuyển từ nhận thức vấn đề sang thiết kế giải pháp, từ thảo luận khoa học sang hoàn thiện chính sách pháp luật và tổ chức thi hành. Chúng ta không chỉ cần có một hệ thống pháp luật tốt mà cần phải có một cơ chế tổ chức thi hành pháp luật tốt; không chỉ cần những quy định đúng mà phải bảo đảm các quy định đó được hiểu đúng, thực hiện thống nhất và mang lại kết quả thực tế; không chỉ xử lý vi phạm pháp luật mà phải kiến tạo môi trường, trong đó, tuân thủ pháp luật trở thành thói quen, trở thành chuẩn mực, văn hóa và giá trị chung của toàn xã hội”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Minh Trang; Ảnh: Phạm Thắng