Sau nâng hạng là bài toán giữ chân dòng vốn
Việc thị trường chứng khoán Việt Nam chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp mở rộng cơ hội tiếp cận dòng vốn quốc tế. Cơ hội lớn hơn cũng đồng nghĩa với yêu cầu cao hơn về chất lượng thị trường, để dòng vốn không chỉ tìm đến mà còn ở lại lâu dài.
Ngày 21/9, thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức mang trạng thái thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell. Đây là kết quả của quá trình cải cách từ thể chế, hạ tầng thị trường đến tháo gỡ rào cản đối với nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, như Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh tại hội nghị “Việt Nam chính thức tham gia vào chỉ số thị trường mới nổi của FTSE GEIS - Global Equity Index Series” chiều qua, nâng hạng không phải đích đến cuối cùng mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới, với những yêu cầu cao hơn.
Nhìn từ góc độ kinh tế, ý nghĩa trước hết là mở rộng khả năng kết nối thị trường vốn Việt Nam với dòng vốn toàn cầu. Theo FTSE Russell, hơn 22.000 tỷ USD tài sản trên thế giới đang sử dụng các chỉ số của tổ chức này làm tham chiếu. Việc Việt Nam được đưa vào các chỉ số tham chiếu toàn cầu giúp tăng mức độ hiện diện trước cộng đồng đầu tư quốc tế, mở rộng khả năng thu hút vốn. Trong cuộc gặp Thủ tướng Lê Minh Hưng chiều 17/9, bà Fiona Bassett, Tổng Giám đốc điều hành FTSE Russell, cũng cho biết việc nâng hạng có thể đem đến dòng vốn hàng tỷ USD vào thị trường chứng khoán Việt Nam.
Tuy nhiên, không nên đo ý nghĩa của nâng hạng chỉ bằng số vốn có thể chảy vào thị trường ngay sau ngày 21/9. Dòng vốn quốc tế dự kiến vào Việt Nam theo từng giai đoạn, có thể kéo dài sang năm 2027 và 2028. Với các nhà đầu tư tổ chức lớn, giai đoạn đầu thường mang tính thăm dò, phân bổ một phần vốn để kiểm nghiệm khả năng vận hành, thanh khoản và cung - cầu trước khi tăng tỷ trọng đầu tư.
Điều này cho thấy, nâng hạng mở thêm cánh cửa cho dòng vốn quốc tế, nhưng chất lượng thị trường mới quyết định dòng vốn vào bao nhiêu và ở lại bao lâu. Nhà đầu tư tổ chức sẽ nhìn vào khả năng vận hành, thanh khoản, chất lượng hàng hóa, mức độ minh bạch, quản trị doanh nghiệp và các công cụ quản trị rủi ro. Đó cũng là những vấn đề thị trường chứng khoán Việt Nam phải tiếp tục giải quyết sau nâng hạng.
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang nghiên cứu, triển khai thêm các sản phẩm, dịch vụ mới; hoàn thiện giải pháp hỗ trợ nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Doanh nghiệp niêm yết cần tiếp tục nâng chuẩn quản trị theo thông lệ quốc tế, tăng tính minh bạch, chuẩn hóa công bố thông tin bằng tiếng Anh. Những hạn chế không cần thiết về tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại một số doanh nghiệp cũng cần được rà soát, tháo gỡ.
Đây mới là những bài toán dài hạn sau nâng hạng. Muốn tiếp nhận những dòng vốn lớn, thị trường phải có đủ hàng hóa, sản phẩm đầu tư và khả năng hấp thụ vốn; muốn giữ dòng vốn dài hạn, phải bảo đảm minh bạch, quản trị tốt và vận hành an toàn, hiệu quả. Theo nghĩa đó, nâng hạng vừa là kết quả của cải cách, vừa mở ra một chu kỳ cải cách mới. Những tiêu chuẩn cao hơn của nhà đầu tư tổ chức quốc tế sẽ thúc đẩy doanh nghiệp nâng chất lượng quản trị, minh bạch thông tin; đồng thời đòi hỏi cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện thể chế, hạ tầng, sản phẩm và công cụ quản trị rủi ro.
Từ ngày 21/9, bài toán vì thế chuyển từ đáp ứng các điều kiện để được nâng hạng sang đáp ứng những yêu cầu cao hơn của một thị trường đã được nâng hạng. Dòng vốn hàng tỷ USD có thể là tín hiệu tích cực ban đầu. Tuy nhiên, giá trị lâu dài của nâng hạng không chỉ được đo bằng lượng vốn vào thị trường trong một vài tháng hay một vài năm, mà bằng khả năng tận dụng dấu mốc này để tiếp tục xây dựng một thị trường vốn minh bạch, an toàn, hiệu quả và đủ sức hấp dẫn dòng vốn dài hạn. Khi đó, nâng hạng thị trường mới thực sự trở thành động lực nâng chất lượng thị trường vốn Việt Nam.