Nâng cao chất lượng các hợp tác xã, tạo sức bật mới cho kinh tế tập thể

Trọng tâm được đặt vào đổi mới phương thức hoạt động của hệ thống Liên minh HTX, hướng mạnh về cơ sở, lấy hợp tác xã và thành viên làm trung tâm, đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ cao, liên kết chuỗi giá trị và xây dựng hệ sinh thái tư vấn, hỗ trợ chuyên nghiệp.

Từ tăng số lượng sang nâng chất lượng

Theo định hướng nhiệm kỳ mới, đến năm 2030, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đặt mục tiêu có trên 5.000 hợp tác xã và 500 tổ hợp tác ứng dụng công nghệ cao; khoảng 50% hợp tác xã nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị. Cùng với đó, ít nhất 200 hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã hoạt động hiệu quả sẽ được lựa chọn để củng cố, hoàn thiện và nhân rộng.

Những mục tiêu này cho thấy yêu cầu phát triển kinh tế tập thể đang được đặt trong một cách tiếp cận mới: không chạy theo số lượng đơn thuần mà phải tạo chuyển biến về chất lượng hoạt động, năng lực quản trị và khả năng tham gia thị trường.

Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Đinh Hồng Thái cho biết, đến năm 2030, Liên minh đặt mục tiêu cả nước có khoảng 140.000 tổ hợp tác, 45.000 hợp tác xã với 8 triệu thành viên và 340 liên hiệp hợp tác xã; tỷ lệ hợp tác xã hoạt động khá, tốt đạt từ 60% trở lên.

Đây là những chỉ tiêu gắn trực tiếp với yêu cầu củng cố khu vực kinh tế tập thể, song song với việc nâng cao chất lượng từng tổ chức. Bởi nếu chỉ gia tăng về số lượng mà không cải thiện năng lực quản trị, quy mô sản xuất, khả năng liên kết và sức cạnh tranh thì hợp tác xã khó có thể đảm nhiệm đầy đủ vai trò là một thành tố quan trọng của nền kinh tế.

Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh, trong 5 năm tới, mục tiêu không chỉ là phát triển thêm hợp tác xã mà phải nâng cao chất lượng, hiệu quả, năng lực cạnh tranh và khẳng định vai trò thực chất của hợp tác xã trong nền kinh tế.

Trong đó, liên kết theo chuỗi giá trị được xác định là một giải pháp quan trọng để nâng vị thế của hợp tác xã. Khi tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ, hợp tác xã có điều kiện nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường và giảm tình trạng sản xuất manh mún.

Cùng với liên kết chuỗi, yêu cầu truy xuất nguồn gốc đối với hàng hóa nông sản cũng được chú trọng. Đây không chỉ là giải pháp kiểm soát chất lượng mà còn là điều kiện để sản phẩm hợp tác xã đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.

Ứng dụng công nghệ cao vì thế không được đặt tách rời khỏi quá trình nâng cao năng lực sản xuất, quản trị và mở rộng thị trường. Mục tiêu hơn 5.000 hợp tác xã và 500 tổ hợp tác ứng dụng công nghệ cao đến năm 2030 sẽ tạo sức ép để các mô hình kinh tế tập thể chuyển đổi phương thức sản xuất, từng bước nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh.

Lấy thành viên làm trung tâm của đổi mới

Nếu ứng dụng khoa học, công nghệ và liên kết chuỗi là những động lực trực tiếp nâng cao năng lực của hợp tác xã, thì đổi mới phương thức hoạt động của chính hệ thống Liên minh Hợp tác xã Việt Nam được xác định là điều kiện quan trọng để các mục tiêu đó đi vào thực chất.

Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam Cao Xuân Thu Vân cho biết, tinh thần xuyên suốt của nhiệm kỳ tới là đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động, lấy thành viên làm trung tâm và hiệu quả phục vụ thành viên làm thước đo.

Theo đó, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam sẽ tập trung vào hai trụ cột: đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thành viên; đồng thời thực hiện tốt chức năng tư vấn, hỗ trợ và cung ứng những dịch vụ thiết thực cho thành viên.

Định hướng này đặt ra yêu cầu thay đổi rõ hơn vai trò của hệ thống Liên minh. Không chỉ làm tốt chức năng đại diện, Liên minh phải trở thành chỗ dựa thực chất của hợp tác xã trong quá trình tiếp cận chính sách, nguồn vốn, khoa học - công nghệ, thị trường và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Theo đó, một hệ sinh thái tư vấn, hỗ trợ hợp tác xã đồng bộ, liên tục và chuyên nghiệp sẽ được xây dựng. Hoạt động hỗ trợ phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của hợp tác xã, tập trung vào những vấn đề thiết yếu như đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao năng lực quản trị, tiếp cận vốn, ứng dụng khoa học - công nghệ và mở rộng thị trường.

Cùng với đó, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò đại diện, chủ động nắm bắt, tổng hợp, phản ánh và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của các tổ hợp tác, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã thành viên. Hệ thống Liên minh cũng có trách nhiệm định hướng, dẫn dắt các tổ chức kinh tế tập thể đổi mới mô hình, nâng cao năng lực quản trị và khả năng thích ứng với yêu cầu mới.

Điểm đáng chú ý là các giải pháp được xác định phải được triển khai đồng bộ. Từ hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực đại diện, tư vấn, hỗ trợ đến chuyển giao khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, phát triển thị trường và liên kết chuỗi đều phải hướng tới một đích cuối cùng: thành viên hợp tác xã được thụ hưởng những lợi ích cụ thể.

“Mục tiêu cuối cùng là lợi ích phải về với thành viên”, Chủ tịch Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh, đồng thời cho rằng lợi ích của thành viên phải được đặt trong lợi ích chung của cộng đồng. Phát triển kinh tế phải đi cùng trách nhiệm xã hội, bảo tồn bản sắc để sản phẩm không chỉ có giá trị kinh tế mà còn gắn với uy tín, thương hiệu của quốc gia.

Tầm nhìn đó cũng được đặt trong yêu cầu thực hiện Nghị quyết số 20 về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trong giai đoạn mới. Một trong những mục tiêu dài hạn của Nghị quyết là đến năm 2045 phấn đấu có ít nhất 3 tổ chức kinh tế tập thể nằm trong bảng xếp hạng 300 hợp tác xã lớn nhất toàn cầu do Liên minh Hợp tác xã quốc tế công nhận.

Liên minh Hợp tác xã Việt Nam kỳ vọng, nhiệm kỳ mới những hợp tác xã đủ lớn, đủ mạnh để có thể trở thành ứng cử viên cho bảng xếp hạng này. Như Chủ tịch Cao Xuân Thu Vân chia sẻ, nếu Nghị quyết 20 đặt mục tiêu đến năm 2045 Việt Nam có 3 hợp tác xã lọt vào top 300, thì Liên minh phấn đấu ngay từ nhiệm kỳ này phải có ứng cử viên được đề cử.

Đây là bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển kinh tế tập thể. Từ chỗ chú trọng mở rộng mạng lưới, nhiệm kỳ mới đặt trọng tâm vào hình thành những hợp tác xã có năng lực quản trị, quy mô và sức cạnh tranh đủ lớn để tham gia sâu hơn vào thị trường trong nước và quốc tế.

Với định hướng đó, hơn 5.000 hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao không chỉ là một chỉ tiêu về số lượng. Đằng sau mục tiêu này là yêu cầu xây dựng năng lực mới cho khu vực kinh tế tập thể; thúc đẩy liên kết giữa hợp tác xã với doanh nghiệp; nâng chất lượng sản phẩm; tăng khả năng truy xuất nguồn gốc; mở rộng thị trường và quan trọng nhất là tạo giá trị thực chất hơn cho thành viên.

Đổi mới hoạt động của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, vì vậy, không thể tách khỏi đổi mới chính các hợp tác xã. Khi thành viên trở thành trung tâm, hiệu quả phục vụ trở thành thước đo và những lợi ích cụ thể đến được với thành viên, đó mới là cơ sở để khẳng định vai trò của kinh tế tập thể trong giai đoạn phát triển mới.

Anh Việt