Sức mạnh của truyền thông chính sách

Phát biểu tại Hội nghị Cộng tác viên toàn quốc của Báo Đại biểu Nhân dân ngày 14/9, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu phát huy mạnh mẽ hơn nữa sức mạnh của truyền thông, đồng hành cùng các cơ quan dân cử; báo chí phải bám sát thực tiễn, phản ánh sinh động đời sống xã hội và những vấn đề thiết thực từ cơ sở, người dân, doanh nghiệp.

Trước đó, khi cho ý kiến về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Chủ tịch Quốc hội cũng đặt ra một yêu cầu căn bản: muốn sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật thì trước hết người dân phải hiểu Hiến pháp, hiểu pháp luật. Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật vì thế phải thực chất, góp phần xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật.

Những yêu cầu đó cùng hướng tới một điểm cốt lõi: truyền thông chính sách phải lấy người dân làm trung tâm, bám sát thực tiễn để chính sách, pháp luật được hiểu đúng và thực hiện đúng. Nhưng để tạo dựng đồng thuận bền vững, chỉ hiểu đúng là chưa đủ. Người dân, doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động cần có cơ hội tham gia, đối thoại, góp ý ngay từ quá trình xây dựng chính sách. Điều đó đòi hỏi truyền thông chính sách phải chuyển mạnh từ thông tin một chiều sang tương tác đa chiều; từ truyền thông sau khi chính sách được ban hành sang truyền thông ngay từ khi chính sách đang được hình thành.

Quan trọng hơn, truyền thông còn mở đường để những vấn đề từ thực tiễn trở lại quá trình xây dựng chính sách. Thực tiễn luôn phong phú hơn những gì một dự thảo văn bản có thể dự liệu. Người dân, doanh nghiệp và các chủ thể trực tiếp thực thi có thể nhận diện sớm những quy định chưa phù hợp, thủ tục khó thực hiện hay tác động ngoài dự kiến. Khi những vấn đề ấy được phản ánh đầy đủ, truyền thông trở thành kênh đưa “dữ liệu sống” của thực tiễn trở lại quá trình xây dựng chính sách, giúp cơ quan có thẩm quyền thêm căn cứ để lựa chọn, điều chỉnh phương án.

Nhưng mở kênh tiếp nhận ý kiến mới chỉ là một nửa của quá trình. Điều quan trọng hơn là những ý kiến ấy được tiếp nhận và xử lý như thế nào. Tại tọa đàm “Đổi mới tư duy truyền thông chính sách - Từ nghị trường đến cuộc sống” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức ngày 13/9, một vấn đề được đặt ra rất đáng suy ngẫm: người góp ý cần biết ý kiến nào được tiếp thu, ý kiến nào không được tiếp thu và vì sao. Lắng nghe vì thế phải đi cùng phản hồi và trách nhiệm giải trình. Minh bạch trong tiếp thu, giải trình giúp người dân thấy ý kiến của mình được xem xét nghiêm túc, kể cả khi không được tiếp thu; qua đó tạo nền tảng cho đồng thuận bền vững.

Trong dòng chảy đó, báo chí có vai trò đặc biệt. Báo chí vừa giải thích chính sách, chuyển tải phản hồi từ thực tiễn tới cơ quan xây dựng chính sách, vừa phải chủ động cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, góp phần định hướng thông tin, đấu tranh, phản bác những thông tin sai lệch, xuyên tạc về chính sách, pháp luật. Trong bối cảnh môi trường số làm gia tăng tốc độ và phạm vi lan truyền thông tin, yêu cầu Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặt ra càng có ý nghĩa: báo chí phải là lực lượng chủ lực, đóng vai trò nòng cốt trong bảo vệ chủ quyền thông tin, an ninh thông tin trên môi trường mạng và các nền tảng số.

Vai trò và sức mạnh ấy của truyền thông chính sách đã được xác định rõ hơn về mặt pháp lý. Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua xác định truyền thông chính sách là hoạt động cung cấp thông tin, tương tác đa chiều ngay trong quá trình đề xuất, soạn thảo; đồng thời đặt ra trách nhiệm tiếp nhận, tổng hợp, giải trình ý kiến góp ý, phản hồi.

Khuôn khổ pháp lý đã có, vai trò và yêu cầu đối với truyền thông chính sách cũng ngày càng rõ. Vấn đề còn lại là tổ chức thực hiện thế nào để những quy định ấy thực sự phát huy hiệu quả.

Suy cho cùng, sức mạnh của truyền thông chính sách nằm ở dòng chảy hai chiều giữa chính sách và cuộc sống. Khi hai chiều ấy thông suốt, truyền thông không chỉ đưa chính sách vào cuộc sống mà còn góp phần nâng cao chất lượng chính sách, làm cho chính sách sát thực tiễn hơn; qua đó nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật, củng cố niềm tin xã hội và bồi đắp văn hóa thượng tôn pháp luật.

Hà Lan