Dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa: Chính sách hỗ trợ phải khả thi, đúng nhu cầu của doanh nghiệp

Tạo “tổ ấm cho chim sẻ” phát triển và lớn mạnh

Dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại Phiên họp vừa qua, với 2 nhóm chính sách hỗ trợ phát triển gồm: chính sách hỗ trợ chung và chính sách hỗ trợ trọng tâm cho một số nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa ưu tiên phát triển.

Theo đó, với nhóm chính sách hỗ trợ chung, tập trung vào các giải pháp để hỗ trợ khơi thông các điểm nghẽn đang cản trở hoạt động và phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là về tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ và thị trường.

Nhóm chính sách hỗ trợ trọng tâm tập trung vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị, doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh bền vững, doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh.

Với tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 98%, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho rằng, ưu đãi cho khối doanh nghiệp này không chỉ tạo “tổ ấm cho chim sẻ” phát triển và lớn mạnh, mà còn mang tính chất xã hội, góp phần bảo đảm việc làm, an ninh trật tự.

Quan tâm đến các nội dung về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải lưu ý, khoản chi nghiên cứu và phát triển (R&D) được tính bằng 200% chi phí thực tế và cho rằng, cần quy định rõ phạm vi chi phí đủ điều kiện, hồ sơ chứng minh, nguyên tắc phân bổ đối với tài sản dùng chung, giao dịch liên kết và cơ chế để tránh trùng lặp với khoản chi của Quỹ Phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo hoặc các hỗ trợ khác. Việc kiểm tra cần dựa trên mức độ đáp ứng tiêu chí và kết quả nghiên cứu, đặc biệt không can thiệp vào quyết định công nghệ hợp pháp của doanh nghiệp.

Đối với việc hỗ trợ nền tảng số, phần mềm, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu và hạ tầng dùng chung, Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải đề nghị bổ sung nguyên tắc liên thông, tiêu chuẩn mở, khả năng chuyển đổi của nhà cung cấp và an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật kinh doanh, quyền sở hữu trí tuệ; đánh giá đầy đủ chi phí vòng đời, duy trì, nâng cấp, đào tạo người sử dụng hoặc nhà cung cấp.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cũng chỉ ra điểm nghẽn đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đó là, khó tiếp cận tín dụng và nguồn vốn, chính sách hỗ trợ còn phân tán, thiếu đồng bộ và thiếu trọng tâm, tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa qua doanh thu, lao động, vốn còn phức tạp, chung chung, nhiều khi còn “loãng” tiêu chí.

Tập trung đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ

Cho rằng, dự thảo Luật đã đề cập nhiều đến nhóm yếu thế như: nhóm phụ nữ, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Dân tộc Hoàng Duy Chinh đề nghị, cơ quan soạn thảo tiếp tục cụ thể hóa đầy đủ Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 198 của Quốc hội về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó lưu ý ba nhóm yếu thế này.

Phó Chủ tịch Thường trực Hoàng Duy Chinh cho biết, các doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc nhóm yếu thế, đặc biệt ở các địa bàn khó khăn rất khó phát triển, do hạn chế về năng lực, nguồn vốn và thiếu nguồn lực, do đó, cần được quan tâm hơn nữa, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

“Việc phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở những khu vực này cũng là một trong những giải pháp bảo đảm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, là lực lượng phát triển nguồn nhân lực, phát triển kinh tế - xã hội và bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc”, Phó Chủ tịch Thường trực Hoàng Duy Chinh nhấn mạnh.

Khẳng định sẽ nghiêm túc tiếp thu những ý kiến xác đáng của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ, lần này dự thảo Luật đã thiết kế thông thoáng hơn, giao Chính phủ quy định cụ thể lao động bình quân dưới 300 người và chọn một trong hai tiêu chí: doanh thu dưới 400 tỷ đồng hoặc vốn dưới 150 tỷ đồng.

Về các chính sách hỗ trợ, dự thảo Luật đang thiết kế 11 chính sách hỗ trợ, trong đó 10 chính sách hỗ trợ chung và 1 chính sách hỗ trợ cụ thể cho doanh nghiệp có phụ nữ, người dân tộc thiểu số và miền núi, người khuyết tật.

Với số lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 98,4%, nhưng dư lượng tín dụng chỉ chiếm khoảng 19 – 20%, rất nhỏ, để tháo gỡ điểm nghẽn này, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, sắp tới Chính phủ sẽ ban hành chính sách hỗ trợ lãi suất 2% cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia lĩnh vực kinh tế xanh, sinh thái tuần hoàn. Thủ tướng Chính phủ cũng đang chỉ đạo quyết liệt rà soát thủ tục hành chính về thuế và hải quan.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các cơ quan tiếp thu đầy đủ ý kiến để hoàn thiện dự thảo Luật. Theo đó, cần rà soát kỹ lưỡng tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, làm rõ cơ sở và tác động của việc điều chỉnh tiêu chí đối với phạm vi doanh nghiệp được thụ hưởng và khả năng bố trí nguồn lực thực hiện, tránh việc lợi dụng chính sách.

Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính rà soát toàn diện theo hướng quy định toàn bộ vòng đời doanh nghiệp nhỏ và vừa, từ khi thành lập, quá trình hoạt động đến thủ tục giải thể, phá sản. Các chính sách hỗ trợ phải khả thi, đúng nhu cầu của doanh nghiệp, chú trọng giải pháp đầu vào và đầu ra, bảo đảm khi luật ban hành có chuyển biến trên thực tế, thiết thực và hiệu quả.

Rà soát toàn diện các chính sách về thị trường, mặt bằng, thuế, kế toán và chi phí tuân thủ… Riêng chính sách thuế cần đánh giá hiệu quả thụ hưởng thực tế, nhất là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa những năm đầu chưa phát sinh hoặc không phát sinh đáng kể thu nhập chịu thuế. Đối với hộ kinh doanh chuyển thành doanh nghiệp cần tập trung đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí tuân thủ về thuế, kế toán, hóa đơn, bảo hiểm xã hội và các thủ tục có liên quan.

"Cần tiếp tục hoàn thiện giải pháp hỗ trợ tiếp cận vốn theo hướng thiết thực, khả thi, có giải pháp giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm truyền thống, khai thác tốt hơn dữ liệu, dòng tiền, đơn hàng, khoản phải thu, quyền tài sản và các tài sản hợp pháp; đồng thời đảm bảo nguyên tắc thị trường, quyền tự chủ của tổ chức tín dụng và an toàn hệ thống theo quy định của pháp luật", Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Anh Thảo, Ảnh Phạm Thắng