Từ Montreuil đến Elysée: Quan hệ Pháp - Việt chuyển từ chiều sâu lịch sử tới tầm cao của hợp tác
Chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được báo chí Pháp nhìn nhận như một dấu mốc mới trong quan hệ song phương: nhịp độ trao đổi cấp cao tăng nhanh, hợp tác chuyển mạnh từ những tuyên bố chính trị sang các dự án cụ thể, đồng thời mở rộng tới những lĩnh vực chiến lược của tương lai như hàng không - không gian, năng lượng, khoáng sản thiết yếu và công nghệ cao.
Mediapart: Hai quốc gia cùng lựa chọn tự chủ chiến lược
Trong bản tin mang tiêu đề “Macron salue un rythme ‘inédit’ des échanges avec le Vietnam” (Tổng thống Macron đánh giá cao nhịp độ trao đổi “chưa từng có” với Việt Nam) đăng ngày 10/9, trang điện tử Mediapart tập trung vào thông điệp chính trị nổi bật được Tổng thống Emmanuel Macron đưa ra trong cuộc gặp Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Theo Mediapart, Tổng thống Macron nhận định các cuộc trao đổi giữa Pháp và Việt Nam đang diễn ra với nhịp độ vừa “liên tục”, vừa “chưa từng có”. Đánh giá này cho thấy quan hệ hai nước đã bước sang một giai đoạn vận động nhanh hơn sau khi được nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 10/2024 và tiếp tục được củng cố bằng chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng thống Pháp vào tháng 5/2025.
Đáng chú ý, Mediapart nhấn mạnh phát biểu của Tổng thống Macron rằng Pháp và Việt Nam có “cùng một tầm nhìn về thế giới”. Hai nước không muốn trở thành bên phụ thuộc vào bất kỳ cường quốc nào, mà cùng hướng tới việc bảo vệ vị thế của những quốc gia độc lập, có quyền tự chủ trong lựa chọn đối tác và con đường phát triển.
Trong cách nhìn này, quan hệ Pháp - Việt không chỉ được thúc đẩy bởi những lợi ích kinh tế song phương. Đó còn là sự gặp nhau về tư duy chiến lược trong một thế giới ngày càng phân cực: đề cao độc lập, chủ quyền, khả năng tự chủ và những quan hệ đối tác ổn định, đáng tin cậy, có thể dự báo.
Bản tin cũng dành sự chú ý cho những kết quả kinh tế cụ thể của chuyến thăm, nhất là trong lĩnh vực hàng không. Trong đó có biên bản ghi nhớ liên quan đến kế hoạch Vietnam Airlines mua máy bay Airbus A350 và các ý định thư về việc Vietravel Airlines mua 20 máy bay A220 cùng 30 máy bay A321neo.
Bên cạnh hàng không, Mediapart đề cập cam kết của Pháp về việc cung cấp cho Việt Nam một vệ tinh quan sát Trái Đất, cũng như quyết định của hai nước tăng cường hợp tác trong lĩnh vực kim loại và khoáng sản thiết yếu. Đây là những kết quả cho thấy hợp tác song phương đang được mở rộng từ những lĩnh vực truyền thống sang các ngành có ý nghĩa trực tiếp đối với năng lực công nghệ và tự chủ chiến lược.
Điện Élysée: Từ lòng tin chiến lược đến các dự án cụ thể
Cùng ngày, Điện Élysée công bố nội dung chính thức về chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Tuyên bố của Phủ Tổng thống Pháp cho thấy Paris nhìn nhận quan hệ với Việt Nam trong một khuôn khổ toàn diện, kết nối giữa hợp tác chính trị - quốc phòng với kinh tế, khoa học, công nghệ và chuyển đổi xanh.
Tổng thống Emmanuel Macron nhắc lại rằng việc thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 10/2024 đã mở ra một giai đoạn mới trong quan hệ hai nước. Chuyến thăm Việt Nam của ông vào tháng 5/2025 và chuyến thăm Pháp lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tạo nên mật độ trao đổi cấp cao đặc biệt, phản ánh mức độ tin cậy chính trị ngày càng sâu sắc.
Quốc phòng được Pháp xác định là một trong những trụ cột của quan hệ đối tác, với trọng tâm là an ninh biển và tăng cường kết nối giữa các ngành công nghiệp quốc phòng. Trong lĩnh vực kinh tế, hai nhà lãnh đạo cùng chủ trì phiên họp lần thứ hai của Hội đồng Doanh nghiệp Pháp - Việt, qua đó gửi đi thông điệp rằng cộng đồng doanh nghiệp cần trở thành lực lượng chuyển hóa các thỏa thuận chính trị thành dự án đầu tư và giá trị phát triển cụ thể.
Điện Élysée đồng thời tái khẳng định sự ủng hộ đối với việc triển khai đầy đủ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA), cũng như những triển vọng mà Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam - EU (EVIPA) có thể mang lại.
Một điểm nổi bật trong tuyên bố là sự hiện diện dày đặc của các lĩnh vực công nghệ cao. Pháp bày tỏ mong muốn trở thành đối tác hàng đầu của Việt Nam trong quá trình giảm phát thải carbon và phát triển chương trình điện hạt nhân; đồng thời thúc đẩy hợp tác về đất hiếm, khoáng sản thiết yếu, hàng không, trí tuệ nhân tạo và công nghệ lượng tử.
Trong lĩnh vực giao thông, phía Pháp khẳng định sẵn sàng tham gia các chương trình phát triển giao thông đô thị, hiện đại hóa mạng lưới đường sắt và dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam của Việt Nam. Đây đều là những lĩnh vực mà doanh nghiệp Pháp có thế mạnh về công nghệ, tài chính, quản lý vận hành và đào tạo nhân lực.
La Tribune: Hợp tác mở rộng từ mặt đất tới không gian
Nếu Mediapart tập trung vào thông điệp tự chủ chiến lược, báo La Tribune lại đặt chuyến thăm trong triển vọng mở rộng hợp tác sang lĩnh vực không gian. Bài viết của tác giả Pascal Junghans có tiêu đề “Vietnam-France: un partenariat stratégique global concernant aussi l’espace” (Việt Nam - Pháp: Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện mở rộng cả tới không gian).
La Tribune nhận định các mối quan hệ giữa Pháp và Việt Nam đang được tăng cường từng ngày, hướng tới tương lai và vượt lên trên quá khứ chung. Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Hội nghị Thượng đỉnh quốc tế về không gian tại Paris được xem là cơ hội để hai nước làm sâu sắc thêm khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện.
Theo tờ báo, hợp tác không gian Pháp - Việt có lịch sử hơn 30 năm. Từ năm 1993, Pháp đã hỗ trợ tài chính cho chương trình không gian của Việt Nam. Sau đó, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam thiết lập quan hệ hợp tác với Airbus Defence and Space và Trung tâm Nghiên cứu không gian quốc gia Pháp (CNES), bao gồm đào tạo chuyên sâu cho kỹ sư Việt Nam và chuyển giao công nghệ.
Bởi vậy, dự án vệ tinh quan sát Trái Đất được công bố trong chuyến thăm không phải một sáng kiến đơn lẻ, mà là bước phát triển tiếp theo của nền tảng hợp tác đã hình thành trong nhiều thập kỷ. Dữ liệu vệ tinh có thể phục vụ quản lý tài nguyên, dự báo thiên tai, giám sát biến đổi khí hậu, quy hoạch lãnh thổ và bảo đảm an ninh - những nhu cầu ngày càng cấp thiết đối với Việt Nam.
La Tribune đồng thời cho rằng thế mạnh công nghiệp và công nghệ của Pháp phù hợp với nhu cầu phát triển hiện nay của Việt Nam, từ đường sắt, cơ sở hạ tầng, hàng không - không gian đến năng lượng, chuyển đổi xanh và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng, dòng vốn và công nghệ toàn cầu đang tái cấu trúc, việc làm sâu sắc quan hệ song phương còn giúp hai nước đa dạng hóa đối tác, nâng cao sức chống chịu và giảm mức độ phụ thuộc vào một số thị trường hoặc nguồn cung nhất định.
La Revue: Chiều sâu lịch sử từ Montreuil
Ở một lát cắt khác, La Revue tiếp cận chuyến thăm qua chiều sâu lịch sử và những liên kết đặc biệt giữa nhân dân hai nước. Trong bài “Le président vietnamien Tô Lâm commémore Hô Chi Minh à Montreuil” (Nhà lãnh đạo Việt Nam Tô Lâm tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Montreuil), trong đó tờ báo thuật lại hoạt động đặt hoa tại tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Công viên Montreau.
La Revue nhấn mạnh ý nghĩa biểu tượng của Montreuil - địa phương gắn bó lâu dài với phong trào cộng sản, cánh tả Pháp và việc lưu giữ ký ức về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Thành phố hiện có tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Không gian Hồ Chí Minh tại Bảo tàng Lịch sử sống, nơi bảo tồn nhiều hiện vật và tư liệu về thời gian Người hoạt động tại Pháp.
Bài báo dẫn lời Thị trưởng Montreuil Patrice Bessac khẳng định hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh là một phần không thể tách rời của lịch sử địa phương và là niềm tự hào được chia sẻ tại thành phố. Qua đó, chuyến thăm được đặt trong một dòng chảy lịch sử kéo dài qua nhiều thế hệ, chứ không chỉ giới hạn trong chương trình ngoại giao đương thời.
Nếu những thỏa thuận về vệ tinh, hàng không, đường sắt và năng lượng cho thấy tầm vóc tương lai của quan hệ Pháp - Việt, hoạt động tại Montreuil lại nhắc đến nền tảng tình cảm và ký ức lịch sử làm nên chiều sâu riêng có của mối quan hệ này.
Một quan hệ đối tác hướng tới tương lai
Qua cách tiếp cận của các nguồn báo chí Pháp, có thể thấy chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được nhìn nhận trên ba tầng ý nghĩa. Đó là sự tương đồng về tầm nhìn chiến lược và mong muốn bảo vệ quyền tự chủ; sự chuyển dịch từ khuôn khổ chính trị sang các dự án hợp tác cụ thể; và chiều sâu lịch sử, nhân văn đã được vun đắp qua nhiều thế hệ.
Từ Montreuil - nơi lưu giữ ký ức về Chủ tịch Hồ Chí Minh - đến những dự án vệ tinh quan sát Trái Đất, hàng không, đường sắt tốc độ cao, năng lượng và công nghệ lượng tử, quan hệ Pháp - Việt đang mở rộng trên một không gian hợp tác ngày càng rộng lớn. Nhịp độ trao đổi cấp cao “chưa từng có” vì thế không chỉ được đo bằng số lượng các chuyến thăm, mà còn được đo bằng nhịp chuyển nhanh hơn từ lòng tin chiến lược sang hành động, từ tiềm năng sang dự án và từ di sản lịch sử sang những lĩnh vực phát triển của tương lai.