Truyền thông chính sách phải trở thành nhịp cầu của trách nhiệm, niềm tin
Đó là quan điểm của đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính, PGS.TS. Bùi Văn Dũng khi trao đổi với phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân trước thềm Hội nghị Cộng tác viên toàn quốc Báo Đại biểu Nhân dân năm 2026.
ĐBQH Bùi Văn Dũng cho rằng, truyền thông chính sách phải trở thành nhịp cầu của trách nhiệm và niềm tin - đưa quyết sách của Đảng, Nhà nước và cơ quan dân cử đến gần Nhân dân hơn; đồng thời, đưa tiếng nói chân thực của Nhân dân đến với quá trình xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thực hiện chính sách, góp phần tạo đồng thuận xã hội để chính sách đi sâu vào cuộc sống.
Truyền thông phải trở thành bộ phận hữu cơ của toàn bộ chu trình chính sách
- Thưa ông, Hội nghị Cộng tác viên toàn quốc Báo Đại biểu Nhân dân năm 2026 lựa chọn chủ đề “Phát huy sức mạnh truyền thông chính sách - Đồng hành cùng cơ quan dân cử trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước”. Từ góc nhìn của một ĐBQH, ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa và tính thời sự của chủ đề này?
- Tôi cho rằng, Báo Đại biểu Nhân dân đã lựa chọn một chủ đề có ý nghĩa thiết thực và tính thời sự sâu sắc. Đây không chỉ là việc xác định một nhiệm vụ của báo chí, mà còn đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng mối quan hệ giữa cơ quan hoạch định chính sách, cơ quan dân cử, báo chí và Nhân dân.
Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu rất cao, yêu cầu rất lớn và nhiều vấn đề mới chưa có tiền lệ. Để thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, bên cạnh xây dựng những quyết sách đúng, trúng và khả thi, cần làm cho người dân hiểu rõ mục tiêu, nội dung, lợi ích cũng như trách nhiệm của mình trong quá trình thực hiện. Đồng thuận xã hội không tự nhiên hình thành, mà được bồi đắp bằng thông tin chính xác, minh bạch, thuyết phục; bằng sự lắng nghe, đối thoại và giải quyết kịp thời những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn.
Đối với cơ quan dân cử, truyền thông chính sách càng có vai trò đặc biệt. Quốc hội và HĐND các cấp vừa thay mặt Nhân dân xem xét, quyết định những vấn đề quan trọng, vừa chịu trách nhiệm trước Nhân dân về những quyết định đó. Vì vậy, truyền thông phải giúp cử tri hiểu đầy đủ hơn hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng; đồng thời tạo thêm những kênh tin cậy để tâm tư, nguyện vọng, sáng kiến và kiến nghị của Nhân dân được phản ánh kịp thời đến nghị trường và các cơ quan có thẩm quyền.
Tôi đặc biệt chú ý đến hai chữ “đồng hành” trong chủ đề của Hội nghị. Đồng hành không chỉ là đưa tin về hoạt động của cơ quan dân cử, mà phải theo sát toàn bộ quá trình hình thành và thực hiện chính sách, từ phát hiện vấn đề trong cuộc sống, cung cấp thông tin và luận cứ, giải thích chính sách, phản ánh tác động, nhận diện những vướng mắc đến tiếp tục theo dõi việc xử lý sau giám sát, chất vấn, kiến nghị.
Có thể nói, truyền thông chính sách phải trở thành nhịp cầu của trách nhiệm và niềm tin - đưa quyết sách của Đảng, Nhà nước và cơ quan dân cử đến gần Nhân dân hơn; đồng thời, đưa tiếng nói chân thực của Nhân dân đến với quá trình xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thực hiện chính sách. Khi nhịp cầu ấy thông suốt, cơ quan dân cử sẽ gần dân hơn, chính sách sẽ sát cuộc sống hơn và sức mạnh đồng thuận của Nhân dân sẽ được phát huy đầy đủ hơn.
- Trong quá trình xây dựng và tổ chức thực thi chính sách, truyền thông không chỉ giúp người dân hiểu đúng mà còn là kênh tiếp nhận phản hồi từ thực tiễn. Theo ông, truyền thông chính sách cần được đổi mới như thế nào để thực sự trở thành một bộ phận của quá trình hoạch định và thực thi chính sách?
- Theo tôi, đổi mới trước hết phải bắt đầu từ nhận thức. Truyền thông chính sách không phải là công việc đi sau để giải thích một quyết định đã hoàn tất, mà phải là một bộ phận hữu cơ của toàn bộ chu trình chính sách - từ nhận diện vấn đề, xây dựng phương án, lấy ý kiến, ban hành, tổ chức thực hiện đến đánh giá tác động và điều chỉnh chính sách.
Một chính sách đúng nhưng người dân chưa hiểu đầy đủ thì hiệu quả thực hiện sẽ bị hạn chế. Ngược lại, nếu truyền thông được tiến hành sớm, công khai, có căn cứ và có đối thoại, cơ quan xây dựng chính sách sẽ nhận diện kịp thời những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, dự báo tốt hơn tác động đến từng nhóm đối tượng và lựa chọn được phương án phù hợp hơn. Vì thế, truyền thông chính sách vừa là quá trình cung cấp thông tin, vừa là quá trình tiếp nhận và xử lý thông tin từ xã hội.
Theo tôi, đối với mỗi đề án, dự án luật hoặc chính sách lớn cần có kế hoạch truyền thông ngay từ giai đoạn chuẩn bị; xác định rõ nội dung cần cung cấp, nhóm đối tượng chịu tác động, những vấn đề người dân quan tâm và cơ quan chịu trách nhiệm giải trình. Thông tin phải chính xác, nhất quán, dễ tiếp cận nhưng không được đơn giản hóa những vấn đề chuyên môn đến mức làm sai lệch bản chất chính sách.
Đồng thời, phải chuyển mạnh từ truyền thông một chiều sang thông tin gắn với lắng nghe, đối thoại và phản hồi. Ý kiến của người dân, doanh nghiệp, chuyên gia và các đối tượng chịu tác động phải được tổng hợp, phân tích, chuyển đến đúng cơ quan có thẩm quyền; đồng thời, cần thông tin trở lại về những nội dung đã được tiếp thu, giải trình hoặc cần tiếp tục nghiên cứu. Có như vậy, việc lấy ý kiến mới thực chất và người dân mới thấy tiếng nói của mình được tôn trọng.
Cùng với đó là nâng cao năng lực truyền thông của cơ quan xây dựng, tổ chức thực hiện chính sách và phát huy vai trò của báo chí như một kênh thông tin chính thống, chuyên nghiệp, có trách nhiệm. Cơ quan nhà nước phải chủ động cung cấp thông tin kịp thời, đầy đủ; người phát ngôn phải hiểu chính sách, nắm thực tiễn và có khả năng giải thích thuyết phục những vấn đề xã hội quan tâm.
Hiệu quả truyền thông cũng không nên chỉ đo bằng số lượng tin, bài hay mức độ lan tỏa. Quan trọng hơn là người dân có hiểu đúng chính sách không, có thực hiện thuận lợi không và những vướng mắc từ cuộc sống có được phản ánh, xử lý kịp thời hay không.
Tính chính xác, chiều sâu thông tin tạo ra uy tín và niềm tin
- Là độc giả và cũng là cộng tác viên thân thiết với Báo Đại biểu Nhân dân, ông đánh giá như thế nào về vai trò của Báo, nhất là trong truyền thông chính sách, phản ánh hoạt động của các cơ quan dân cử và đồng hành với những vấn đề lớn của đất nước thời gian qua?
- Tôi đánh giá cao những đóng góp của Báo Đại biểu Nhân dân trong thực hiện chức năng là cơ quan ngôn luận của Quốc hội, diễn đàn của đại biểu Quốc hội, HĐND và cử tri.
Điểm nổi bật là Báo đã bám sát hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp; chuyển tải tương đối toàn diện, kịp thời những nội dung lớn trong công tác lập pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Qua đó, Báo giúp cử tri hiểu rõ hơn không chỉ Quốc hội đang thảo luận, quyết định vấn đề gì, mà còn vì sao vấn đề đó được đặt ra và quyết định ấy có ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển đất nước và đời sống Nhân dân.
Tôi đặc biệt trân trọng vai trò của Báo trong truyền thông chính sách. Báo đã tạo diễn đàn để đại biểu, chuyên gia, nhà quản lý, cử tri và Nhân dân trao đổi về nhiều dự án luật, cơ chế, chính sách quan trọng. Các bài viết, cuộc phỏng vấn, tọa đàm không chỉ cung cấp thông tin mà còn phân tích chính sách, phản ánh những ý kiến khác nhau với tinh thần trách nhiệm, qua đó góp thêm cơ sở thực tiễn cho quá trình xem xét, hoàn thiện và tổ chức thực hiện chính sách.
Một giá trị khác rất đáng ghi nhận là sự gắn kết giữa nghị trường với đời sống. Báo dành sự quan tâm thích đáng đến hoạt động của HĐND, Đoàn ĐBQH và đại biểu dân cử ở các địa phương; phản ánh những vấn đề từ cơ sở, tâm tư, kiến nghị chính đáng của cử tri, đồng thời, theo dõi việc giải quyết sau giám sát, chất vấn và tiếp xúc cử tri. Điều đó giúp hoạt động của cơ quan dân cử được nhìn nhận không chỉ qua lời nói mà bằng những chuyển biến cụ thể trong thực tiễn.
Tôi mong Báo tiếp tục giữ vững bản sắc của một tờ báo nghị trường với tính chính xác, tin cậy, chuyên sâu, trách nhiệm và gần dân; đồng thời, tăng cường những tuyến bài theo đuổi chính sách từ khi hình thành đến khi đi vào cuộc sống.
- Trong kỷ nguyên số với những thay đổi rất nhanh trong cách thức tiếp nhận thông tin của người dân, ông kỳ vọng gì ở Báo Đại biểu Nhân dân và mạng lưới cộng tác viên trên toàn quốc để sức mạnh truyền thông chính sách được phát huy tốt hơn?
- Trong kỷ nguyên số, người dân tiếp nhận thông tin nhanh hơn, đa dạng hơn nhưng cũng đứng trước lượng thông tin rất lớn, trong đó có những nội dung thiếu chính xác hoặc chưa được kiểm chứng. Bối cảnh đó đòi hỏi Báo Đại biểu Nhân dân không chỉ chuyển đổi về công nghệ mà phải đổi mới đồng bộ từ nội dung, phương thức thể hiện đến cách tương tác với công chúng.
Tôi kỳ vọng Báo tiếp tục xây dựng vị thế là nguồn thông tin chính thống, tin cậy và chuyên sâu về Quốc hội, HĐND, đại biểu dân cử và chính sách công. Trong môi trường số, tốc độ là cần thiết, nhưng độ chính xác, chiều sâu và trách nhiệm mới là giá trị tạo nên uy tín lâu dài. Báo cần tiếp tục phát huy thế mạnh trong giải thích chính sách, phân tích tác động và theo dõi chính sách đến cùng; giúp người dân tiếp cận những vấn đề nghị trường bằng ngôn ngữ rõ ràng, gần gũi nhưng vẫn bảo đảm tính chuẩn xác.
Đối với mạng lưới cộng tác viên, tôi cho rằng đây không chỉ là lực lượng cung cấp tin, bài, mà phải trở thành một mạng lưới cảm nhận thực tiễn chính sách trên phạm vi cả nước. Cộng tác viên ở các địa phương, cơ quan dân cử, cơ sở nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia có thể giúp Báo phát hiện sớm những vấn đề mới, những cách làm hiệu quả cũng như những vướng mắc trong thực hiện chính sách.
Muốn vậy, cần có cơ chế trao đổi thông tin thường xuyên, định hướng chủ đề, bồi dưỡng kỹ năng truyền thông chính sách và phản hồi kịp thời đối với những vấn đề cộng tác viên phát hiện. Báo cũng cần tăng cường tương tác với cử tri, xây dựng các kênh để người dân dễ dàng gửi ý kiến, kiến nghị, câu hỏi và theo dõi kết quả xử lý.
Kỳ vọng lớn nhất của tôi là Báo cùng mạng lưới cộng tác viên xây dựng được một dòng chảy thông tin thông suốt để chủ trương, chính sách đến với Nhân dân nhanh hơn; tâm tư, kiến nghị của Nhân dân đến với cơ quan dân cử kịp thời hơn; còn việc tiếp thu, giải trình và tổ chức thực hiện được phản ánh minh bạch hơn.
Khi dòng chảy ấy được duy trì bằng sự chính xác, trách nhiệm và tinh thần phụng sự, truyền thông chính sách sẽ góp phần thiết thực nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử, củng cố đồng thuận xã hội và niềm tin của Nhân dân.
Xin trân trọng cảm ơn ông!