Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Nga: Thêm cơ hội mở rộng hợp tác y tế Việt - Nga
Việc một thuốc sinh học do Nga phát triển vừa được cấp phép tại Việt Nam đang mở thêm lựa chọn điều trị cho người bệnh, đồng thời cho thấy một hướng hợp tác dược phẩm được hai nước quan tâm. Trong bối cảnh Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Nga từ ngày 7-9/9, hợp tác y tế - dược phẩm Việt - Nga có thêm cơ hội được mở rộng, nhất là trong nghiên cứu và phát triển các sản phẩm công nghệ cao.
Một trong những thông tin đáng chú ý về dược phẩm Nga tại Việt Nam những ngày gần đây đến từ olokizumab, thuốc sinh học được sử dụng trong điều trị viêm khớp dạng thấp.
Theo thông tin được đăng tải trên báo Nga Vedomosti ngày 2/9, Tập đoàn dược phẩm R-Pharm đã bắt đầu cung cấp olokizumab tại Việt Nam. Đây là một trong những sản phẩm dược sinh học công nghệ cao do Nga phát triển và sản xuất.
Olokizumab là một kháng thể đơn dòng, được phát triển nhằm tác động vào interleukin-6 (IL-6) - một chất có vai trò quan trọng trong quá trình viêm. Thuốc được sử dụng cho bệnh nhân viêm khớp dạng thấp trong những trường hợp phù hợp theo chỉ định điều trị.
Việc thuốc được Bộ Y tế cấp giấy đăng ký lưu hành tại Việt Nam đáng chú ý ở chỗ dược phẩm sinh học đang ngày càng trở thành một bộ phận quan trọng của điều trị các bệnh mạn tính và bệnh lý phức tạp. So với nhiều thuốc hóa dược truyền thống, thuốc sinh học thường được phát triển bằng các quy trình công nghệ sinh học phức tạp, đòi hỏi năng lực nghiên cứu, sản xuất và kiểm soát chất lượng cao.
Theo thông tin từ phía R-Pharm được Vedomosti dẫn lại, olokizumab đã trải qua chương trình nghiên cứu lâm sàng quốc tế CREDO với hơn 2.400 bệnh nhân tại 19 quốc gia. Thuốc cũng đã được đăng ký tại một số thị trường, trong đó có Việt Nam.
Một hướng hợp tác đang được mở rộng
Câu chuyện của olokizumab diễn ra trong thời điểm quan hệ Việt Nam - Nga tiếp tục mở rộng sang những lĩnh vực có hàm lượng khoa học và công nghệ cao hơn.
Trong chuyến thăm Nga từ ngày 7-9/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và lãnh đạo Nga dành sự quan tâm đáng kể cho hợp tác khoa học - công nghệ. Trong cuộc gặp Thủ tướng Nga Mikhail Mishustin ngày 8/9, hai bên trao đổi về việc thúc đẩy hợp tác trong những lĩnh vực mới, trong đó có công nghệ y sinh.
Nhìn từ góc độ y tế, đây là một lĩnh vực có nhiều dư địa. Công nghệ y sinh bao gồm một không gian rộng, từ công nghệ sinh học, thuốc sinh học, vaccine, chẩn đoán đến các công nghệ hỗ trợ điều trị.
Nga có nền tảng nghiên cứu lâu năm trong khoa học cơ bản, công nghệ sinh học, y học hạt nhân và một số lĩnh vực công nghệ cao. Trong khi đó, Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp dược, tăng khả năng tiếp cận các thuốc công nghệ cao và từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu, sản xuất trong nước. Vì vậy, theo các chuyên gia, hai nước có thể đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ.
Đây cũng là hướng đã xuất hiện trong hợp tác Việt Nam - Nga thời gian qua. Hai bên từng thúc đẩy các thỏa thuận liên quan đến vaccine, thuốc sinh học và chuyển giao công nghệ sản xuất dược phẩm. Những nền tảng này tạo tiền đề để hợp tác y tế đi sâu hơn vào nghiên cứu và phát triển.
Từ thuốc sinh học đến những công nghệ mới
Một lĩnh vực khác cho thấy tiềm năng hợp tác giữa hai nước là y học hạt nhân.
Trước chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Đại sứ Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko cho biết hợp tác trong sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình giữa hai nước có thể được mở rộng sang nhiều lĩnh vực, trong đó có y học và dược phẩm.
Đây là lĩnh vực có mối liên hệ ngày càng chặt chẽ với chăm sóc sức khỏe hiện đại. Các kỹ thuật sử dụng đồng vị phóng xạ có thể hỗ trợ chẩn đoán và điều trị một số bệnh, đặc biệt trong ung thư.
Một số chuyên gia và báo chí Nga cũng đề cập tới tiềm năng hợp tác Việt Nam - Nga về các công nghệ chiến lược, trong đó có những công nghệ có thể phục vụ y học.
Những hướng này còn cần được cụ thể hóa bằng các chương trình và dự án cụ thể. Nhưng việc công nghệ y sinh được đưa vào nhóm lĩnh vực hợp tác mới cho thấy y tế có thể trở thành một phần trong không gian hợp tác khoa học - công nghệ rộng hơn giữa Việt Nam và Nga.
Mở không gian hợp tác mới
Một nghiên cứu đăng trên The Russian Journal of Vietnamese Studies năm 2026 nhận định ngành dược Việt Nam đang trải qua quá trình quốc tế hóa và hiện đại hóa công nghệ; các công ty dược Nga đã mở văn phòng đại diện và cung cấp các thuốc công nghệ cao vào thị trường Việt Nam. Nghiên cứu cũng đánh giá thương mại dược phẩm giữa hai nước có xu hướng tăng.
Chuyến thăm Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra trong một thời điểm đáng chú ý đối với hợp tác khoa học - công nghệ giữa hai nước. Y tế chưa phải lĩnh vực chiếm vị trí nổi bật nhất trong chương trình nghị sự của chuyến thăm, nhưng việc hai bên đề cập đến công nghệ y sinh cho thấy một không gian hợp tác mới đang được mở ra.
Khi có thể được cụ thể hóa, giá trị của hợp tác ấy sẽ được kiểm chứng từ những điều rất gần với đời sống: thêm công nghệ được chuyển giao, thêm sản phẩm được phát triển và thêm cơ hội để người bệnh Việt Nam tiếp cận những phương pháp điều trị tiên tiến.