Thái Nguyên: Từ “điểm đến FDI” đến hệ sinh thái công nghiệp

Theo đó, Thái Nguyên đang mở rộng không gian sản xuất, hoàn thiện hạ tầng và tăng liên kết giữa các doanh nghiệp để hình thành hệ sinh thái công nghiệp.

Mở rộng không gian, hoàn thiện hạ tầng công nghiệp

Theo Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Thái Nguyên định hướng phát triển khu công nghệ số tập trung Yên Bình rộng khoảng 200ha, 37 khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 13.955ha và 74 cụm công nghiệp với khoảng 4.069ha. Riêng quỹ đất cụm công nghiệp tăng thêm khoảng 1.329ha, bình quân 56,5ha/cụm.

Việc mở rộng không gian công nghiệp cho thấy tỉnh đang chủ động chuẩn bị dư địa phát triển dài hạn. Quỹ đất gắn với hạ tầng giúp Thái Nguyên có thêm điều kiện lựa chọn, thu hút các dự án phù hợp với định hướng phát triển, nhất là công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và sản xuất xanh.

Phó Trưởng ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Thái Nguyên Phạm Mạnh Hùng cho biết, tỉnh đã nâng quy hoạch từ 19 lên 37 khu công nghiệp và 1 khu công nghệ thông tin tập trung. Năm 2026, tỉnh đẩy nhanh tiến độ hạ tầng 7 khu công nghiệp và 1 khu công nghệ thông tin, phấn đấu đưa vào hoạt động tối thiểu 50% diện tích hạ tầng, tạo quỹ đất sẵn sàng thu hút đầu tư.

Việc chuẩn bị quỹ đất vì thế không dừng ở quy hoạch. Để trở thành lợi thế cạnh tranh, mặt bằng phải đi cùng hạ tầng kỹ thuật, điện, nước, xử lý môi trường, giao thông và các dịch vụ phục vụ sản xuất. Đây cũng là điều kiện để các dự án quy mô lớn triển khai nhanh, ổn định và có khả năng mở rộng.

Không gian sản xuất được mở rộng đồng thời kéo theo nhu cầu lớn hơn về vận chuyển, kho bãi và phân phối hàng hóa. Thái Nguyên đang định hướng phát triển mạng lưới logistics nhằm giảm chi phí trung chuyển, rút ngắn thời gian lưu thông và kết nối các vùng sản xuất với thị trường. Theo quy hoạch, tỉnh định hướng phát triển 7 dự án logistics và cảng hàng hóa, với tổng diện tích hơn 304ha.

Tại Thái Nguyên, nếu logistics được đầu tư đồng bộ sẽ không chỉ hỗ trợ lưu thông hàng hóa mà còn tạo thêm sức hút đối với doanh nghiệp. Khi sản xuất, dịch vụ và giao thông được kết nối, địa phương có điều kiện khai thác tốt hơn lợi thế vị trí, mở rộng không gian phát triển và tạo thêm giá trị từ thương mại, dịch vụ.

Như vậy, bài toán phát triển công nghiệp của Thái Nguyên đang được đặt trong một không gian rộng hơn. Từ việc chuẩn bị mặt bằng cho nhà máy, tỉnh hướng tới hoàn thiện các điều kiện để sản xuất, vận chuyển, cung ứng và dịch vụ cùng phát triển.

Từ thu hút vốn đến nâng chất chuỗi giá trị

Mở rộng không gian sản xuất và hoàn thiện hạ tầng là nền tảng để Thái Nguyên đón các dự án mới. Tuy nhiên, để hình thành hệ sinh thái công nghiệp, tỉnh đang hướng tới tăng liên kết giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng năng lực doanh nghiệp địa phương.

Trong định hướng xúc tiến đầu tư năm 2027, Thái Nguyên ưu tiên thu hút các nhà đầu tư lớn, có tiềm lực tài chính và công nghệ cao; đặc biệt là các tập đoàn có khả năng dẫn dắt chuỗi cung ứng, chuyển giao công nghệ, hình thành mạng lưới doanh nghiệp vệ tinh và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Các lĩnh vực được ưu tiên gồm điện tử, chip bán dẫn, thiết bị số; trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, Internet vạn vật; công nghệ sinh học, y sinh tiên tiến; năng lượng, công nghiệp xanh; logistics và dịch vụ chuỗi cung ứng.

Điểm đáng chú ý trong định hướng này là sự thay đổi từ mục tiêu thu hút thêm dự án sang lựa chọn những dự án có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa. Một tập đoàn lớn có thể kéo theo nhu cầu về linh kiện, nguyên vật liệu, cơ khí, bao bì, vận tải, kho bãi và nhiều dịch vụ khác. Khi doanh nghiệp trong tỉnh đủ năng lực tham gia, giá trị từ dòng vốn FDI sẽ được mở rộng sang khu vực doanh nghiệp trong nước.

Vì vậy, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng năng lực doanh nghiệp và hình thành mạng lưới doanh nghiệp vệ tinh được xem là những mắt xích quan trọng. Doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng sẽ góp phần nâng tỷ lệ nội địa hóa, giảm chi phí sản xuất và tăng giá trị giữ lại tại địa phương.

Cùng với đó, Thái Nguyên xác định môi trường đầu tư là một yếu tố cạnh tranh quan trọng. Tỉnh chuyển từ tư duy “thu hút đầu tư” sang “đồng hành cùng nhà đầu tư”; từ cạnh tranh bằng ưu đãi sang cạnh tranh bằng chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực, năng lực quản trị và hiệu quả phục vụ của chính quyền.

Giai đoạn 2021-2025, thời gian đăng ký doanh nghiệp giảm từ 3 ngày xuống 2 ngày; thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư từ 35 ngày xuống 25 ngày; cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư từ 15 ngày xuống 10 ngày. Tỉnh cũng duy trì đối thoại doanh nghiệp, tổ công tác tháo gỡ khó khăn và triển khai cơ chế “luồng xanh 24 giờ”, “luồng xanh 60%”.

Giai đoạn 2026-2030, Thái Nguyên đặt mục tiêu rút ngắn tối thiểu 30% thời gian giải quyết các thủ tục liên quan đến đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, thuế, hải quan; đồng thời tạo quỹ đất sạch từ 400-600ha mỗi năm để thu hút các dự án quy mô lớn.

Từ nền tảng FDI, quỹ đất và hạ tầng, Thái Nguyên đang từng bước hoàn thiện các mắt xích gồm công nghiệp hỗ trợ, logistics, doanh nghiệp trong nước và môi trường đầu tư. Khi các cấu phần này được kết nối, dòng vốn FDI sẽ có thêm điều kiện tạo hiệu ứng lan tỏa, doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và năng lực cạnh tranh của nền công nghiệp được nâng lên.

Từ một “điểm đến FDI”, Thái Nguyên đang hướng tới xây dựng hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao, xanh, hiện đại, tạo giá trị gia tăng lớn hơn cho nền kinh tế địa phương.

Thanh Vũ