Làm sạch mã số thuế, tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp

Đây là một trong những yêu cầu được đặt ra trong Chiến dịch cao điểm “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”, đang được ngành Thuế tập trung triển khai nhằm chuẩn hóa dữ liệu, hoàn tất tình trạng pháp lý của người nộp thuế và tạo điều kiện để doanh nghiệp đủ điều kiện có thể chính thức khép lại hoạt động hoặc trở lại sản xuất, kinh doanh.

Làm sạch dữ liệu, không chỉ là “đóng” mã số thuế

Rà soát tình trạng hoạt động của mã số thuế là nhiệm vụ thường xuyên của ngành Thuế. Tuy nhiên, trước yêu cầu rà soát, chuẩn hóa dữ liệu để bảo đảm “Đúng, Đủ, Sạch, Sống”, làm nền tảng kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và phục vụ chuyển đổi số, Cục Thuế đã triển khai một đợt cao điểm với phạm vi toàn ngành.

Theo Trưởng ban Nghiệp vụ thuế, Cục Thuế Nguyễn Thị Thu, Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” được Cục Thuế ban hành theo Quyết định số 595/QĐ-CT ngày 8.5.2026 và chính thức triển khai từ tháng 7. Mục tiêu trọng tâm là rà soát toàn bộ tình trạng hoạt động của các mã số thuế trong cơ sở dữ liệu do cơ quan thuế quản lý, qua đó xử lý những trường hợp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất tình trạng pháp lý, đồng thời hỗ trợ người nộp thuế thực hiện đầy đủ các thủ tục theo quy định.

Sau 8 tháng, khoảng 95.000 mã số thuế đã được làm sạch, trong đó hơn 3.000 mã số thuế được khôi phục. Những con số này cho thấy phạm vi của chiến dịch không chỉ nằm ở việc chấm dứt hiệu lực các mã số thuế không còn hoạt động, mà còn hướng tới việc xác lập chính xác tình trạng của người nộp thuế trên hệ thống.

Đây cũng là điểm khác biệt quan trọng của đợt cao điểm. Với những doanh nghiệp chấp hành tốt và đủ điều kiện, cơ quan thuế hỗ trợ hoàn tất thủ tục, xác nhận tình trạng pháp lý chính thức. Với những trường hợp còn nghĩa vụ, người nộp thuế được hướng dẫn thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo quy định. Còn đối với những trường hợp có dấu hiệu cố tình vi phạm, quá trình rà soát là cơ sở để cơ quan thuế xác minh và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp.

Trong quá trình hỗ trợ người nộp thuế, cơ quan thuế đồng thời phát hiện những trường hợp có dấu hiệu lợi dụng pháp nhân doanh nghiệp để mua bán hóa đơn bất hợp pháp hoặc trốn thuế. Theo bà Nguyễn Thị Thu, những trường hợp này sẽ được xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Như vậy, làm sạch dữ liệu không chỉ nhằm giải quyết hồ sơ tồn đọng mà còn góp phần sàng lọc rủi ro, nâng cao chất lượng thông tin phục vụ quản lý thuế.

Đáng chú ý, hơn 3.000 mã số thuế được khôi phục cho doanh nghiệp quay lại hoạt động là một kết quả được Cục Thuế đánh giá có ý nghĩa rõ nét. Theo bà Nguyễn Thị Thu, chiến dịch không đặt mục tiêu đơn thuần là đưa các mã số thuế không hoạt động ra khỏi hệ thống, mà còn chủ động hỗ trợ những doanh nghiệp thực sự có nhu cầu tái khởi động sản xuất, kinh doanh. Khi tình trạng pháp lý được xác lập, doanh nghiệp có điều kiện tiếp tục hoạt động đúng quy định, qua đó đóng góp trở lại cho ngân sách Nhà nước.

Cách tiếp cận này cho thấy yêu cầu “làm sạch” dữ liệu thuế phải đi cùng việc bảo đảm dữ liệu phản ánh đúng thực trạng của nền kinh tế. Một mã số thuế không hoạt động cần được xử lý đúng trạng thái; nhưng một doanh nghiệp có khả năng và nhu cầu quay trở lại thị trường cũng cần được hỗ trợ để nhanh chóng ổn định tình trạng pháp lý.

Tháo gỡ hồ sơ tồn đọng, bảo đảm kỷ luật thuế

Một trong những vướng mắc được ghi nhận trong quá trình thực hiện chiến dịch là tình trạng doanh nghiệp ngừng hoạt động trong thời gian dài nhưng chưa hoàn tất các thủ tục liên quan. Khi quay trở lại cơ quan thuế để chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc khôi phục hoạt động, doanh nghiệp có thể phát sinh các vấn đề về nghĩa vụ kê khai, nợ thuế và những trách nhiệm tài chính chưa được xử lý.

Theo bà Nguyễn Thị Thu, việc tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hoàn tất thủ tục không đồng nghĩa với việc miễn hoặc bỏ qua các nghĩa vụ đã phát sinh. Khi thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc khôi phục hoạt động, doanh nghiệp vẫn phải hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính với ngân sách Nhà nước theo quy định. Đây là nguyên tắc bảo đảm sự công bằng giữa những người nộp thuế đã thực hiện đầy đủ trách nhiệm và những trường hợp còn nghĩa vụ tồn đọng.

Thực tế, có doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhiều năm, không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng chưa thực hiện đầy đủ thủ tục với cơ quan quản lý. Đến khi có nhu cầu đóng mã số thuế, thành lập pháp nhân mới hoặc quay trở lại kinh doanh, những nghĩa vụ kê khai chưa hoàn tất, khoản nợ thuế hoặc vấn đề phát sinh trong thời gian ngừng hoạt động mới được đặt ra.

Cục Thuế cho biết đã ghi nhận, tổng hợp các vướng mắc liên quan đến nghĩa vụ kê khai tồn đọng và các khoản nợ thuế của những doanh nghiệp đã bỏ địa chỉ kinh doanh trong thời gian dài. Trên cơ sở thực tiễn phát sinh, cơ quan thuế đang tổng hợp, đề xuất giải pháp để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.

Mục tiêu đặt ra là tạo cơ chế xử lý phù hợp, thuận lợi để doanh nghiệp có thể hoàn thành nghĩa vụ theo quy định, chính thức khép lại tình trạng pháp lý cũ hoặc đủ điều kiện trở lại hoạt động. Việc tháo gỡ không nhằm giảm nhẹ kỷ luật thuế, mà hướng tới giải quyết dứt điểm những hồ sơ tồn đọng, tránh để tình trạng pháp lý kéo dài gây thêm khó khăn cho cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Trong thời gian triển khai chiến dịch đến cuối năm, Cục Thuế đã bố trí nguồn lực hỗ trợ người nộp thuế. Đáng chú ý, cơ quan thuế đặt mục tiêu khi người nộp thuế đã có hồ sơ đầy đủ, đồng thời hoàn thành các nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước, thời gian giải quyết chấm dứt hiệu lực mã số thuế chỉ trong 3 ngày làm việc. Mục tiêu này đồng thời được cụ thể hóa đối với từng công chức thuế trong việc hỗ trợ, hướng dẫn người nộp thuế thực hiện thủ tục.

Việc rút ngắn thời gian xử lý theo hướng này có ý nghĩa ở cả hai phía. Với cơ quan thuế, đây là yêu cầu nâng cao trách nhiệm thực thi, sử dụng hiệu quả nguồn lực và xử lý nhanh những hồ sơ đã đủ điều kiện. Với doanh nghiệp, việc xác lập sớm tình trạng pháp lý giúp giảm thời gian chờ đợi, hạn chế chi phí tuân thủ phát sinh và tạo điều kiện chủ động hơn trong các quyết định kinh doanh tiếp theo.

Có thể thấy, trọng tâm của Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” không chỉ nằm ở việc xử lý số lượng lớn mã số thuế tồn tại trên hệ thống. Quan trọng hơn là đưa dữ liệu về đúng thực trạng, phân loại đúng đối tượng và giải quyết đúng bản chất từng hồ sơ. Doanh nghiệp tuân thủ cần được hỗ trợ để nhanh chóng hoàn tất thủ tục; doanh nghiệp còn nghĩa vụ phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm với ngân sách; trường hợp có dấu hiệu vi phạm phải được kiểm tra, xử lý theo quy định.

Từ góc độ quản lý, dữ liệu thuế chính xác là nền tảng để đánh giá đúng tình trạng hoạt động của doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ chuyển đổi số. Từ góc độ doanh nghiệp, một tình trạng pháp lý được xác lập rõ ràng cũng là điều kiện cần thiết để chủ động đóng lại hoạt động cũ hoặc bắt đầu một chu kỳ sản xuất, kinh doanh mới.

Với mục tiêu xử lý hồ sơ đủ điều kiện trong 3 ngày làm việc, cùng việc tiếp tục tổng hợp, đề xuất giải pháp tháo gỡ các vướng mắc về nghĩa vụ kê khai và nợ thuế, ngành Thuế đang hướng tới một cách tiếp cận cân bằng: tạo thuận lợi tối đa cho người nộp thuế tuân thủ nhưng không buông lỏng kỷ luật, kỷ cương thuế. Đây cũng là yêu cầu cốt lõi để việc làm sạch dữ liệu thực sự trở thành một bước tháo gỡ điểm nghẽn, thay vì chỉ là quá trình cập nhật đơn thuần trên hệ thống quản lý.

Liễu Thanh