Tiếp sức cho ngành game Việt

Chinh phục thế giới, nhưng khó cạnh tranh trên "sân nhà"

Trong nhiều năm, ngành game Việt Nam thường được nhắc đến như một lĩnh vực sáng tạo có tốc độ phát triển nhanh. Báo cáo tổng quan ngành game mobile Việt Nam năm 2025 của GameGeek cho thấy, các sản phẩm game do doanh nghiệp Việt phát triển đạt 4,9 tỷ lượt tải. Bình quân mỗi phút có khoảng 9.300 lượt tải game Việt trên toàn cầu.

Năm 2025, các studio Việt phát hành 27.388 trò chơi mới, tăng 13% so với năm 2024, bất chấp thị trường game thế giới bước vào giai đoạn sàng lọc. Doanh thu game mobile Việt Nam trên toàn cầu đạt 825 triệu USD, khẳng định vị thế của một ngành công nghiệp số có giá trị xuất khẩu cao.

Đặc biệt, phần lớn thành công của game Việt lại đến từ thị trường quốc tế. Chỉ khoảng 5,5% tổng lượt tải đến từ người chơi trong nước, trong khi 95% sản lượng và giá trị sáng tạo được tiêu thụ ở nước ngoài, tập trung tại các thị trường lớn như Ấn Độ, Brazil và Indonesia. Điều đó cho thấy game Việt đang chinh phục thế giới, nhưng lại chưa khai thác hết tiềm năng ngay tại thị trường nội địa.

Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển là những nghịch lý đang hiện hữu. Báo cáo ngành game Việt Nam của Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN chỉ ra xu hướng, nhiều công ty game và startup công nghệ Việt Nam dịch chuyển pháp nhân sang Singapore, Malaysia và một số quốc gia trong khu vực. Ông Nguyễn Minh Đức, tác giả chính của Báo cáo cho biết, đây không đơn thuần là việc mở rộng thị trường mà được các chuyên gia gọi là một cuộc "di cư pháp lý" nhằm tìm kiếm môi trường kinh doanh linh hoạt hơn. Số liệu thống kê năm 2022 cho thấy, 80% vốn đầu tư vào các công ty khởi nghiệp Việt Nam được chảy về các pháp nhân tại Singapore để hưởng các chính sách thí điểm hỗ trợ (sandbox)…

Theo nhiều doanh nghiệp, trở ngại lớn nhất hiện nay vẫn là thủ tục cấp phép. Trong khi game online có vòng đời ngắn, cần liên tục cập nhật và phát hành nhanh theo xu hướng thị trường, quy trình thẩm định có thể kéo dài từ 3 - 4 tháng. Không ít doanh nghiệp cho rằng, một số game "có được giấy phép thì game đã hết trend". Trong khi đó, các trò chơi phát hành xuyên biên giới vẫn dễ dàng tiếp cận người dùng Việt Nam nhưng không chịu những ràng buộc tương tự, tạo ra môi trường cạnh tranh thiếu bình đẳng.

Bên cạnh đó, so với các quốc gia thường được doanh nghiệp lựa chọn đặt trụ sở, chính sách thuế của Việt Nam vẫn thiếu sức cạnh tranh, nhất là các quy định về thuế áp dụng cho nguồn doanh thu từ thị trường quốc tế. Về lâu dài, điều này có thể khiến nhiều studio tiếp tục chuyển hoạt động ra nước ngoài, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát nguồn lực và làm suy giảm hệ sinh thái phát triển game trong nước.

Kỳ vọng từ chính sách mới

Nhận thức được tiềm năng của ngành game, Quyết định số 2486/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đưa phần mềm và các trò chơi giải trí là một trong 10 ngành công nghiệp văn hóa. Theo đó, đến năm 2030, doanh thu công nghiệp trò chơi điện tử trên mạng trong nước phấn đấu đạt khoảng 25 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 1 tỷ USD, đồng thời đưa Việt Nam đứng thứ ba Đông Nam Á về doanh thu toàn ngành. Chiến lược cũng khuyến khích phát triển các sản phẩm game mang bản sắc văn hóa Việt Nam để vừa tạo giá trị kinh tế, vừa quảng bá hình ảnh đất nước ra thế giới.

Theo ông Đào Quang Tuấn, Giám đốc Funtap Games, trong hai năm qua, nhiều trò chơi khai thác chất liệu văn hóa Việt như Trở về tuổi thơ, Phở anh Hai... đã nhận được phản hồi tích cực. Không chỉ người Việt, nhiều người chơi quốc tế cũng hứng thú khám phá văn hóa, ẩm thực và đời sống Việt Nam thông qua các sản phẩm này. Đây là minh chứng cho thấy game không chỉ là sản phẩm giải trí mà còn có thể trở thành một kênh quảng bá văn hóa hiệu quả nếu được tạo điều kiện phát triển.

Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 147/2024/NĐ-CP ngày 9/11/2024 về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng. Theo Phó Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử Nguyễn Thị Thanh Huyền, một trong những điểm mới đáng chú ý của dự thảo Nghị định là cụ thể hóa các chính sách thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp game Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW và Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam.

Theo dự thảo, nhiều thủ tục hành chính được cắt giảm trong lĩnh vực internet và trò chơi điện tử so với quy định hiện hành. Bên cạnh đó, nhiều thành phần hồ sơ, điều kiện kinh doanh và giấy tờ cũng được bãi bỏ hoặc đơn giản hóa. Dự thảo Nghị định cũng bổ sung cơ chế khuyến khích phát triển các trò chơi điện tử do doanh nghiệp Việt Nam sản xuất, có nội dung giáo dục, quảng bá văn hóa, lịch sử Việt Nam. Theo đó, các game Việt đáp ứng các tiêu chí sẽ được phép phát hành thử nghiệm trước khi cấp phép chính thức.

Với game có nội dung giáo dục, quảng bá các giá trị văn hóa, lịch sử Việt Nam, doanh nghiệp phát hành sẽ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 4 năm tiếp theo đối với thu nhập từ hoạt động sản xuất, phát triển game thuộc diện khuyến khích. Ngoài ra, các chuyên gia và người lao động trực tiếp tham gia sản xuất các trò chơi này cũng được miễn thuế thu nhập cá nhân trong 2 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 4 năm tiếp theo đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công…

Với các chính sách khuyến khích, ngành game trong nước được kỳ vọng sẽ có thêm cơ hội phát triển, gia tăng giá trị xuất khẩu và trở thành một trong những động lực mới của công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Thảo Nguyên