Đoàn giám sát của Ủy ban Văn hóa và Xã hội làm việc với UBND tỉnh Bắc Ninh

Các Ủy viên Trung ương Đảng: Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh Nguyễn Hồng Thái đồng chủ trì cuộc làm việc.

Tham dự cuộc làm việc có các Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội: Lâm Văn Đoan, Đặng Xuân Phương, Tạ Văn Hạ, Lò Thị Việt Hà, Trần Thị Thanh Lam; Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hải Trung; Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh Mai Sơn; Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Bắc Ninh Trần Thị Hằng…

Quy mô dân số, kinh tế lớn; văn hóa - xã hội được quan tâm

Bắc Ninh được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Bắc Giang và tỉnh Bắc Ninh (cũ), chính thức hoạt động từ ngày 1/7/2025. Theo báo cáo, sau sắp xếp, tỉnh có diện tích 4.713,75km², dân số 3.989.623 người, gồm 99 đơn vị hành chính cấp xã (33 phường, 66 xã). Tỉnh là cửa ngõ phía Bắc của Thủ đô Hà Nội, thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và tam giác tăng trưởng Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Năm 2025, tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 10,27%, đứng thứ 5 cả nước; GRDP bình quân đầu người đạt 5.852 USD.

Là vùng đất “địa linh nhân kiệt”, giàu truyền thống lịch sử, văn hiến và cách mạng, Bắc Ninh có 1.319 lễ hội hàng năm. Nét văn hóa đặc sắc nhất của Bắc Ninh là Dân ca Quan họ, Ca trù, hát Then và tín ngưỡng thờ Mẫu đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Bắc Ninh cũng là một trong ba địa phương sở hữu di tích thuộc Quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO công nhận Di sản thế giới (Chùa Vĩnh Nghiêm và chùa Bổ Đà).

Giáo dục và đào tạo là điểm sáng của tỉnh với mạng lưới trường, lớp, cơ sở vật chất được đầu tư đồng bộ và chất lượng giáo dục thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Kết thúc năm học 2025 - 2026, toàn tỉnh có 1.214 cơ sở giáo dục với 27.237 nhóm trẻ, lớp học, đáp ứng nhu cầu học tập của 909.761 trẻ mầm non, học sinh, và học viên trong các cơ sở giáo dục công lập và ngoài công lập. Tỷ lệ kiên cố hóa trường lớp 98% (cao hơn khoảng 14% so với bình quân cả nước), trường đạt chuẩn quốc gia 94,5%. 100% trẻ 6 tuổi được tuyển vào lớp 1, 100% học sinh 11 tuổi được tuyển vào lớp 6.

Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục cơ bản đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Mặc dù vẫn còn thiếu 1.176 biên chế và 780 hợp đồng lao động chưa thực hiện, song ngành Giáo dục đã chủ động bố trí, sắp xếp đội ngũ, cơ bản đáp ứng yêu cầu tổ chức dạy và học.

Trong lĩnh vực lao động, việc làm, hiện tỉnh Bắc Ninh có khoảng 2 triệu lao động, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 81%, trong đó có bằng cấp, chứng chỉ đạt 36,7%; tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức thấp (2,05%). Bắc Ninh là một trong những trung tâm công nghiệp, sản xuất điện tử và công nghệ cao của cả nước, với trên 28.000 doanh nghiệp đang hoạt động, sử dụng khoảng 862.000 lao động, trong đó có khoảng 529.000 lao động làm việc tại các khu công nghiệp và khoảng 398.000 lao động ngoại tỉnh.

Cùng với việc phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh Bắc Ninh luôn quan tâm chăm lo đến công tác an sinh xã hội, bảo đảm chính sách được triển khai toàn diện, đầy đủ, kịp thời, bảo đảm quyền lợi cho nhân dân. Mạng lưới y tế từ tỉnh đến cơ sở được củng cố; công tác phòng, chống dịch bệnh, khám bệnh, chữa bệnh, chuyển đổi số và phát triển y tế chuyên sâu được triển khai đồng bộ. Trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp tổ chức bộ máy, ngành Y tế đã chủ động kiện toàn tổ chức, bảo đảm duy trì ổn định hoạt động chuyên môn, không làm gián đoạn việc chăm sóc sức khỏe nhân dân...

Phát huy lợi thế sau hợp nhất, từng bước hình thành không gian phát triển mới

Tại cuộc làm việc, Đoàn giám sát tập trung làm rõ hơn việc thực hiện chính sách, pháp luật và nghị quyết của Quốc hội trong lĩnh vực văn hóa - xã hội, đặc biệt là các chính sách mới trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, y tế, văn hóa, du lịch..; những khó khăn, vướng mắc khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp.

Việc hợp nhất và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 1/7/2025 vừa là thời cơ để tổ chức lại không gian phát triển văn hóa - xã hội trên quy mô lớn hơn, vừa đặt ra yêu cầu rất cao về tính đồng bộ trong ban hành chính sách, kiện toàn bộ máy và bảo đảm nguồn lực ở cấp xã, phường.

Qua nghiên cứu Báo cáo số 81/BC-UBND ngày 15/7/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh; khảo sát thực tế, làm việc với phường Bắc Giang và phường Võ Cường, Đoàn giám sát ghi nhận Bắc Ninh đã kiện toàn tổ chức, bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước và dịch vụ công không bị gián đoạn; đồng thời lưu ý việc thống nhất cơ chế, chính sách, phân bổ nguồn lực và thu hẹp khoảng cách phát triển đô thị - nông thôn vẫn là những vấn đề cần tiếp tục quan tâm.

Đoàn giám sát cũng ghi nhận và đánh giá cao việc Bắc Ninh đã phát huy lợi thế sau hợp nhất để từng bước hình thành không gian phát triển mới trên cơ sở kết hợp giữa công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao với nền tảng văn hóa Kinh Bắc đặc sắc. Đây là tiền đề quan trọng để Bắc Ninh từng bước khẳng định vai trò là trung tâm công nghiệp, công nghệ cao, giáo dục, văn hóa và dịch vụ quan trọng của vùng Thủ đô và vùng đồng bằng sông Hồng, tiến tới là Thành phố trực thuộc Trung ương vào ngày 20/9 tới.

Đối với các lĩnh vực Ủy ban phụ trách, Bắc Ninh đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Hệ thống giáo dục có quy mô lớn, giáo dục phổ thông duy trì vị trí trong nhóm dẫn đầu cả nước. Mạng lưới y tế từng bước được củng cố; chính sách bảo hiểm xã hội, lao động, việc làm và an sinh xã hội được quan tâm, góp phần cải thiện đời sống Nhân dân. Tỷ lệ nghèo đa chiều giảm mạnh, thị trường lao động phát triển.

Tuy nhiên, quy mô phát triển nhanh, tốc độ công nghiệp hóa và đô thị hóa cao, cùng với số lượng lớn người lao động, dân cư di chuyển đến làm việc, đang đặt ra áp lực ngày càng lớn đối với giáo dục, y tế, nhà ở, thiết chế văn hóa, dịch vụ xã hội và an sinh của tỉnh Bắc Ninh.

Trong giai đoạn tới, khi trở thành đô thị trực thuộc trung ương, thách thức của Bắc Ninh là tập trung xử lý các vấn đề có tính nền tảng hoàn thiện quản trị sau hợp nhất; thống nhất cơ chế và phân bổ nguồn lực; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; mở rộng hạ tầng xã hội tại khu công nghiệp và khu đô thị; khai thác hiệu quả nguồn lực văn hóa…; chuyển hóa hiệu quả các lợi thế thành chất lượng.

Đoàn giám sát đề nghị Bắc Ninh rà soát, hoàn thiện các chương trình, kế hoạch phát triển văn hóa - xã hội sau hợp nhất; bảo đảm thống nhất tổ chức thực hiện chính sách; ưu tiên đầu tư đồng bộ trường học, y tế, thiết chế văn hóa, nhà ở xã hội tại khu vực đô thị hóa nhanh; đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành; tăng cường thanh tra, kiểm tra, phát huy vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc…

Hài hòa giữa phát triển kinh tế công nghiệp với gìn giữ bản sắc văn hóa Kinh Bắc

Chúc mừng thành phố Bắc Ninh đã được thành lập trên cơ sở tỉnh Bắc Ninh mới, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh tin tưởng, thành phố Bắc Ninh sẽ có bước phát triển đột phá về kinh tế và xã hội thời gian tới.

Bắc Ninh được chọn là địa phương đầu tiên Ủy ban tổ chức giám sát chung trong nhiệm kỳ khóa XVI. Sau sắp xếp, sáp nhập, Bắc Ninh có quy mô kinh tế, dân số và nguồn lực hàng đầu của cả nước; tốc độ tăng trưởng GRDP năm 2025 đạt 10,27%, đứng thứ 5 cả nước. Tỉnh vừa có tiềm năng phát triển kinh tế rất lớn, vừa là nơi hội tụ nhiều di sản và giá trị văn hóa các dân tộc; là điều kiện thuận lợi để phát triển nhanh, hài hòa, bền vững.

“Trong các lĩnh vực văn hóa - xã hội Ủy ban phụ trách, Bắc Ninh có nhiều kinh nghiệm, cách làm sáng tạo. Việc tìm hiểu tình hình thực tiễn tại đây giúp cho Ủy ban có thêm các căn cứ để kiến nghị hoàn thiện chính sách, pháp luật những lĩnh vực này”, Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh.

Đánh giá cao những kết quả Bắc Ninh đã đạt được trong các lĩnh vực văn hóa - xã hội Ủy ban phụ trách, đặc biệt là có nhiều chính sách đặc thù, đột phá; song Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh cũng lưu ý, khi trở thành thành phố trực thuộc trung ương, yêu cầu đặt ra sẽ cao hơn, đòi hỏi Bắc Ninh tiếp tục quan tâm đầu tư, thực hiện tốt hơn nữa các chính sách văn hóa - xã hội, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa và bảo đảm an sinh xã hội cho Nhân dân.

“Bắc Ninh đang đứng trước dấu mốc phát triển rất quan trọng, khi Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Bắc Ninh sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 20/9/2026. Đoàn giám sát tin tưởng, trên nền tảng rất đã có, cùng bề dày văn hóa Kinh Bắc đặc sắc, thành phố Bắc Ninh sẽ phát triển toàn diện, nhanh, bền vững, đạt các mục tiêu đề ra”, Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh tin tưởng.

Tin: Nhật Linh; Ảnh: Hồ Long