Gắn đầu tư cơ sở vật chất trường phổ thông nội trú với nhân lực, trang thiết bị, kinh phí vận hành
Anh Thảo•15/08/2026 09:54
Đó là nội dung quan trọng được Đoàn giám sát Thường trực Hội đồng Dân tộc về việc triển khai cơ chế, chính sách đặc thù về giáo dục, y tế đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số nhấn mạnh. Theo đó, việc xây dựng trường phổ thông nội trú phải gắn đầu tư cơ sở vật chất với nhân lực, trang thiết bị và kinh phí vận hành. Tuyệt đối tránh tình trạng công trình hoàn thành nhưng chưa đủ điều kiện hoạt động hoặc khai thác kém hiệu quả.
Giảm gánh nặng chi phí, duy trì cơ hội tiếp cận giáo dục
Tại cuộc làm việc giữa Thường trực Hội đồng Dân tộc với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế, các đại biểu đánh giá cao nỗ lực triển khai cơ chế đặc thù. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chủ động tham mưu thực hiện Nghị quyết số 217/2025/QH15 và Nghị quyết số 248/2025/QH15. Các chính sách đột phá này bước đầu đạt được một số kết quả rõ nét.
Theo các đại biểu, chủ trương xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đã được triển khai trên quy mô lớn. Chủ trương quan trọng này bám sát chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thông báo kết luận số 81-TB/TW của Bộ Chính trị. Qua đó, điều kiện học tập và việc chăm lo lâu dài cho học sinh vùng biên giới từng bước được nâng cao.
Quảng cảnh cuộc làm việc giữa Đoàn khảo sát Thường trực Hội đồng Dân tộc với các Bộ Y tế, Giáo dục và Đào tạo. Ảnh: Lâm Hiển
Kết quả khảo sát của Thường trực Hội đồng Dân tộc cho thấy một số địa phương đã phát huy tốt khả năng tự chủ nguồn lực. Thành phố Đồng Nai chủ động bố trí hơn 50% tổng nhu cầu vốn cho Đề án đầu tư giáo dục tại 8 xã biên giới. Tỉnh Đắk Lắk ghi nhận tiến độ thi công cơ bản tích cực tại 3 dự án trường phổ thông nội trú liên cấp ở Buôn Đôn, Ia Rvê và Ia Lốp.
Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu rõ, toàn quốc có khoảng 16,9 triệu lượt học sinh được miễn học phí và 1,19 triệu lượt được hỗ trợ học phí. Tỷ lệ huy động trẻ nhà trẻ đạt 35,5%, trẻ mẫu giáo đạt 94,8% và học sinh tiểu học đúng tuổi đạt 97,8%. Tỷ lệ học sinh bỏ học chung được duy trì ở mức 0,48%. Chính sách đã có phạm vi bao phủ rộng, góp phần giảm gánh nặng chi phí và duy trì cơ hội tiếp cận giáo dục.
Trách nhiệm hơn trong dự báo, đề xuất chỉ tiêu, cơ chế tuyển dụng
Bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Trần Thị Hoa Ry lưu ý việc tổ chức thực hiện 2 nghị quyết vẫn chưa đồng đều. Một số kết quả chưa tương xứng với yêu cầu của cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội.
Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Trần Thị Hoa Ry phát biểu tại cuộc làm việc. Ảnh: Lâm Hiển
Đối với Nghị quyết số 217/2025/QH15, phạm vi thụ hưởng lớn nhưng số liệu chưa bóc tách đầy đủ đối tượng là người dân tộc thiểu số. Việc này dẫn đến thiếu căn cứ đánh giá tác động thực chất đối với tỷ lệ chuyên cần, chuyển cấp và giảm nghèo bền vững. Đối với Nghị quyết số 248/2025/QH15, một số nghị định hướng dẫn vẫn chưa được ban hành. Nhiều cơ chế chưa xác định rõ nguồn lực, lộ trình, trách nhiệm và phương án xử lý các điểm nghẽn về giáo viên, sách giáo khoa tiếng dân tộc, cơ sở vật chất.
Quan tâm đến tình trạng thiếu giáo viên, ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Hội đồng Dân tộc Leo Thị Lịch dẫn báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hiện thiếu 37.832 giáo viên so với định mức. Tuy nhiên, báo cáo chưa làm rõ số lượng thiếu do chưa được giao biên chế hay đã có biên chế nhưng chưa tuyển được. Việc phân bổ số lượng thiếu theo cấp học, môn học và địa phương cũng chưa cụ thể.
ĐBQH Leo Thị Lịch nhấn mạnh đây là vấn đề mang tính hệ thống. Khó khăn liên quan trực tiếp đến định mức, biên chế, nguồn tuyển, chế độ đãi ngộ và điều kiện làm việc. Bộ Giáo dục và Đào tạo cần thể hiện rõ hơn trách nhiệm quản lý nhà nước trong dự báo nhu cầu, đề xuất chỉ tiêu và cơ chế tuyển dụng.
Ủy viên là Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Hội đồng Dân tộc Leo Thị Lịch phát biểu tại buổi làm việc - Ảnh Lâm Hiển
Về xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại xã biên giới, một số đại biểu phản ánh tiến độ các dự án chưa đồng đều. Một số công trình còn chậm, mới ở khâu giải phóng mặt bằng hoặc chưa được bố trí đủ vốn. Các đại biểu khẳng định hoàn thành công trình mới chỉ là điều kiện cần. Việc đầu tư chỉ hiệu quả khi được chuẩn bị đầy đủ giáo viên, trang thiết bị, y tế học đường, chế độ nuôi dưỡng và kinh phí hoạt động.
Từ thực tế trên, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Trần Thị Hoa Ry đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương hoàn thiện các văn bản hướng dẫn còn chậm. Ngành cần xây dựng giải pháp cụ thể khắc phục tình trạng thiếu giáo viên, bác sỹ và nhân lực cơ sở. Các giải pháp phải gắn liền với đào tạo vị trí việc làm, nhu cầu thực tế và cam kết phục vụ tại địa bàn khó khăn.
Đồng thời, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Trần Thị Hoa Ry đề nghị việc xây dựng trường phổ thông nội trú phải gắn đầu tư cơ sở vật chất với nhân lực, trang thiết bị và kinh phí vận hành. Tuyệt đối tránh tình trạng công trình hoàn thành nhưng chưa đủ điều kiện hoạt động hoặc khai thác kém hiệu quả.
