Dấu ấn Việt Nam tại Hội nghị Nghị sĩ trẻ toàn cầu lần thứ 12 của Liên minh Nghị viện thế giới

Đoàn Việt Nam đến Samarkand với một vị thế đã được khẳng định trong chính lĩnh vực mà Hội nghị bàn thảo. Năm 2015, Tuyên bố Hà Nội về các Mục tiêu Phát triển bền vững được thông qua tại Đại hội đồng IPU-132 tổ chức tại Hà Nội. Năm 2023, Việt Nam đăng cai Hội nghị Nghị sĩ trẻ toàn cầu lần thứ 9 - Kỳ hội nghị đầu tiên trong lịch sử thông qua được Tuyên bố chung. Tháng 10/2025, Việt Nam là nước chủ nhà Lễ ký Công ước Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng, văn kiện mang tên Công ước Hà Nội. Cũng trong tháng 10/2025, Việt Nam được bầu làm thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 2026 - 2028 với 180 phiếu, cao nhất trong nhóm các nước châu Á – Thái Bình Dương.

Hội nghị lần này có sự tham dự của Chủ tịch Thượng viện Uzbekistan Tanzila Narbaeva, Chủ tịch Viện Lập pháp Uzbekistan Nuriddin Ismoilov, Chủ tịch IPU Tulia Ackson, Tổng Thư ký IPU Anda Filip cùng hơn 250 đại biểu đến từ 50 nghị viện thành viên IPU và các tổ chức quốc tế.

Với chủ đề “Khôi phục quyền con người, công lý và phẩm giá cho tất cả mọi người trong thời kỳ biến động”, Hội nghị Nghị sĩ trẻ toàn cầu lần thứ 12 tập trung vào các khía cạnh cốt lõi của quyền thanh niên: quyền kỹ thuật số, các quyền cơ bản trong bối cảnh xung đột, công lý khí hậu, cùng các quyền chính trị và quyền kinh tế của thanh niên.

Phát biểu tại Lễ khai mạc, Chủ tịch IPU Tulia Ackson đề cao vai trò then chốt của nghị viện trong bảo vệ các quyền cơ bản của người dân; kêu gọi nghị sĩ trẻ các nước phát huy vai trò tiên phong bảo đảm quyền con người, đồng thời lưu ý mức độ tham chính của thanh niên không chỉ nằm ở số lượng nghị sĩ trẻ, mà còn thể hiện qua mức độ được lắng nghe và tỷ lệ nắm giữ các vị trí lãnh đạo trực tiếp tham gia hoạch định những quyết sách quan trọng.

Tổng Thư ký IPU Anda Filip khuyến khích nghị sĩ trẻ tận dụng hiệu quả các diễn đàn nghị viện đa phương để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân và đưa Tuyên ngôn thế giới về quyền con người năm 1948 đi vào thực tiễn; đồng thời giữ vai trò tiên phong trong phổ cập giáo dục về quyền con người cho thế hệ kế cận và lồng ghép các chuẩn mực quyền con người vào hệ thống pháp luật, chính sách của từng quốc gia.

Sau Lễ khai mạc, Hội nghị đã tiến hành 3 phiên thảo luận chuyên đề về: Bảo vệ quyền thanh niên trong thời kỳ xung đột; Bảo vệ quyền kỹ thuật số trong kỷ nguyên số; Bảo đảm khả năng chống chịu khí hậu cho hiện tại và cho các thế hệ tương lai.

Bảo vệ quyền kỹ thuật số là bảo vệ các quyền con người căn bản trên không gian mạng

Tham dự Hội nghị với tinh thần chủ động, tích cực và trách nhiệm, Đoàn đại biểu Quốc hội Việt Nam đã đưa ra nhiều đề xuất cụ thể tại các phiên thảo luận chuyên đề, được Ban Tổ chức, nước chủ nhà và các đoàn đại biểu ghi nhận, đánh giá cao.

Tại Phiên thảo luận thứ hai với chủ đề “Bảo vệ quyền kỹ thuật số trong kỷ nguyên số”, Trưởng Đoàn ĐBQH Việt Nam Phan Thị Thùy Linh mở đầu bằng chính mốc thời gian mà tài liệu của phiên họp nhắc tới - năm 1948, năm ra đời Tuyên ngôn thế giới về quyền con người. Trưởng đoàn Phan Thị Thùy Linh nêu rõ: vào thời điểm ấy, mọi người cùng đọc một tờ báo, cùng nghe một đài phát thanh, nên những gì diễn ra trong không gian công cộng đều có thể quan sát và kiểm chứng được. Ngày nay, mỗi người mở điện thoại lên và tiếp nhận một luồng nội dung riêng do thuật toán lựa chọn. Việc bảo vệ quyền trên không gian mạng vì thế khó hơn trước rất nhiều, và vai trò của các nghị viện cũng vì thế mà nặng hơn.

“Bảo vệ quyền kỹ thuật số không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật hay an ninh mạng. Đó chính là bảo vệ các quyền con người căn bản trên không gian mạng”, Trưởng đoàn Phan Thị Thùy Linh nhấn mạnh; đồng thời nêu rõ, quan điểm này được thể hiện qua việc Quốc hội Việt Nam đã ban hành nhiều đạo luật quan trọng như Luật Thanh niên, Luật An ninh mạng, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật Công nghiệp công nghệ số…., cùng dấu mốc Việt Nam đăng cai Lễ ký Công ước Hà Nội về chống tội phạm mạng.

Bảo đảm an toàn ngay từ khâu thiết kế đối với các sản phẩm số hướng tới trẻ em

Từ thực tiễn đó, Trưởng Đoàn Phan Thị Thùy Linh nêu ba kiến nghị quan trọng:

Thứ nhất, nghị viện các nước chủ động rà soát, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về công nghệ số theo hướng lấy con người làm trung tâm, trọng tâm là xây dựng bộ tiêu chuẩn đạo đức cho trí tuệ nhân tạo, quản trị dữ liệu minh bạch và bảo vệ thông tin cá nhân. Trưởng đoàn Phan Thị Thùy Linh đề nghị bổ sung một nguyên tắc: bảo đảm an toàn ngay từ khâu thiết kế đối với các sản phẩm số hướng tới trẻ em, thay vì chỉ tập trung xử lý hậu quả khi thiệt hại đã xảy ra.

Thứ hai, đổi mới giáo dục theo hướng tăng tính chủ động, trải nghiệm sáng tạo và cập nhật kiến thức khoa học, công nghệ mới cho thanh niên; đồng thời tạo điều kiện để thanh niên trực tiếp tham gia xây dựng, triển khai và giám sát các chính sách ảnh hưởng đến chính thế hệ mình.

Thứ ba, tăng cường hợp tác liên nghị viện về quản trị số, với nghị sĩ trẻ toàn cầu giữ vai trò cầu nối chia sẻ kinh nghiệm lập pháp, nhằm thu hẹp khoảng cách số giữa các quốc gia.

Trưởng đoàn Phan Thị Thùy Linh cũng lưu ý hiện vẫn còn khoảng 1/3 dân số thế giới chưa được kết nối Internet. "Với nhiều em học sinh ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, mối quan tâm trước hết vẫn là có đường truyền ổn định để học tập. Vì vậy, việc bảo vệ và việc bảo đảm quyền tiếp cận phải được tiến hành đồng thời, không để thanh niên nào bị bỏ lại phía sau".

Trưởng Đoàn Phan Thị Thùy Linh cũng khẳng định lập trường nhất quán của Việt Nam là thúc đẩy và bảo vệ quyền con người thông qua đối thoại và hợp tác trên tinh thần xây dựng, tôn trọng độc lập, chủ quyền và điều kiện đặc thù của mỗi quốc gia; sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và mong được học hỏi kinh nghiệm của nghị viện các nước.

Tăng cường hợp tác nghị viện song phương

Bên lề Hội nghị, Đoàn đại biểu Quốc hội Việt Nam đã có các cuộc tiếp xúc, trao đổi với Chủ tịch IPU, Tổng Thư ký IPU, bà Julieta Sierra - thành viên Diễn đàn Nghị sĩ trẻ IPU và một số đoàn đại biểu nghị viện các nước như Belarus, Uzbekistan, Thailand, Germany….; trả lời phỏng vấn của các đài truyền hình quốc tế.

Tại các cuộc tiếp xúc, các bên nhất trí tiếp tục duy trì tiếp xúc, trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm lập pháp, thúc đẩy hợp tác nghị viện song phương ngày càng hiệu quả, thực chất và đi vào chiều sâu. Đoàn đại biểu Quốc hội Việt Nam bày tỏ kỳ vọng về những kết quả thực chất của Hội nghị, đồng thời chủ động giới thiệu vai trò của các đại biểu Quốc hội trẻ Việt Nam và những đóng góp của các đại biểu trẻ trong quá trình xây dựng, hoạch định chính sách.

Thông điệp chủ động và tích cực của Đoàn nhận được sự quan tâm, đánh giá cao của đại biểu các nước, góp phần lan tỏa hình ảnh một Quốc hội Việt Nam năng động, trách nhiệm, cam kết mạnh mẽ trong bảo đảm quyền của thanh niên nói riêng và thúc đẩy quyền con người nói chung.

Từ Tuyên bố Hà Nội năm 2015, đến Hội nghị Nghị sĩ trẻ toàn cầu lần thứ 9 tại Hà Nội năm 2023, đến Công ước Hà Nội năm 2025 và Hội nghị Samarkand lần này, Quốc hội Việt Nam đã duy trì mạch đóng góp liên tục cho công việc chung của IPU trong lĩnh vực quyền và sự tham gia của thanh niên. Việc tham dự Hội nghị Nghị sĩ trẻ toàn cầu lần thứ 12 tiếp tục khẳng định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa của Việt Nam; thể hiện vai trò của Quốc hội Việt Nam là thành viên tích cực, có trách nhiệm của IPU; đồng thời góp phần triển khai hiệu quả trọng trách thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 2026 - 2028.

Tin và ảnh: Thục Uyên