Đồng bộ giải pháp đẩy nhanh tiến độ bồi thường, tái định cư
Làm việc với UBND tỉnh và nhiều địa phương, đơn vị về thực hiện chính sách, pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực hiện các dự án trên địa bàn, Đoàn giám sát HĐND tỉnh Lào Cai thẳng thắn chỉ rõ nhiều tồn tại, hạn chế làm ảnh hưởng tiến độ dự án. Qua đó, kiến nghị chính quyền các cấp rà soát, nâng cao chất lượng quản lý hồ sơ địa chính, chấn chỉnh khâu định giá và xử lý dứt điểm các vướng mắc bồi thường, tái định cư kéo dài.
Nỗ lực hoàn thiện thủ tục, đẩy nhanh tiến độ giải ngân
Qua khảo sát thực tế và làm việc với địa phương, đơn vị, Đoàn giám sát HĐND tỉnh Lào Cai ghi nhận những chuyển biến tích cực trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo triển khai Luật Đất đai năm 2024 từ phía các cơ quan chuyên môn. Cụ thể, UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Phát triển quỹ đất đã tham mưu ban hành 3 nghị quyết của HĐND tỉnh, 11 quyết định của UBND tỉnh nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được các cơ quan chú trọng thực hiện, góp phần tạo sự đồng thuận trong Nhân dân.
Từ nền tảng này, công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn toàn tỉnh đạt được những số liệu đo lường cụ thể. Tỉnh hiện đang triển khai đồng loạt 186 dự án thu hồi đất, tổng diện tích khoảng 2.822,64ha. Quá trình thu hồi ảnh hưởng trực tiếp đến 221 tổ chức, 13.977 hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn. Tính đến thời điểm giám sát, tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được phê duyệt là 2.660.048 triệu đồng; trong đó, số tiền chi trả thực tế đã đạt 2.542.214 triệu đồng, tương đương tỷ lệ hoàn thành 95,6%.
Đến ngày 30/6/2026, toàn tỉnh ghi nhận 48 dự án hoàn thành trọn vẹn công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên diện tích 353,72 ha. Các cơ quan chức năng vẫn đang tích cực đẩy nhanh tiến độ triển khai 138 dự án còn lại với quy mô diện tích khoảng 2.591,01 ha. Đối với công tác an dân, phương án phê duyệt bố trí tái định cư áp dụng cho 834 hộ, thực tế đã giải quyết chỗ ở cho 636 hộ, với 417 hộ được giao đất, nhà cùng Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Cùng với đó, cơ quan chức năng của tỉnh tiếp nhận, xử lý đúng quy định khoảng 900 đơn thư liên quan; qua đó, kiểm soát tốt tình hình, hạn chế phát sinh điểm nóng.
Ghi nhận tại các xã, phường cũng cho thấy, công tác bồi thường cơ bản được triển khai nghiêm túc, đúng quy định, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân. Đơn cử như tại xã Lục Yên, địa phương đã thực hiện 6 dự án thu hồi 25,05 ha với tổng số tiền bồi thường phê duyệt là 46,2 tỷ đồng. Xã đã hoàn tất khâu chi trả 44,05 tỷ đồng cho 460 trường hợp bị ảnh hưởng. Trong tổng số 22 trường hợp thuộc diện bố trí tái định cư tại địa phương, 6 hộ gia đình đã được nhận bàn giao đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Tập trung khắc phục những vướng mắc kéo dài
Bên cạnh những kết quả tích cực, Đoàn giám sát HĐND tỉnh cũng thẳng thắn chỉ ra tiến độ giải phóng mặt bằng tại nhiều dự án đang bị chậm, gây ảnh hưởng trực tiếp đến thi công, giải ngân vốn đầu tư. Khâu xác định nguồn gốc, thời điểm, quá trình sử dụng đất hiện gặp vô vàn khó khăn do hồ sơ địa chính qua nhiều thời kỳ bị thiếu đồng bộ. Tình trạng người dân mua bán bằng giấy viết tay, tranh chấp ranh giới, đất chưa cấp Giấy chứng nhận diễn ra khá phổ biến. Ngoài ra, công tác quản lý hiện trạng sau khi có thông báo thu hồi còn lỏng lẻo, tạo kẽ hở phát sinh tình trạng cơi nới công trình, cố tình trồng thêm cây trái quy định...
Những bất cập trong khâu quản lý dẫn đến hàng loạt vướng mắc kéo dài chưa được xử lý dứt điểm trên thực địa. Như tại xã Lục Yên, 3 dự án chuyển giao từ tháng 5/2026 vẫn đang đình trệ do một số hộ chưa đồng thuận phương án đơn giá bồi thường, trong khi thủ tục hoàn thiện hồ sơ mất nhiều thời gian. Đáng chú ý, việc giải phóng mặt bằng các dự án liên quan đến phần đất có nguồn gốc từ Công ty Cổ phần Chè Văn Hưng tại xã Yên Bình, phường Văn Phú đang bị “ách tắc” do tình trạng chồng lấn diện tích, tài sản trên đất đã thanh lý nhưng thủ tục pháp lý chưa rõ ràng từ nhiều năm trước.
Sau thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, năng lực của đội ngũ cán bộ phụ trách đất đai tại cấp xã còn hạn chế, thiếu nhân sự, dẫn đến tình trạng quá tải khối lượng công việc, đi kèm với chất lượng thống kê số liệu chưa đồng đều giữa các cơ quan. Việc xác định giá đất liên tục phát sinh ý kiến trái chiều; tiến độ chuẩn bị quỹ đất, đầu tư xây dựng hạ tầng tái định cư tại một số dự án còn diễn ra chậm chạp.
Tại buổi làm việc với UBND tỉnh, thay mặt Đoàn giám sát, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Vũ Quỳnh Khánh đề nghị, UBND tỉnh chỉ đạo rà soát, phân loại các dự án chậm tiến độ để xử lý dứt điểm, giải quyết triệt để tồn tại đất đai kéo dài. Các cơ quan chức năng cần rà soát điều chỉnh bảng giá đất bám sát thực tiễn, chủ động quỹ đất, đẩy nhanh tốc độ hoàn thiện hạ tầng tái định cư.
Về phía các địa phương, cần chú trọng củng cố năng lực cán bộ chuyên môn cấp xã, đồng thời tăng cường giám sát chặt chẽ hiện trạng sử dụng đất. Chủ động tăng cường đối thoại, cụ thể hóa các nội dung thành nhiệm vụ rõ ràng nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, bảo đảm cả quyền lợi người dân lẫn tiến độ dự án.