Lấp “kẽ hở” trong quản lý an toàn thực phẩm
Giám sát công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên địa bàn, Thường trực HĐND thành phố Hồ Chí Minh đánh giá, vẫn còn những “kẽ hở” trong hậu kiểm, quản lý thức ăn đường phố và kinh doanh thực phẩm online, trong khi nguy cơ ngộ độc từ bếp ăn tập thể, suất ăn công nghiệp ngày càng đáng lo ngại.
Kiểm soát chặt nguồn gốc, điều kiện an toàn thực phẩm
Theo Phó Giám đốc Sở An toàn thực phẩm thành phố Lê Minh Hải, trong công tác kiểm tra, hậu kiểm và xử lý vi phạm, thành phố đã kiểm tra 3.648 cơ sở, gồm 3.413 cơ sở theo kế hoạch và 235 cơ sở đột xuất; phát hiện 50 cơ sở vi phạm, xử phạt 48 cơ sở. Các vi phạm chủ yếu liên quan đến điều kiện vệ sinh, chất lượng, ghi nhãn, quảng cáo, kiểm dịch động vật, điều kiện vệ sinh cơ sở...
Công tác kiểm soát nguồn gốc thực phẩm tiếp tục được tăng cường tại 3 chợ đầu mối Bình Điền, Hóc Môn, Thủ Đức và hệ thống siêu thị. Thành phố đã giám sát, kiểm soát nguồn gốc 865.061 con heo qua 43.133 lượt xe nhập chợ; duy trì, mở rộng Đề án truy xuất nguồn gốc thịt heo, gia cầm, trứng với 8.972 cơ sở tham gia và mô hình “Chuỗi thực phẩm an toàn”.
Với quy mô dân số trên 14 triệu người, tập trung nhiều khu công nghiệp, trường học, bệnh viện và cơ sở dịch vụ ăn uống, thành phố xác định bếp ăn trường học, cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp và kinh doanh thức ăn đường phố là những nhóm có nguy cơ cao. Hiện thành phố giám sát 2.525 bếp ăn trường học, 399 cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp, 752 bếp ăn tập thể tại nhà máy, xí nghiệp, cùng hơn 13.000 cơ sở dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố.
Từ ngày 1/7/2025 đến 30/6/2026, thành phố ghi nhận 19 vụ ngộ độc thực phẩm với 1.389 người mắc, tăng đáng kể so với năm 2024, khi xảy ra 5 vụ với 43 người mắc. Số vụ ngộ độc cùng quy mô lớn của hệ thống bếp ăn, dịch vụ ăn uống đang tạo áp lực lớn đối với công tác quản lý an toàn thực phẩm trên địa bàn.
Các thành viên đoàn giám sát cho rằng, 19 vụ ngộ độc thực phẩm với 1.389 người mắc chỉ là “bề nổi của tảng băng chìm”. Đáng lo ngại hơn là nguy cơ độc tố tích tụ lâu dài từ thực phẩm chứa chất bảo quản, phụ gia bị cấm, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân.
Trưởng Ban Văn hóa-Xã hội HĐND thành phố Cao Thanh Bình cho biết, qua khảo sát, một số cơ sở cung cấp suất ăn thực hiện bài bản, kiểm soát chặt chẽ từ nguyên liệu đến chế biến, bảo quản, vận chuyển nhưng vẫn khó tiếp cận trường học, khu công nghiệp. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp vẫn sử dụng suất ăn giá rẻ, trôi nổi, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải tăng cường kiểm soát chất lượng suất ăn, nhất là tại các trường học, khu công nghiệp và bếp ăn tập thể; đồng thời có giải pháp để những cơ sở cung cấp suất ăn bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm có cơ hội tiếp cận các đơn vị sử dụng.
Tăng cường hậu kiểm
Đánh giá cao nỗ lực của các sở, ngành, địa phương trong triển khai, thực hiện và bảo đảm an toàn thực phẩm trên địa bàn, Phó Chủ tịch HĐND thành phố Huỳnh Thanh Nhân - Trưởng đoàn giám sát đề nghị, thành phố nhìn thẳng vào những hạn chế, nhất là hậu kiểm, giám sát thực địa chưa đồng đều, cơ sở dữ liệu chưa liên thông và còn “kẽ hở” trong quản lý thức ăn đường phố, kinh doanh thực phẩm online. Một bộ phận hộ kinh doanh nhỏ lẻ chưa thực hiện nghiêm việc lưu giữ chứng từ nguồn gốc nguyên liệu, trong khi thói quen chuộng “giá rẻ, tiện lợi” vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Phó Chủ tịch HĐND thành phố đề nghị, UBND thành phố khẩn trương chỉ đạo các sở, ngành, đơn vị triển khai thực hiện các chỉ thị của Ban Bí thư và chỉ thị của Thủ tướng về tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm. Đặc biệt, cần tăng cường an toàn thực phẩm trên địa bàn; kiểm soát nghiêm ngặt nguồn gốc nguyên liệu của các đơn vị cung cấp suất ăn công nghiệp cho trường học.
Cùng với đó, phối hợp chặt chẽ giữa Ban Quản lý các Khu chế xuất - Khu công nghiệp (HEPZA) và Sở An toàn thực phẩm để hậu kiểm, vận hành hệ thống tự kiểm tra an toàn thực phẩm tại các bếp ăn tập thể của doanh nghiệp. Kiên quyết dẹp bỏ các điểm kinh doanh tự phát, không phép, lấn chiếm vỉa hè xung quanh trường học, khu công nghiệp, khu chợ đầu mối.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Cường cho biết, an toàn thực phẩm tác động lớn đến đời sống người dân thành phố, kể cả các thế hệ tương lai; yêu cầu các sở, ngành tiếp thu, rà soát những hạn chế mà đoàn giám sát chỉ ra để có biện pháp khắc phục. Sau sắp xếp, thành phố sẽ cùng các cơ quan phân bổ nguồn lực phù hợp cho công tác an toàn thực phẩm; trước mắt tập trung vào các lĩnh vực thiết yếu như bếp ăn tập thể, chợ đầu mối, bếp ăn học sinh, sinh viên, đặc biệt là trường bán trú. “Không để hàng không đảm bảo chất lượng, không đảm bảo yêu cầu hay có dấu hiệu vi phạm mà vẫn tiếp tục cho lưu thông”, Phó Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh.