Giảm "tiền kiểm" đến đâu, hiệu quả "hậu kiểm" phải tăng tương ứng đến đó

Tăng trách nhiệm của chủ thể và tăng cường "hậu kiểm"

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ gồm 3 điều; sửa đổi, bổ sung một số nội dung về phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh quy định tại Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Trong đó, dự thảo Luật bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy và thực hiện công tác hậu kiểm kết hợp với kiểm tra việc chấp hành quy định của pháp luật về nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông.

Hiện nay, việc kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy do cơ quan chuyên môn về xây dựng, cơ quan đăng kiểm, cơ quan Công an thực hiện nên cần thiết phải rà soát toàn bộ quy định của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ và bỏ quy định này để tạo thuận lợi tối đa cho tổ chức, cá nhân trong hoạt động đầu tư, xây dựng nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu về quản lý phòng cháy, chữa cháy.

Cơ bản tán thành với những định hướng lớn của dự thảo Luật, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nêu rõ, hồ sơ trình lần này đã thể hiện khá rõ tinh thần tiếp tục phân cấp phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và đẩy mạnh thực hiện trên môi trường điện tử. Đồng thời, đổi mới phương thức quản lý phòng cháy, chữa cháy theo hướng tăng trách nhiệm của chủ thể và tăng cường hậu kiểm. “Đây là hướng đi đúng, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và đổi mới quản trị nhà nước hiện nay”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Về mối tương quan giữa "tiền kiểm" và "hậu kiểm" trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy tại khoản 5, Điều 2 dự thảo Luật (sửa đổi Điều 18) theo hướng chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện tự tổ chức nghiệm thu, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cần rà soát kỹ lưỡng quy định này.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, chuyển trách nhiệm không có nghĩa là buông trách nhiệm. Khi đã "lùi lại" ở khâu “tiền kiểm” thì cơ chế “hậu kiểm” phải đủ rõ và đủ sức vận hành trong thực tế. Báo cáo thẩm tra sơ bộ cũng đã nêu vấn đề này, cần quản lý theo mức độ rủi ro, phân loại công trình theo nguy cơ cháy nổ và dùng dữ liệu để tập trung nguồn lực kiểm tra ở những nơi có nguy cơ cao.

Vì vậy, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cần tiếp tục nghiên cứu theo hướng nếu chỉ giảm thủ tục trước khi đưa công trình vào sử dụng mà chưa xác định rõ tiêu chí rủi ro, cơ chế kiểm tra và trách nhiệm của từng chủ thể thì vấn đề cơ bản mới chỉ dời thời điểm kiểm tra chứ chưa thay đổi cách quản lý.

Làm rõ tiêu chí phân loại rủi ro

Nêu thực tế không hiếm trường hợp công trình ban đầu đạt yêu cầu nhưng sau đó thay đổi công năng, cải tạo, cơi nới hoặc thay đổi hệ thống phòng cháy, chữa cháy khiến điều kiện an toàn ban đầu không còn nguyên vẹn như khi báo cáo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh lưu ý, cần làm rõ hơn tại khoản 2, Điều 2 dự thảo Luật về trách nhiệm duy trì điều kiện phòng cháy, chữa cháy trong suốt quá trình khai thác sử dụng công trình.

Cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra tiếp tục rà soát lại khoản 2, khoản 5, Điều 2, làm rõ tiêu chí phân loại rủi ro để thực hiện hậu kiểm; trách nhiệm duy trì điều kiện an toàn trong suốt quá trình sử dụng và trách nhiệm pháp lý của từng chủ thể khi công trình đưa vào hoạt động mà không bảo đảm yêu cầu. Việc này không nhằm làm thêm thủ tục mà để bảo đảm giảm "tiền kiểm" đến đâu thì trách nhiệm và hiệu quả "hậu kiểm" phải tăng tương ứng đến đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh.

Cũng quan tâm đến nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng, đối với nhóm công trình quan trọng, có tác động lớn vẫn nên giữ các quy định ở cả hai khâu là thiết kế và nghiệm thu.

"Ví dụ như chung cư có đông người ở, chung cư cao tầng cần phải bảo đảm an toàn tuyệt đối. Nếu thực hiện "hậu kiểm", tức là khi xây xong rồi, sau đó khắc phục rất khó. Thế nên nếu đã kiểm soát thì kiểm soát cả hai khâu, nhưng chỉ chọn một số công trình có tính chất quan trọng, còn lại chuyển sang "hậu kiểm" để tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp", Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh nêu quan điểm.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh đề nghị, Chính phủ chỉ đạo Cơ quan chủ trì soạn thảo nghiêm túc tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Báo cáo thẩm tra sơ bộ, tiếp tục rà soát hoàn thiện dự thảo Luật. Trong đó, tiếp tục rà soát kỹ lưỡng bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, nhất là các luật chuyên ngành có liên quan, không làm phát sinh thủ tục hành chính, cơ chế quản lý hoặc chi phí tuân thủ không cần thiết, không tạo ra khoảng trống pháp lý trong phạm vi quản lý nhà nước về an ninh trật tự và an toàn xã hội. Nghiên cứu, làm rõ quy định của dự thảo Luật liên quan đến việc bỏ quy định kiểm tra công tác nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy trong mối quan hệ với các điểm c, d, khoản 2, Điều 14 Luật Thủ đô và các khoản c, d, khoản 2 Điều 16 Luật Phát triển đô thị.

Đồng thời, rà soát, hoàn thiện các quy định về chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", bổ sung các quy định cụ thể về cơ chế "hậu kiểm", chia sẻ dữ liệu điện tử và quản lý mức độ rủi ro, giảm tần suất kiểm tra không cần thiết đối với các cơ sở ít có nguy cơ cháy nổ, quy định rõ về quy trình một cửa liên thông điện tử. Rà soát kỹ lưỡng nội dung chuyển tiếp từ các thủ tục hành chính tại dự thảo Luật bảo đảm thống nhất trong áp dụng, tránh phát sinh khoảng trống pháp lý và vướng mắc trong thực tiễn.

Minh Trang; Ảnh: Phạm Thắng