Canada phản công trong cuộc chiến thuế quan với Mỹ

“Đòn bẩy” từ thuế quan

Chỉ khoảng 1 tuần nữa, ngày 8/9, các mức thuế từ 15-50% mà Canada áp lên khoảng 20 tỷ USD hàng nhập khẩu từ Mỹ sẽ chính thức có hiệu lực. Động thái này được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nâng thuế đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada lên 50%, sau khi các cuộc đàm phán thương mại giữa hai nước đổ vỡ ngày 21/8.

Ottawa mô tả biện pháp mới là chính sách “đôla đổi đôla”, tức giá trị hàng hóa chịu thuế trả đũa tương đương với quy mô hàng hóa Canada bị Mỹ áp thuế.

Tuy nhiên, đây không chỉ là một biện pháp nhằm đáp trả về kinh tế. Bộ trưởng Công nghiệp Canada Mélanie Joly cho biết, Ottawa đã lựa chọn những sản phẩm có khả năng tác động tới các bang và ngành công nghiệp cụ thể của Mỹ.

“Chúng tôi cũng đang nhắm tới những sản phẩm sẽ tác động đến các bang của Mỹ. Chúng tôi đang hành động một cách khôn ngoan và có chiến lược để tạo sức ép chính trị”, bà Joly nói khi công bố các biện pháp ngày 25/8.

Tuyên bố cho thấy Canada đang sử dụng thuế quan như một công cụ tạo ảnh hưởng chính trị, thay vì chỉ đơn thuần đáp trả các biện pháp thương mại của Washington.

Các ngành chủ chốt của Mỹ chịu sức ép

Một trong những ngành có thể chịu tác động rõ nét là ngành sữa của bang Wisconsin - nơi thường được gọi là “vùng đất sữa” của nước Mỹ.

Trong danh sách hơn 600 nhóm hàng bị Canada áp thuế, sữa và kem chịu mức thuế lên tới 50%, trong khi phô mai chịu mức 25%. Canada cũng áp thuế 50% đối với giấy vệ sinh, khăn giấy và bột gỗ dùng để sản xuất những mặt hàng này; các thiết bị gia dụng như bếp, máy rửa bát, tủ lạnh và tủ đông chịu mức thuế 25%.

Gỗ, bột giấy và giấy là những mặt hàng được giao thương với khối lượng lớn giữa Mỹ và Canada. Vì vậy, các biện pháp thuế quan mới có thể tạo hiệu ứng lan tỏa vượt ra ngoài những doanh nghiệp trực tiếp chịu thuế.

Hiệp hội Lâm nghiệp và Giấy Mỹ cảnh báo việc tiếp tục leo thang tranh chấp thương mại có nguy cơ làm gián đoạn các chuỗi cung ứng xuyên biên giới, đồng thời làm tăng chi phí đối với doanh nghiệp, người lao động và người tiêu dùng ở cả hai nước.

Heidi Brock, Chủ tịch hiệp hội, kêu gọi Washington và Ottawa trở lại bàn đàm phán, cho rằng các mức thuế trả đũa mới đối với bột giấy và giấy sẽ làm gia tăng bất định và chi phí đối với các nhà sản xuất và cộng đồng ở hai bên biên giới.

Người tiêu dùng Mỹ có thể phải gánh chi phí

Trong khi Canada tìm cách gây sức ép lên các ngành và bang cụ thể của Mỹ, người tiêu dùng Mỹ có thể sẽ phải chịu chi phí của cuộc chiến thuế quan. Whirlpool Corp., nhà sản xuất thiết bị gia dụng có trụ sở tại Michigan, cho biết đã tăng giá để chuyển một phần chi phí thuế quan và lạm phát sang người tiêu dùng.

Trường hợp này cho thấy thuế quan không chỉ tác động tới nhà sản xuất hoặc nhà xuất khẩu. Khi doanh nghiệp chuyển chi phí thuế sang giá bán, người tiêu dùng cuối cùng có thể phải gánh một phần hoặc toàn bộ khoản tăng thêm.

Điều này cũng khiến tranh chấp thương mại giữa Mỹ và Canada trở thành vấn đề có tác động tới đời sống kinh tế trong nước của cả hai bên.

Canada vẫn để ngỏ một số lĩnh vực

Đáng chú ý, Canada không áp dụng thuế trả đũa đối với tất cả các mặt hàng từ Mỹ.

Ban đầu, hải sản nằm trong danh sách chịu thuế, nhưng Ottawa sau đó rút nhóm hàng này khỏi danh sách. Bộ trưởng Thủy sản Canada Joanne Thompson giải thích ngành thủy sản có vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế ven biển của nước này.

Quyết định này nhận được sự hoan nghênh từ Thượng nghị sĩ Mỹ Susan Collins của bang Maine, nơi ngành khai thác tôm hùm có vị trí quan trọng. Tuy nhiên, bà đồng thời kêu gọi chính quyền Mỹ trở lại bàn đàm phán, cảnh báo thuế đối với gỗ, thực phẩm, xi măng và muối rải đường sẽ gây tổn hại cho các nhà sản xuất.

Việc Ottawa lựa chọn mặt hàng để áp thuế, đồng thời loại trừ một số lĩnh vực có ý nghĩa kinh tế đặc biệt, cho thấy chiến lược trả đũa được tính toán nhằm tối đa hóa sức ép nhưng hạn chế những tác động không mong muốn đối với chính nền kinh tế Canada.

Quan hệ thương mại Mỹ - Canada bước vào giai đoạn khó khăn

Mỹ và Canada có quan hệ thương mại sâu rộng. Năm ngoái, Mỹ xuất khẩu gần 334 tỷ USD hàng hóa sang Canada, trong khi Canada xuất khẩu gần 382 tỷ USD hàng hóa sang Mỹ.

Với mạng lưới chuỗi cung ứng đan xen và quy mô thương mại lên tới hàng trăm tỷ USD mỗi năm, cuộc đối đầu thuế quan Mỹ - Canada khó có thể chỉ tạo ra tác động đối với một số ngành hàng riêng lẻ. Nếu căng thẳng tiếp tục kéo dài, chi phí có thể được truyền từ nhà nhập khẩu sang nhà sản xuất, rồi tới người tiêu dùng ở cả hai nước. Nhiều ngành công nghiệp ở cả hai bên biên giới đều lên tiếng mong muốn Chính phủ hai nước quay lại bàn đàm phán và từng bước đưa thuế quan trở về mức 0%.

Vì thế, dù các biện pháp trả đũa của Canada đang được sử dụng như một công cụ gây sức ép lên Washington, bàn đàm phán vẫn là con đường được giới doanh nghiệp hai bên coi là giải pháp lâu dài để hạn chế những tổn thất kinh tế từ cuộc chiến thương mại.

Hồng Nhung