Kỷ nguyên AI: Singapore tìm ra “vũ khí mới” để chấm điểm sinh viên

Trong một phòng thảo luận tại Đại học Quản trị Singapore, một giáo sư đang chăm chú theo dõi bài gọi vốn trực tiếp của nam sinh viên về ứng dụng di động hỗ trợ người dùng vượt qua nỗi đau mất mát.

Sau bài thuyết trình dài 5 phút, sinh viên này tiếp tục bước vào phần hỏi – đáp căng thẳng. Nhận được câu hỏi từ bạn học về việc liệu ứng dụng có thể đáp ứng nhu cầu cảm xúc riêng biệt của từng cá nhân hay không, em bình tĩnh giải thích cách hệ thống ghi nhận cảm xúc hàng ngày để đề xuất mức độ hỗ trợ phù hợp.

Buổi bảo vệ này chiếm 30% tổng điểm học phần Giao tiếp Quản trị. Các phần điểm còn lại đến từ bài thu hoạch phản hồi hàng tuần và bài luận làm trên lớp thông qua trình duyệt khóa (lockdown browser) - công cụ ngăn truy cập internet.

Thay vì chấm điểm bài luận nộp cuối kỳ như trước, giảng viên hiện tập trung đánh giá mức độ hiểu khái niệm và khả năng phản ứng linh hoạt của sinh viên mà không cần kịch bản chuẩn bị sẵn.

Sáng tạo trong cách kiểm tra để “đi trước AI”

Tại một lớp học khác ở Đại học Quản trị Singapore, Giáo sư Michelle Lee, Phó Giám đốc Phụ trách Giáo dục Đại học đang giám sát sinh viên lớp Tiếp thị Bền vững làm bài luận trong 15 phút. Sinh viên không được sử dụng bất kỳ tài liệu nào tại lớp, nhưng đề bài đã được giao trước hai tuần và các em được tự do dùng AI để nghiên cứu, xây dựng ý tưởng từ nhà.

Bằng cách này, bà Lee có thể kiểm tra xem sinh viên có thực sự hiểu bài và tự tổng hợp được một bài viết hoàn chỉnh hay không, thay vì phụ thuộc vào AI.

“Chúng tôi phải sáng tạo hơn trong việc nghĩ ra những cách kiểm tra bớt rập khuôn. Chẳng hạn như tạo ra các tình huống không có sẵn đáp án đơn giản, nơi AI không thể giải quyết hoặc đưa ra câu trả lời hoàn hảo”, giáo sư Michelle Lee phát biểu.

Loại bỏ các công cụ quét AI kém tin cậy

Làn sóng cải cách này xuất phát từ thực tế: các công cụ phát hiện AI dần trở nên vô hiệu và thiếu chính xác.

Tính đến tháng 8/2026, hàng loạt trường đại học lớn của Singapore như Đại học Công nghệ Nanyang, Đại học Khoa học Xã hội Singapore, Đại học Quốc gia Singapore, Viện Công nghệ Singapore và Đại học Thiết kế & Công nghệ Singapore đều xác nhận đã dừng hoặc không triển khai phần mềm quét AI.

Ông Christian Wolfrum, Phó Chủ tịch kiêm Hiệu trưởng Đại học Công nghệ Nanyang giải thích rằng các công cụ quét AI chỉ mang tính tạm thời khi AI mới bùng nổ. Qua thời gian, các nghiên cứu chỉ ra chúng hoạt động dựa trên dự đoán thống kê, thường đưa ra cảnh báo sai đối với các bài viết có cấu trúc chuẩn mực hoặc nhắm vào những người dùng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai.

Nhiều trường đại học hiện đã trang bị bản quyền các công cụ cao cấp như ChatGPT Edu, Microsoft Copilot hay các AI bot riêng cho sinh viên. “Phương pháp đánh giá của chúng tôi đang đi theo hướng cho phép giảng viên đánh giá những gì sinh viên thực sự biết và hiểu, chứ không chỉ những gì các em nộp lên”, ông Wolfrum nhấn mạnh.

Học cùng AI thay vì đối phó

Dù hình thức thi thay đổi, mức độ ứng dụng AI của sinh viên ở Singapore vẫn ở mức cao. Em Xavier Goh, 21 tuổi, sinh viên Đại học Quản trị Singapore chia sẻ: “Chuyển từ thi viết sang thuyết trình trực tiếp chỉ thay đổi cách chúng em dùng AI chứ không làm giảm sự phụ thuộc. Em vẫn dùng AI làm “gia sư” để tìm hiểu thông tin nền và tinh chỉnh kịch bản, nhưng khi bước vào phần hỏi đáp trực tiếp, công nghệ không thể trợ giúp được nữa”.

Tương tự, em Alvin Teo, 24 tuổi, sinh viên Đại học Thiết kế & Công nghệ Singapore cho biết các buổi bảo vệ đáp vấn buộc em phải hiểu sâu bản chất vấn đề: “Em không thể chỉ học thuộc lòng kết quả. Giảng viên sẽ hỏi “Tại sao chọn mô hình này?”, và nếu có lỗ hổng kiến thức, em phải tự xử lý ngay tại chỗ”.

“Đánh giá không chỉ là để ngăn chặn việc lạm dụng AI. Mục tiêu cốt lõi là đảm bảo AI không thay thế quá trình học tập, tư duy và những năng lực thực chất mà sinh viên cần phát triển”, cô May Lim, Trợ lý Giám đốc Phụ trách Học tập Ứng dụng Viện Công nghệ Singapore nhấn mạnh.

Thay vì xem AI là “kẻ thù” cần ngăn chặn, các đại học Singapore coi đây là cơ hội để nâng cao chất lượng đào tạo, chuẩn bị cho sinh viên năng lực hội nhập trong môi trường làm việc tương lai. Điều này ngày càng trở nên quan trọng trong môi trường làm việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, nơi các nhà tuyển dụng sẽ kỳ vọng sinh viên tốt nghiệp kết hợp kiến ​​thức chuyên môn với kỹ năng về trí tuệ nhân tạo.

Hồng Nhung