Di sản Hồ Chí Minh - nguồn lực tinh thần trong kỷ nguyên mới

Những giá trị trường tồn

- Di sản Hồ Chí Minh bao gồm di sản vật thể và phi vật thể gắn với cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người. Theo bà, những giá trị của di sản Hồ Chí Minh có ý nghĩa thế nào đối với đời sống hiện nay?

- Di sản Hồ Chí Minh trước hết là những giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách, lối sống và tinh thần cống hiến của Người cho sự nghiệp cách mạng, hạnh phúc của Nhân dân. Những giá trị đó được lưu giữ qua hệ thống di tích, bảo tàng, tài liệu, hiện vật và những câu chuyện về cuộc đời, sự nghiệp của Người.

Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nói khi đến thăm Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch: “Những câu chuyện về Bác mãi không bao giờ nói hết được. Mỗi lần đến với Bác, chúng ta lại học thêm được những bài học kinh nghiệm”. Từ mỗi tài liệu, hiện vật, không gian di tích hay câu chuyện về Bác, chúng ta có thể nhận ra những bài học về tình yêu thương con người, yêu thiên nhiên, lối sống giản dị, tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy với công việc và Nhân dân. Đó là giá trị cần được nhận thức sâu sắc và vận dụng phù hợp.

Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới” càng cho thấy yêu cầu đưa những giá trị ấy trở thành một phần thường xuyên của đời sống xã hội, trong đó có hệ thống bảo tàng, di tích về Chủ tịch Hồ Chí Minh.

- Từ những giá trị như bà vừa nêu, và từ thực tế hoạt động của Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, theo bà, cần đổi mới cách tiếp cận như thế nào để di sản Hồ Chí Minh được gìn giữ và tiếp nối trong đời sống đương đại?

- Tôi cho rằng bảo tồn và phát huy là hai nhiệm vụ gắn bó chặt chẽ với nhau. Nếu chỉ giữ gìn hiện vật, di tích mà không giúp công chúng hiểu giá trị phía sau hiện vật, di tích ấy thì di sản khó có thể sống trong đời sống đương đại.

Thực tế tại Khu Di tích cho thấy, chúng tôi đẩy mạnh tuyên truyền, giới thiệu di sản thông qua hoạt động tham quan, tọa đàm, sách báo, mạng xã hội; đồng thời tổ chức gặp gỡ nhân chứng lịch sử, nhà khoa học... Việc phối hợp với các cơ quan, đơn vị và các Khu Di tích về Chủ tịch Hồ Chí Minh trong nước và nước ngoài cũng được tăng cường. Điều quan trọng là phải đưa việc nghiên cứu, tìm hiểu về di sản Hồ Chí Minh gắn với hoạt động giáo dục, chuyên môn và thực tiễn của từng đơn vị. Khi đó, di sản trở thành nguồn tri thức và giá trị có thể vận dụng vào cuộc sống.

Giữ tính trang nghiêm, chân thực, dễ tiếp cận

- Một trong những thách thức hiện nay là thu hút thế hệ trẻ tiếp cận, tìm hiểu về di sản Hồ Chí Minh. Cần làm gì để truyền tải những giá trị mang tính nền tảng ấy đến công chúng trẻ, thưa bà?

- Theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW và Chỉ thị số 07-CT/TW, cần mở rộng hoạt động sinh hoạt chính trị chuyên đề, lớp học ngoại khóa giáo dục di sản, giáo dục lịch sử cho cơ quan, đoàn thể và trường học; để tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thấm sâu vào nhận thức của giới trẻ. Trong bối cảnh chuyển đổi số, các bảo tàng, di tích cần từng bước ứng dụng công nghệ trong trưng bày, tuyên truyền về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bên cạnh thuyết minh trực tiếp, việc số hóa và ứng dụng công nghệ như thực tế ảo có thể tạo ra trải nghiệm trực quan, sinh động, tương tác hơn.

Tuy nhiên, công nghệ chỉ là phương tiện. Với Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch, cũng như toàn bộ hệ thống di sản về Người, đổi mới phải đi cùng yêu cầu giữ gìn tính trang nghiêm và chân thực. Mục tiêu không phải hiện đại hóa di tích, mà giúp giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trở nên dễ tiếp cận hơn.

Để di sản thực sự “sống” trong lòng công chúng, điều quan trọng không chỉ nằm ở hiện vật hay không gian trưng bày mà ở cách truyền tải câu chuyện và cảm xúc. Các Khu Di tích cần trở thành môi trường giáo dục lịch sử, văn hóa trực quan, sống động. Khi người trẻ trực tiếp chứng kiến không gian Người đã sống và làm việc suốt 15 năm cuối đời, lịch sử trở nên chân thực, từ đó tình cảm kính yêu được đánh thức tự nhiên và chuyển hóa từ nhận thức thành hành động.

- Chỉ thị 07 yêu cầu ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục về tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh. Theo bà, nên thực hiện ra sao để chuyển đổi số thực sự trở thành công cụ góp phần lan tỏa giá trị di sản Hồ Chí Minh?

- Chuyển đổi số không đơn thuần là số hóa dữ liệu hay trang bị công nghệ mới mà là sự thay đổi phương thức bảo tồn và tiếp cận công chúng. Vì vậy, xây dựng cơ sở dữ liệu số là nhiệm vụ quan trọng, vừa phục vụ quản lý, bảo tồn, vừa cung cấp nguồn tư liệu chính xác, phong phú cho nghiên cứu trong và ngoài nước. Cùng với đó, cần chuyển từ phương thức diễn giải sang giáo dục di sản chủ động, đáp ứng những gì công chúng cần, giúp họ có thể tiếp cận, trải nghiệm di sản từ xa và cảm nhận sâu sắc hơn về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Số hóa cũng là công cụ hữu hiệu để tạo lập nguồn dữ liệu chính thống về Chủ tịch Hồ Chí Minh trên không gian số, phục vụ đối ngoại văn hóa, góp phần khẳng định những giá trị phổ quát của tư tưởng Hồ Chí Minh về hòa bình, hữu nghị. Ứng dụng công nghệ không làm di tích hiện đại hơn, mà để giá trị lịch sử được kể bằng ngôn ngữ hôm nay.

Đưa di sản trở thành nguồn lực nội sinh

- Từ thực tiễn gìn giữ, tổ chức các hoạt động tại Khu Di tích, bà nhìn nhận thế nào về vai trò của di sản Hồ Chí Minh trong việc tạo dựng nguồn lực tinh thần cho đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới?

- Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là nền tảng tinh thần, ngọn đuốc soi đường và nguồn lực nội sinh vô giá cho thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Hệ thống di tích, bảo tàng, tài liệu, hiện vật và những giá trị gắn với Chủ tịch Hồ Chí Minh trong nước và nước ngoài cần tiếp tục được bảo tồn, nghiên cứu, kết nối và phát huy theo những phương thức phù hợp với từng nhóm công chúng.

Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch tiếp tục giữ vững vị thế “địa chỉ đỏ” thiêng liêng, Di tích quốc gia đặc biệt, di tích đầu hệ trong hệ thống di tích về Chủ tịch Hồ Chí Minh trong nước và nước ngoài. Khu di tích sẽ tiếp tục đổi mới, sáng tạo, thực hiện tốt nhiệm vụ, khẳng định vị thế là nơi hội tụ tinh hoa dân tộc, nơi Bác Hồ sống mãi với non sông, đất nước.

Thực hiện Kết luận số 85-KL/TW của Ban Bí thư về việc tiếp tục tăng cường tuyên truyền, giới thiệu, tôn vinh Chủ tịch Hồ Chí Minh với cộng đồng quốc tế, Khu Di tích sẽ tiếp tục phát huy vai trò lan tỏa giá trị biểu tượng của quốc gia, dân tộc với không gian văn hóa mở, không gian ngoại giao văn hóa, ngoại giao di sản; nơi đồng bào trong nước, du khách quốc tế, nguyên thủ quốc gia, chính khách tiếp cận trực tiếp với cuộc đời giản dị mà vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

- Xin cảm ơn bà!

Hương Sen thực hiện