Khi hạ tầng số đồng hành với người dân
Từ một cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, dữ liệu dân cư đang được kết nối với ngày càng nhiều lĩnh vực của đời sống. Dịch vụ công, đất đai, an sinh, thanh toán, thông tin liệt sĩ… từng bước được đưa lên môi trường số; những Kiosk đa tiện ích cũng được thí điểm để người dân có thể tiếp cận dịch vụ ngay tại nơi mình sinh sống. Thay vì chờ người dân tìm đến, dịch vụ số đang được đưa đến gần người dân hơn.
Từ “cầm tay chỉ việc” đến những tiện ích trong đời sống
Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, dữ liệu dân cư ngày càng khẳng định vai trò là nguồn lực cốt lõi, nguồn "nguyên liệu đầu vào" đặc biệt quan trọng để đổi mới phương thức quản trị xã hội, nâng chất lượng dịch vụ công và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội. Tinh thần chỉ đạo xuyên suốt đó của Đảng, Nhà nước và lãnh đạo Bộ Công an đã được cụ thể hóa bằng những bước đi bài bản tại Đề án số 06.
Sau thời gian tập trung lực lượng xây dựng, "làm sạch" để Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư luôn "đúng, đủ, sạch, sống"; đồng thời, phủ sóng Căn cước và định danh điện tử, nhiệm vụ trọng tâm lúc này là phải đưa các tiện ích số rời khỏi hệ thống kỹ thuật để thực sự đi vào đời sống. Công nghệ chỉ trọn vẹn giá trị khi mỗi người dân đều cảm nhận được sự thuận tiện và trực tiếp thụ hưởng những thành quả ấy.
Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy, rào cản lớn nhất của dịch vụ công trực tuyến đôi khi không nằm ở đường truyền hay giao diện ứng dụng, mà ở khoảng cách tiếp cận của người dùng. Với nhóm người cao tuổi, lao động phổ thông hay những ai ít quen thuộc với thiết bị thông minh, việc tự thao tác đăng ký, kích hoạt VNeID hay nộp hồ sơ qua mạng vẫn là một "trở ngại" không nhỏ.
Nhằm xóa bỏ khoảng cách này, từ tháng 5/2026, chương trình “Mùa hè số cùng VNeID” đã được Bộ Công an khởi động tại Hà Nội. 6 đội hình tình nguyện của C06 đã phối hợp chặt chẽ với Công an thành phố Hà Nội, Thành đoàn và sinh viên các trường đại học tỏa đi khắp các địa bàn. Không chờ người dân tìm đến cơ quan công quyền, các cán bộ, chiến sĩ và đoàn viên thanh niên đã "đi từng ngõ, gõ từng nhà", vào từng khu dân cư, tổ dân phố để trực tiếp hướng dẫn người dân kích hoạt, sử dụng VNeID cũng như thao tác các dịch vụ công trực tuyến.
Tại 139 tổ dân phố thuộc phường Phú Diễn và Nghĩa Đô (Hà Nội), các đội hình tình nguyện đã trực tiếp hỗ trợ 580 người dân kích hoạt và sử dụng thành thạo VNeID. Thiếu úy Lò Minh Thuận, đại diện Đoàn Thanh niên C06 chia sẻ, đối với những người lớn tuổi, các đoàn viên phải kiên nhẫn lắng nghe, giải thích từng khái niệm và "cầm tay chỉ việc" từng thao tác trên màn hình điện thoại. Nhờ sự hướng dẫn trực tiếp và tận tình đó, rào cản tâm lý e ngại công nghệ của người dân đã dần được gỡ bỏ.
Quán triệt phương châm hành động của lực lượng, Phó Cục trưởng Cục C06, Đại tá Ngô Như Cường nhấn mạnh: chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi người dân hiểu, biết cách sử dụng và trực tiếp thụ hưởng các tiện ích số. Mỗi cán bộ, đoàn viên tham gia chương trình phải thực sự trở thành một “đại sứ số” với tinh thần “nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin”.
Tính đến nay, toàn quốc đã có hơn 60 triệu tài khoản VNeID được kích hoạt, với 85 tiện ích số được tích hợp và cung cấp trực tiếp cho người dân. Sự chuyển dịch này đã góp phần tiết kiệm khoảng 3.000 tỷ đồng chi phí xã hội mỗi năm. Đằng sau những con số ấn tượng ấy là những giá trị thực tế đo đếm được trong đời sống thường nhật: một lần người dân không phải đi lại, một loại giấy tờ không phải mang theo và một thông tin không phải kê khai đi kê khai lại nhiều lần.
Nối dữ liệu với những nhu cầu thiết thực
Nếu như giai đoạn đầu của Đề án số 06 mang tính bản lề với nhiệm vụ thu thập, chuẩn hóa và làm sạch dữ liệu, bước sang giai đoạn hiện nay, trọng tâm đã chuyển sang kết nối và chia sẻ dữ liệu liên ngành. Việc đưa dữ liệu dân cư giao thoa với các ngành kinh tế - xã hội đã tạo ra những giá trị sử dụng thực tế, giải quyết trực tiếp các vướng mắc kéo dài trong công tác quản lý nhà nước và thủ tục hành chính.
Điển hình là trong lĩnh vực quản lý đất đai, để tích hợp thông tin giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lên ứng dụng VNeID, một khối lượng công việc khổng lồ đã được triển khai phía sau hệ thống: dữ liệu về chủ sử dụng đất, thông tin thửa đất và các biến động pháp lý liên quan phải được rà soát, đối soát và chuẩn hóa kỹ lưỡng. Tại Thanh Hóa, hàng trăm nghìn thửa đất đã được đưa vào diện rà soát liên ngành. Chỉ tính riêng tại xã An Nông, lực lượng chức năng đã đồng bộ hơn 32.000 thửa đất lên hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, trong đó có hơn 6.400 thửa đất được đối soát, đồng bộ hoàn toàn với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Bên cạnh lĩnh vực đất đai, các thông tin về tài khoản thanh toán, tài khoản an sinh xã hội cũng đang từng bước được tích hợp trơn tru trên VNeID. Điều này không chỉ mở rộng khả năng thanh toán không dùng tiền mặt đối với các dịch vụ công mà còn giúp công tác chi trả an sinh xã hội, trợ cấp thất nghiệp, lương hưu... đến tay người thụ hưởng một cách chính xác, minh bạch, tránh thất thoát và giảm thiểu thủ tục trung gian.
Đặc biệt, công nghệ còn chạm đến những giá trị nhân văn sâu sắc. Chức năng “Kết nối thân nhân liệt sĩ” trên VNeID cho phép người dân tìm kiếm thông tin và xác minh quan hệ thân nhân qua đối soát thuật toán. Dữ liệu lúc này mang theo câu chuyện lịch sử, khép lại những khắc khoải tìm kiếm của hàng nghìn gia đình Việt Nam.
Hướng tới sự thuận tiện của người dân, minh bạch nền hành chính
Nếu câu chuyện "Mùa hè số cùng VNeID" thể hiện tinh thần chủ động tìm đến với Nhân dân của lực lượng Công an, thì mô hình Kiosk “Trạm Cảnh sát thông minh” mới được triển khai tại một số địa phương đã đưa công nghệ hiện đại vào đúng không gian sinh hoạt cộng đồng để người dân chủ động tương tác.
Trong những ngày tháng Tám lịch sử, không khí chuẩn bị chào đón kỷ niệm Ngày Quốc khánh 2/9 lan tỏa khắp đất nước. Tại khu vực không gian đi bộ hồ Hoàn Kiếm (Hà Nội), Kiosk “Trạm Cảnh sát thông minh” đặt tại số 89 Đinh Tiên Hoàng ra mắt mới đây đã trở thành một điểm dừng chân công nghệ đặc biệt, thu hút sự chú ý của đông đảo người dân và du khách. Vận hành 24/7 và hỗ trợ đa ngôn ngữ, Kiosk cho phép người dân xác thực qua Căn cước hoặc Hộ chiếu để gửi phản ánh an ninh trật tự, gọi SOS khẩn cấp, tra cứu pháp luật hay tìm trụ sở Công an gần nhất.
Trực tiếp trải nghiệm Kiosk “Trạm Cảnh sát thông minh”, chị Nguyễn Thị Thu Trang (du khách từ Đồng Tháp) chia sẻ: lần đầu ra Hà Nội, chưa thông thuộc địa bàn, tôi rất bất ngờ khi thấy chiếc Kiosk tự động ngay trung tâm. Thao tác đơn giản, tiện lợi và tạo cảm giác rất an tâm cho du khách.
Phó Cục trưởng Cục C06, Thiếu tướng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định: mục tiêu cốt lõi của "Trạm Cảnh sát thông minh" là thiết lập một quy trình xử lý thông tin công khai và xuyên suốt - từ khâu tiếp nhận ban đầu, chuyển tiếp xử lý cho đến việc cập nhật kết quả giải quyết tới người dân. Mô hình không chỉ ứng dụng công nghệ để giảm tải cho lực lượng trực ban, mà còn nâng cao tính minh bạch và tinh thần trách nhiệm trong công tác tiếp nhận phản ánh của Nhân dân.
Không riêng Hà Nội, Hệ sinh thái Kiosk đa tiện ích và Trạm công dân số đang lan tỏa mạnh mẽ. Theo Trung tâm RAR (Cục C06), từ ngày 1/4 - 22/7/2026, đã có hơn 58.800 lượt người dân sử dụng Kiosk hành chính công tại nhiều địa phương. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, gần 55.000 lượt công dân đã trải nghiệm Trạm công dân số 24/7 với tỷ lệ hài lòng đạt 100%. Đáng chú ý, mô hình đã chinh phục cả những người cao tuổi nhờ tích hợp các dịch vụ dân sinh thiết thực.
Bà Nguyễn Thị Thanh Tuyền (phường Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh) phấn khởi: đo huyết áp tại Trạm công dân số, tôi được trợ lý AI cảnh báo chỉ số tăng bất thường, rồi tự động kết nối bác sĩ từ xa và đặt lịch khám tại Bệnh viện Gia Định chỉ trong vài phút. Rất tiện lợi cho người lớn tuổi như tôi.
Hành trình đưa dữ liệu vào đời sống của C06 đã khẳng định một thước đo cốt lõi: giá trị thực chất của chuyển đổi số nằm ở sự thuận tiện của người dân và minh bạch của nền hành chính. Sự an tâm và niềm tin của Nhân dân chính là minh chứng sinh động nhất cho một nền hành chính thực sự vì dân phục vụ.