Bám sát cơ sở, nhận diện sớm, thúc đẩy giải quyết kịp thời
Hơn tám thập kỷ kể từ mùa Thu lịch sử năm 1945, giá trị của độc lập, tự do và quyền làm chủ của Nhân dân luôn được gìn giữ, bồi đắp trong tiến trình xây dựng Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phát huy vai trò cơ quan dân cử càng đòi hỏi sự kết nối chặt chẽ giữa HĐND tỉnh với HĐND cấp xã, để tiếng nói của Nhân dân được lắng nghe từ cơ sở, những điểm nghẽn trong thực thi được nhận diện sớm, thúc đẩy giải quyết kịp thời.
Yêu cầu ấy càng rõ hơn khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. HĐND tỉnh không chỉ phải chủ động, linh hoạt hơn trong quyết định, giám sát và theo sát quá trình thực thi, mà còn cần tăng cường kết nối, định hướng, hỗ trợ để HĐND cấp xã phát huy đầy đủ vai trò, trách nhiệm của cơ quan dân cử ở cơ sở. Với lợi thế gần dân, sát dân, trực tiếp nắm bắt những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn, HĐND cấp xã cũng chính là “cánh tay nối dài” trong việc tăng cường sự hiện diện, kết nối hoạt động của HĐND tỉnh với cơ sở, giúp tiếng nói, nguyện vọng của Nhân dân và những khó khăn, vướng mắc trong thực thi được nhận diện, chuyển tải kịp thời. Vì vậy, phát huy vai trò HĐND cấp xã cũng chính là góp phần nâng cao chiều sâu và hiệu quả hoạt động của HĐND tỉnh trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Thông suốt dòng thông tin
Trước yêu cầu cấp thiết đó, HĐND tỉnh Lạng Sơn đã chủ động đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng quyết định và giám sát. Bên cạnh các kỳ họp thường lệ, HĐND tỉnh kịp thời tổ chức các kỳ họp chuyên đề xem xét, quyết định những vấn đề quan trọng, cấp thiết, phát sinh từ thực tiễn; tăng cường khảo sát, giám sát việc thực hiện nghị quyết, chính sách và những vấn đề thiết thực tại cơ sở. Hoạt động của HĐND tỉnh không chỉ tập trung vào ban hành nghị quyết, mà ngày càng chú trọng theo sát quá trình thực thi, kịp thời nhận diện những khó khăn, vướng mắc để kiến nghị, thúc đẩy giải quyết.
Một điểm nhấn trong quá trình đó là chủ động tăng cường kết nối hoạt động giữa HĐND tỉnh với HĐND xã, phường. Thường trực HĐND tỉnh Lạng Sơn đã thực hiện định hướng hoạt động theo quý; trao đổi, hỗ trợ nghiệp vụ; phân công lãnh đạo, đại biểu HĐND tỉnh tham dự kỳ họp tại một số xã, phường; tổ chức khảo sát, làm việc với Thường trực HĐND cấp xã. Nội dung định hướng, hỗ trợ đi vào những khâu cụ thể như: tổ chức kỳ họp, ban hành nghị quyết, giám sát, tiếp xúc cử tri, tiếp công dân và theo dõi việc giải quyết kiến nghị. Qua đó, vừa hỗ trợ HĐND cấp xã nâng cao chất lượng hoạt động, vừa giúp HĐND tỉnh thường xuyên nắm bắt những vấn đề phát sinh từ cơ sở.
Sự kết nối này được thể hiện cụ thể trong việc theo dõi hoạt động sau quyết nghị. Chỉ từ ngày 21/6 đến 20/7/2026, Thường trực HĐND tỉnh và các Ban HĐND tỉnh đã tiếp nhận, theo dõi 305 nghị quyết của HĐND cấp xã; qua theo dõi, các nghị quyết cơ bản được ban hành bảo đảm trình tự, thủ tục, thẩm quyền. Việc theo dõi không chỉ góp phần nâng cao chất lượng ban hành nghị quyết ở cơ sở, mà còn tạo thêm kênh để kịp thời trao đổi, nhận diện những vấn đề nảy sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Cùng với đó, tiếng nói của cử tri được chú trọng phân loại, chuyển đúng thẩm quyền và gắn với trách nhiệm theo dõi, giám sát. Trước kỳ họp thường lệ giữa năm 2026, từ 260 kiến nghị được tổng hợp, sau khi rà soát các nội dung trùng lặp còn 186 kiến nghị chính thức; trong đó, 136 kiến nghị được chuyển UBND xã, phường giải quyết theo thẩm quyền, 31 kiến nghị chuyển các Tổ đại biểu HĐND tỉnh theo dõi, giám sát tại địa bàn ứng cử và 19 kiến nghị chuyển UBND tỉnh xem xét, giải quyết, đồng thời giao các Ban HĐND tỉnh theo dõi, đôn đốc, giám sát. Qua đó, từng kiến nghị được xác định rõ hơn về thẩm quyền, trách nhiệm và địa chỉ giải quyết.
Nhận diện sớm từ cơ sở, giải quyết ngay ở cấp có thẩm quyền
Thực tiễn bước đầu cho thấy, HĐND cấp xã càng chủ động, hoạt động càng thực chất thì khả năng nắm bắt thực tế, lắng nghe và chuyển tải tiếng nói của Nhân dân, của hệ thống cơ quan dân cử càng sâu sát. Vì vậy, kết nối giữa HĐND tỉnh với HĐND cấp xã để phát huy tốt hơn vai trò, trách nhiệm của mỗi cấp; đồng thời, hình thành dòng thông tin hai chiều, giúp những vấn đề từ cơ sở được nhận diện sớm, giải quyết ngay ở cấp có thẩm quyền hoặc kịp thời chuyển đến đúng cấp để tiếp tục theo dõi, giám sát.
Từ sự chủ động của cơ sở và việc tăng cường kết nối, định hướng, hỗ trợ của HĐND tỉnh, cùng với kịp thời xem xét, quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền, tạo cơ sở cho chính quyền cấp xã triển khai nhiệm vụ trong điều kiện vận hành mới, hoạt động giám sát, chất vấn, giải trình của HĐND xã, phường trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn ngày càng hướng mạnh vào những vấn đề cụ thể, thiết thực.
Điển hình, tại xã Vũ Lễ, Thường trực HĐND xã xem xét thành lập Đoàn giám sát về quản lý, điều hành ngân sách, tiến độ thực hiện, giải ngân vốn đầu tư công và quản lý các công trình, dự án trên địa bàn. Kỳ họp thường lệ giữa năm 2026 của HĐND xã Vũ Lăng đã dành thời gian chất vấn với 6 ý kiến tập trung vào quản lý đất đai, môi trường, văn hóa - xã hội; lãnh đạo UBND xã trực tiếp giải trình, làm rõ và đề ra giải pháp đối với các vấn đề thuộc thẩm quyền. Thường trực HĐND phường Kỳ Lừa tổ chức phiên giải trình chuyên đề về triển khai Chỉ số đánh giá năng lực cạnh tranh DDCI năm 2025 và nhiệm vụ, giải pháp nâng cao chỉ số năm 2026…
Những chuyển động từ cơ sở cho thấy, cùng với thực hiện tốt chức năng quyết định, hoạt động giám sát, chất vấn, giải trình đang ngày càng được HĐND cấp xã phát huy như những công cụ thiết thực để theo sát hoạt động quản lý, điều hành, làm rõ trách nhiệm và thúc đẩy giải quyết những vấn đề Nhân dân quan tâm. Đây cũng là kết quả bước đầu cho thấy ý nghĩa của việc tăng cường kết nối, định hướng, hỗ trợ giữa HĐND tỉnh với HĐND cấp xã, để cơ quan dân cử ở cơ sở ngày càng chủ động, thực chất và phát huy tốt hơn vai trò trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.
Đồng hành hướng đến nâng cao năng lực tự chủ cho cơ sở
Từ những kết quả bước đầu, HĐND tỉnh Lạng Sơn tiếp tục tăng cường kết nối, định hướng, đồng hành, góp phần để HĐND xã, phường ngày càng chủ động, hoạt động thực chất và phát huy tốt vai trò của cơ quan dân cử ở cơ sở trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Trọng tâm là đưa việc kết nối, định hướng HĐND cấp xã thành nền nếp thường xuyên, đồng thời đi sâu vào chất lượng hoạt động. Cùng với trao đổi nghiệp vụ, khảo sát, làm việc trực tiếp, cần tập trung hỗ trợ những khâu thiết thực như: chuẩn bị kỳ họp, thẩm tra, ban hành và theo dõi thực hiện nghị quyết, giám sát, chất vấn, giải trình, tiếp xúc cử tri. Sự đồng hành của cấp tỉnh hướng đến nâng cao năng lực tự chủ, để HĐND cấp xã làm đúng, làm tốt và chịu trách nhiệm đối với những vấn đề thuộc thẩm quyền.
Cùng với đó, cần thông suốt hơn dòng thông tin hai chiều giữa tỉnh và cơ sở, kết hợp các kênh trực tiếp với ứng dụng công nghệ, phần mềm quản lý nghiệp vụ HĐND. Qua đó, HĐND tỉnh kịp thời nắm bắt những vấn đề phát sinh; HĐND cấp xã thuận lợi phản ánh khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn. Không để khoảng cách giữa 2 cấp trở thành khoảng trống thông tin và khoảng trống trong thực thi. Sự kết nối cũng cần được thể hiện rõ hơn trong hoạt động giám sát và theo dõi việc giải quyết kiến nghị.
Điều hướng tới là mối liên hệ hai chiều, thường xuyên và thực chất giữa HĐND tỉnh với HĐND cấp xã: tỉnh làm tốt vai trò kết nối, định hướng, hỗ trợ; cơ sở ngày càng chủ động, trách nhiệm và đủ năng lực thực hiện nhiệm vụ. HĐND cấp xã mạnh hơn cũng chính là làm cho hoạt động của cơ quan dân cử sâu sát cơ sở hơn, để tiếng nói của Nhân dân được lắng nghe kịp thời, vấn đề được nhận diện sớm, giải quyết đúng thẩm quyền và theo dõi đến kết quả.
Kỷ niệm Quốc khánh 2/9 càng nhắc nhở chúng ta về giá trị của Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, HĐND tỉnh Lạng Sơn tiếp tục đổi mới, phát huy vai trò kết nối, định hướng, đồng hành để HĐND xã, phường ngày càng chủ động, thực chất, gần dân, sát dân. HĐND cấp xã mạnh hơn cũng chính là làm cho hoạt động của cơ quan dân cử sâu sát cơ sở hơn, tiếng nói của Nhân dân được lắng nghe kịp thời hơn. Qua đó, góp phần thiết thực xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thông suốt, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.