Khi di sản trở thành “lớp học mở”
Không chỉ đưa học sinh đến di tích để “tham quan”, chương trình livestream “Dấu ấn đình - chùa Hà, Hành trình giải mã di sản” đã thử nghiệm một cách tiếp cận khác: biến di sản trở thành lớp học mở, nơi học sinh tìm hiểu lịch sử bằng trải nghiệm, trò chơi.
Hành trình giải mã di sản
Sáng 28/8, Trường THCS Cầu Giấy A (Hà Nội) tổ chức chương trình livestream “Dấu ấn đình - chùa Hà, Hành trình giải mã di sản”. Chương trình được tổ chức ngay tại khuôn viên đình - chùa Hà, được tường thuật trực tuyến (livestream) trên các nền tảng mạng xã hội và được sự hưởng ứng của phụ huynh và học sinh toàn trường.
Hành trình khám phá di sản được thiết kế thành ba vòng trải nghiệm: “Dấu xưa trên nền số”, “Số hóa nét dân gian” và “Chạm AI, kể chuyện di sản”.
Ở vòng thi “Dấu xưa trên nền số”, học sinh tìm hiểu những thông tin về đình - chùa Hà thông qua hình thức thi tương tác. Những câu hỏi tưởng như khô khan về tên gọi Bối Hà, kiến trúc chữ Đinh, ngói mũi hài, lịch sử xếp hạng di tích, lễ hội hay những dấu tích cách mạng tại đình - chùa Hà được chuyển thành một cuộc thi kiến thức đầy gay cấn giữa các đội.
Sang vòng “Số hóa nét dân gian”, kiến thức được đặt cạnh trải nghiệm. Học sinh vừa tham gia trò chơi nhảy bao bố, vừa di chuyển tới các trạm câu hỏi QR để giải mã những thông tin về chùa Hà, từ tên tự Thánh Đức Tự, không gian chính điện, cổng Tam quan đến chiếc chuông “Thánh Đức tự chung” được đúc năm 1799...
Cách tổ chức ấy không chỉ giúp học sinh tiếp nhận thông tin mà phải hành động với thông tin. Các em phải nhớ, lựa chọn, phối hợp với đồng đội, vận dụng kiến thức và phản ứng trong một không gian trải nghiệm thực tế.
Điểm mới của “Dấu ấn đình - chùa Hà, Hành trình giải mã di sản” không chỉ nằm ở việc đưa công nghệ vào chương trình. Quan trọng hơn, học sinh được trao quyền kể lại di sản bằng ngôn ngữ của chính thế hệ mình.
Ở vòng thi cuối "Chạm AI, kể chuyện di sản", 4 đội học sinh phải sử dụng AI, nền tảng thiết kế trực tuyến, hình ảnh, tư liệu và mã QR để tạo ra một sản phẩm truyền thông (poster) về đình - chùa Hà.
Các sản phẩm được thiết kế vừa bảo đảm thông tin chính xác, hình ảnh phù hợp, bố cục rõ ràng, thông điệp có ý nghĩa và thể hiện được sự sáng tạo. Công nghệ mở ra khả năng thể hiện; còn học sinh làm chủ câu chuyện, góc nhìn và cách lựa chọn thông tin.
Có đội thiết kế poster kể về lịch sử, có đội nói về kiến trúc, có đội khai thác chiều sâu văn hóa, tín ngưỡng, có đội lại tìm cách đưa di sản đến gần với ngôn ngữ và thị hiếu của bạn bè đồng trang lứa. 4 sản phẩm là bốn cách nhìn khác nhau về cùng một di sản.
Từ "lớp học mở", học sinh hiểu hơn về di sản
Nhà giáo, TS. Phạm Thị Như Hoa, Hiệu trưởng Trường THCS Cầu Giấy A cho rằng, giáo dục truyền thống và giáo dục lịch sử sẽ hiệu quả hơn khi học sinh không chỉ học qua sách vở mà có cơ hội được nhìn thấy, trải nghiệm và kết nối với những giá trị lịch sử, văn hóa đang hiện diện trong chính đời sống của mình.
Theo cô Phạm Thị Như Hoa, một di tích như đình - chùa Hà có thể trở thành một “lớp học mở”, nơi học sinh tìm hiểu về lịch sử, kiến trúc, tín ngưỡng, phong tục và những câu chuyện của cộng đồng qua nhiều thế hệ. Điều quan trọng không chỉ là giúp học sinh biết di tích có từ bao giờ, mà còn phải giúp các em hiểu vì sao di sản được gìn giữ, di sản nói gì về con người và văn hóa nơi mình đang sống, đồng thời thế hệ hôm nay có trách nhiệm gì đối với những giá trị ấy.
Phó Chủ tịch UBND phường Cầu Giấy (Hà Nội) Nguyễn Thị Thu Hà khẳng định, chương trình “Dấu ấn đình - chùa Hà, Hành trình giải mã di sản”, thông qua hình thức livestream quảng bá điểm đến di sản, là một hoạt động thiết thực trong việc ứng dụng công nghệ số vào công tác tuyên truyền, quảng bá văn hóa.
Thông qua những hình ảnh trực quan, những câu chuyện lịch sử và những trải nghiệm được truyền tải trên môi trường số, các giá trị của đình - chùa Hà sẽ có cơ hội được giới thiệu rộng rãi hơn đến đông đảo người dân, du khách và đặc biệt là các bạn trẻ.
"Chúng tôi mong muốn rằng, thông qua chuyển đổi số, các em học sinh, các bạn trẻ và người dân có thể tiếp cận di sản theo một cách gần gũi, sinh động và chủ động hơn. Không chỉ nghe kể về lịch sử, mà còn được nhìn thấy, tìm hiểu, tương tác và tự mình khám phá những giá trị văn hóa ngay trên môi trường quen thuộc của mình", Phó Chủ tịch UBND phường Cầu Giấy Nguyễn Thị Thu Hà nói .