Hội thảo góp ý sửa đổi Luật An toàn thực phẩm

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Phương Tuấn cho biết, sau 15 năm thi hành, Luật An toàn thực phẩm đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập. Trong đó, việc phân công quản lý còn phân mảnh; phương thức quản lý chưa thực sự tiệm cận với yêu cầu quản lý dựa trên đánh giá, kiểm soát nguy cơ; hạ tầng dữ liệu số chưa được kết nối, liên thông; các quy định về kiểm nghiệm còn thiếu sự đồng bộ với hệ thống pháp luật có liên quan.

Nhằm tiếp thu thêm ý kiến, luận cứ phục vụ quá trình chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật và Báo cáo thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi, thảo luận về 5 nhóm nội dung cốt lõi: quản lý dựa trên kiểm soát nguy cơ; cải cách phương thức quản lý thị trường; số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia; quản lý thức ăn đường phố và suất ăn tập thể; kỹ thuật lập pháp và tổ chức bộ máy quản lý theo hướng thống nhất đầu mối. Bên cạnh đó là những nội dung khác của dự thảo Luật, trong đó tập trung làm rõ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và những vấn đề đặt ra từ thực tiễn.

Cho biết dự án Luật sẽ được Quốc hội xem xét và thông qua tại Kỳ họp thứ Hai vào tháng 10 tới, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Phương Tuấn mong muốn các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp đóng góp những ý kiến thẳng thắn, khách quan, xuất phát từ thực tiễn, qua đó giúp Thường trực Ủy ban và Bộ Y tế tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật, bảo đảm chất lượng, tính khả thi và tạo sự đồng thuận cao trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế Chu Quốc Thịnh cho biết, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) gồm 9 chương, 75 điều, được xây dựng với định hướng tạo bước chuyển căn bản trong tư duy và phương thức quản lý. Theo đó, chuyển từ kiểm soát từng khâu riêng lẻ sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm; từng bước thống nhất đầu mối quản lý từ Trung ương đến địa phương; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng và kết nối cơ sở dữ liệu, hướng tới tích hợp dữ liệu của doanh nghiệp với hệ thống dữ liệu quốc gia.

Tại hội thảo, các đại biểu cho rằng, việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm là yêu cầu cấp thiết nhằm khắc phục những bất cập, hạn chế sau nhiều năm thi hành, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm minh bạch (AFT) Nguyễn Thị Hồng Minh, dự thảo Luật cần được tiếp cận theo hướng xây dựng một hệ thống quản lý an toàn thực phẩm thống nhất, tiên tiến và tương thích với thông lệ quốc tế, thay vì chỉ quy định áp dụng hệ thống quản lý tiên tiến đối với một số cơ sở sản xuất.

Bà Nguyễn Thị Hồng Minh cho rằng, Việt Nam xuất khẩu lượng lớn nông sản, thực phẩm và các sản phẩm này đều phải đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường quốc tế. Trên thực tế, nhiều nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ đã áp dụng các hệ thống quản lý, tiêu chuẩn quốc tế để sản xuất hàng xuất khẩu. Vì vậy, không nên có sự phân biệt giữa “tiên tiến” và “không tiên tiến” trong quản lý an toàn thực phẩm đối với sản phẩm xuất khẩu và sản phẩm tiêu thụ trong nước.

Chủ tịch Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP. Hồ Chí Minh (FFA) Lý Kim Chi cho rằng, phương thức quản lý trong dự thảo Luật vẫn nặng về tiền kiểm, đồng thời gia tăng thủ tục hành chính và các điều kiện kinh doanh mới. Điều này có nguy cơ gây quá tải cho cơ quan quản lý, làm tăng chi phí tuân thủ của doanh nghiệp và chưa phù hợp với xu hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Nhiều đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu kỹ quy định về Giấy công bố sản phẩm, bởi doanh nghiệp hiện đã phải công bố thông tin về thành phần, chỉ tiêu dinh dưỡng và các nội dung liên quan. Do đó, cần làm rõ nội hàm của việc “công bố sản phẩm” trong dự thảo Luật, tránh phát sinh thêm thủ tục nhưng không nâng cao được hiệu quả quản lý.

Đối với chứng nhận an toàn thực phẩm, cần phân định rõ giữa việc cấp giấy chứng nhận và hoạt động đánh giá, chứng nhận độc lập. Theo đó, “Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm” cần được xem như một giấy thông hành, trong khi hệ thống tổ chức chứng nhận độc lập là công cụ quan trọng để đánh giá việc đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

Ngoài ra, nhiều ý kiến lưu ý, các sản phẩm truyền thống như trà Thái Nguyên, long nhãn Hưng Yên, bánh cốm Hàng Than... chủ yếu được hình thành từ kinh nghiệm sản xuất truyền thống nên sẽ khó đáp ứng các yêu cầu về bằng chứng khoa học chứng minh công dụng, hồ sơ nghiên cứu và phát triển hay kết quả nghiên cứu lâm sàng như dự thảo Luật đặt ra. Nếu áp dụng cứng nhắc, nhiều sản phẩm có thể không đáp ứng yêu cầu về hồ sơ, dẫn đến đình trệ sản xuất, ảnh hưởng đến nông dân, doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và chuỗi sản xuất tại địa phương.

Tin, ảnh: Hoa Lê