Hoàn thiện chính sách, pháp luật về kế toán, kiểm toán độc lập

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phạm Thúy Chinh điều hành Tọa đàm.

Tham dự có nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển; Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính; đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội; đại diện Bộ Tài chính, Đoàn ĐBQH tỉnh Cao Bằng, các hiệp hội, viện nghiên cứu, trường đại học, công ty dịch vụ kế toán, kiểm toán...

Chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Báo cáo một số nội dung cơ bản của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán Đặng Quyết Tiến cho biết, dự án Luật tập trung đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh.

Thực hiện Nghị quyết số 66.18 của Chính phủ, đối với Luật Kế toán, dự án Luật đề xuất đưa dịch vụ kế toán ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; bỏ yêu cầu cá nhân phải có chứng chỉ kế toán viên hoặc kiểm toán viên mới được cung cấp dịch vụ kế toán.

Theo dự thảo, cá nhân có thể cung cấp dịch vụ kế toán cho khách hàng thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ kế toán, đồng thời không bị hạn chế ký hợp đồng trực tiếp với khách hàng để cung cấp dịch vụ. Phương thức quản lý dịch vụ kế toán cũng được chuyển từ tiền kiểm thông qua cấp phép, kiểm tra trực tiếp hoạt động hành nghề, kinh doanh dịch vụ sang tăng cường hậu kiểm.

Đối với Luật Kiểm toán độc lập, Cục trưởng Đặng Quyết Tiến cho biết, trên cơ sở yêu cầu thực tiễn và ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính đã rà soát, đề xuất đơn giản hóa, rút ngắn thời gian giải quyết một số thủ tục hành chính; bỏ một số thủ tục trong quá trình cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán. Dự kiến, thời gian giải quyết thủ tục cấp, cấp lại và điều chỉnh Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm toán sẽ giảm 50%.

Các đại biểu tán thành sự cần thiết xây dựng dự án Luật, khẳng định việc bãi bỏ giấy phép và các thủ tục tiền kiểm sẽ góp phần giảm chi phí tuân thủ, hạ thấp rào cản gia nhập thị trường, mở rộng nguồn cung và thúc đẩy cạnh tranh.

Tuy nhiên, các ý kiến cho rằng cải cách chỉ đạt mục tiêu khi việc mở rộng gia nhập thị trường được đặt trong cách tiếp cận mới, dựa trên trách nhiệm nghề nghiệp, minh bạch thông tin và hậu kiểm thực chất. Nếu chỉ bỏ điều kiện mà chưa thiết kế cơ chế trách nhiệm thay thế, thị trường có thể phát sinh khoảng trống quản lý, cạnh tranh giảm giá không lành mạnh thay vì cạnh tranh về chất lượng, gây khó khăn cho doanh nghiệp và các bên liên quan đến dịch vụ kế toán.

Do đó, các đại biểu nhấn mạnh cần phân biệt rõ ba lớp quản lý: điều kiện gia nhập thị trường; tiêu chuẩn thực hiện dịch vụ; giám sát và trách nhiệm sau khi gia nhập. Có thể bỏ giấy phép hoặc điều kiện kinh doanh không cần thiết, nhưng cần cân nhắc việc đồng thời bỏ chuẩn năng lực, cơ chế nhận diện chủ thể, kiểm soát chất lượng và bảo đảm trách nhiệm khi chưa có công cụ thay thế khả thi.

Đa số ý kiến đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, nghiên cứu, sửa đổi toàn diện Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, xu thế phát triển và chuẩn mực kế toán, kiểm toán hiện đại.

Cần tính đến tác động của trí tuệ nhân tạo

Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho rằng, việc dự án Luật mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ kế toán, cho phép công ty TNHH một thành viên, công ty cổ phần cung cấp dịch vụ kế toán là khá cởi mở, góp phần đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của thị trường.

Đáng chú ý, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu kỹ tác động của trí tuệ nhân tạo đối với lĩnh vực kế toán. Trong bối cảnh AI có thể dần thay thế nhiều công việc mang tính lặp lại, trong đó có một số nghiệp vụ kế toán, sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ cần được tính đến trong quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật về lĩnh vực này.

Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý các doanh nghiệp lớn, tập đoàn, tổng công ty cần có quy định chặt chẽ hơn về tổ chức kế toán và vai trò, trách nhiệm của kế toán trưởng. Đồng thời, cần nghiên cứu xây dựng chính sách, cơ chế đối với tài chính và kế toán gia đình, góp phần tạo nền tảng bảo đảm an sinh xã hội, minh bạch thu nhập và quản lý thuế.

Phát biểu kết luận tọa đàm, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phạm Thúy Chinh nhấn mạnh, cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính là yêu cầu cấp thiết. Cùng với đó, phải hoàn thiện cơ chế quản lý dựa trên chuẩn mực, trách nhiệm nghề nghiệp và giám sát rủi ro, bảo đảm phát triển bền vững.

Theo Phó Chủ nhiệm Phạm Thúy Chinh, các ý kiến tại Tọa đàm góp phần giúp cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra xác định điểm cân bằng giữa yêu cầu tạo thuận lợi cho gia nhập thị trường và bảo đảm chất lượng, trách nhiệm nghề nghiệp; từ đó cụ thể hóa thành các quy định khả thi.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính khẳng định, Thường trực Ủy ban sẽ nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý. Đối với những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu sâu, Thường trực Ủy ban mong muốn các nguyên lãnh đạo, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp tiếp tục đóng góp ý kiến bằng văn bản, đồng hành cùng Ủy ban trong quá trình thẩm tra, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật.

Thanh Hải; Ảnh: Hồ Long