Chủ tịch Trung Quốc có thể thăm Ấn Độ

Theo ba nguồn tin am hiểu vấn đề, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhiều khả năng sẽ tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS do Ấn Độ tổ chức tại New Delhi trong hai ngày 12 - 13/9.

Sự hiện diện dự kiến của ông Tập Cận Bình được chú ý không chỉ bởi chương trình nghị sự BRICS, mà chủ yếu vì những tín hiệu liên quan đến nỗ lực của Bắc Kinh và New Delhi nhằm ổn định quan hệ sau cuộc đụng độ biên giới gây thương vong năm 2020.

Một nguồn tin Ấn Độ nắm trực tiếp công tác chuẩn bị cho biết các quan chức Trung Quốc đang gấp rút hoàn tất việc bố trí khách sạn và những quy trình bảo đảm an ninh. Hai nguồn tin khác tiết lộ Chủ tịch Trung Quốc có thể dẫn theo phái đoàn khoảng 400 quan chức, đông gấp hơn hai lần so với đoàn dưới 200 người trong chuyến thăm Ấn Độ gần nhất vào năm 2019.

Các quan chức hai nước dự kiến tận dụng hội nghị để tìm cách mở rộng tiếp xúc và hợp tác, đồng thời kiểm soát những bất đồng tồn tại lâu nay liên quan đến biên giới và các vấn đề an ninh khu vực.

Tuy nhiên, kế hoạch di chuyển cuối cùng của ông Tập Cận Bình cũng như chương trình nghị sự cho một cuộc gặp song phương tiềm năng giữa lãnh đạo Trung Quốc và Ấn Độ vẫn chưa được hoàn tất.

Tín hiệu mới trong tiến trình hạ nhiệt quan hệ

Chuyến thăm, nếu được xác nhận, sẽ diễn ra một năm sau khi Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tới Trung Quốc lần đầu tiên trong vòng 7 năm. Quan hệ hai nước kể từ đó từng bước được cải thiện, dù tiến trình diễn ra chậm và dễ bị tác động bởi những tranh chấp mới.

Gần đây, một diễn biến liên quan đến khu vực biên giới tiếp tục làm bùng lên những phản ứng ngoại giao gay gắt giữa Bắc Kinh và New Delhi, cho thấy quá trình xích lại gần nhau vẫn còn mong manh.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết Bắc Kinh “hết sức coi trọng và tích cực tham gia hợp tác BRICS”, đồng thời ủng hộ Ấn Độ, nước giữ vai trò chủ tịch hiện tại, tổ chức thành công hội nghị thượng đỉnh năm nay.

Tuy nhiên, khi được hỏi về khả năng ông Tập Cận Bình tham dự, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết chưa có thông tin để cung cấp. Bộ Ngoại giao Ấn Độ chưa đưa ra bình luận.

Bất đồng biên giới vẫn là phép thử lớn

Ấn Độ và Trung Quốc, hai quốc gia đông dân nhất thế giới đồng thời đều sở hữu vũ khí hạt nhân, có đường biên giới dài khoảng 3.800 km trên dãy Himalaya. Phần lớn đường biên này chưa được phân định rõ ràng và vẫn đang trong tình trạng tranh chấp.

Cuộc đụng độ nghiêm trọng năm 2020 khiến 20 binh sĩ Ấn Độ và 4 binh sĩ Trung Quốc thiệt mạng đã phá vỡ tình trạng bình yên tương đối kéo dài nhiều thập niên,

Nhiều thập niên tương đối yên bình dọc biên giới bị phá vỡ bởi cuộc đụng độ năm. Sự việc dẫn đến cuộc đối đầu quân sự kéo dài bốn năm. Hai bên chỉ đạt được thỏa thuận rút quân khỏi một số điểm nóng vào tháng 10/2024.

Ngày 12/8, Ấn Độ tái khẳng định hòa bình và ổn định dọc biên giới là điều kiện then chốt đối với quan hệ song phương. Tuyên bố được đưa ra sau khi xuất hiện thông tin các đội tuần tra của quân đội hai nước chạm mặt tại một khu vực biên giới hẻo lánh vào cuối tháng 7.

Ngày 24/8, Cố vấn An ninh quốc gia Ấn Độ Ajit Doval bắt đầu chuyến thăm Bắc Kinh để gặp Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị và thảo luận về vấn đề biên giới.

BRICS trước sức ép từ căng thẳng thương mại thế giới

Dù vẫn cạnh tranh về địa chính trị, kinh tế và ảnh hưởng khu vực, Trung Quốc và Ấn Độ đang tìm thấy một số điểm đồng trong bối cảnh chính sách thương mại của Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump gây sức ép ngày càng lớn lên các nền kinh tế lớn.

Việc ông Tập Cận Bình có thể tham dự hội nghị tại New Delhi vì vậy còn mang ý nghĩa cho thấy cả Bắc Kinh lẫn New Delhi đều không muốn những sức ép từ bên ngoài làm suy yếu BRICS hoặc cản trở nỗ lực từng bước ổn định quan hệ song phương.

Nếu chuyến thăm diễn ra, đây sẽ là cơ hội quan trọng để lãnh đạo hai nước đánh giá tiến trình cải thiện quan hệ kể từ thỏa thuận rút quân năm 2024. Tuy nhiên, các bất đồng biên giới chưa được giải quyết và những nghi kỵ chiến lược kéo dài vẫn sẽ là phép thử đối với đà xích lại gần nhau giữa hai cường quốc châu Á.

Quỳnh Vũ