Bảo đảm tiến độ dự án, kịp thời phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027
Sáng 23/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách áp dụng cho việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh và Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân.
Bảo tồn tối đa các yếu tố cấu thành và phát huy giá trị di tích sau di chuyển
Các ĐBQH tán thành cao với sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách áp dụng cho việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện Dự án.
ĐBQH Nguyễn Thị Sửu (TP. Huế) cho rằng, tuyến đường kết nối cảng hàng không quốc tế Gia Bình là công trình hạ tầng chiến lược quốc gia; dự án xây dựng doanh trại gắn liền với các yêu cầu cấp bách về quốc phòng, an ninh và không thể kéo dài tiến độ tùy tiện. Do vậy, việc ban hành Nghị quyết là cần thiết nhằm bảo đảm tiến độ xây dựng đặt ra, bảo đảm dự án có di tích được đề xuất di chuyển phải được hoàn thành đồng bộ với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, kịp thời phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027.
Nhấn mạnh giá trị lịch sử, văn hóa của các di tích cần di chuyển, đại biểu Nguyễn Thị Sửu cũng lưu ý, việc di chuyển các di tích không đơn thuần là tháo dỡ một công trình rồi dựng lại ở nơi khác mà phải là giải pháp để di sản tiếp tục tồn tại, được cộng đồng thực hành và kết nối quá khứ với tương lai.
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị, dự thảo Nghị quyết cần xác định rõ việc di chuyển di tích trong phạm vi thực hiện dự án tuyến đường kết nối cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, không được dùng cơ chế hướng dẫn để mở rộng thêm đối tượng.
Việc di chuyển phải được đặt trong cơ chế đặc thù được Quốc hội quyết định tại Điều 2, Nghị quyết số 256/2025/QH15 của Quốc hội: Về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình; đồng thời, có phương án cụ thể do cơ quan có thẩm quyền quyết định bảo đảm bảo tồn tối đa các yếu tố cấu thành và phát huy giá trị di tích sau di chuyển. Bảo đảm công khai minh bạch và tham vấn cộng đồng là yêu cầu bắt buộc. “Người dân không chỉ được biết di tích sẽ chuyển đến đâu mà phải được tham gia vào quá trình xây dựng phương án bảo tồn đời sống văn hóa gắn với di tích”, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị.
Cùng với đó, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị, UBND thành phố Bắc Ninh chịu trách nhiệm về hồ sơ, khoa học, phạm vi, ranh giới, phương án di chuyển và kết quả bảo tồn. Chính phủ chịu trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra và xử lý các vấn đề vượt thẩm quyền.
Tuân thủ nghiêm ngặt quy trình tu bổ di tích
Giải trình, làm rõ thêm nội dung này, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu ý kiến thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, đồng thời, tiếp thu đầy đủ ý kiến kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đối với nội dung trình của Chính phủ tại Tờ trình số 614 và Báo cáo tiếp thu, giải trình số 490 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch theo hướng thống nhất đề nghị áp dụng cơ chế, chính sách di chuyển đối với hai di tích: đình Đông Côi, phường Thuận Thành và Đình Tam Sơn, xã Lương Tài.
Theo Điều 2 Nghị quyết số 256 của Quốc hội, đối với di tích đền Tân Trăn, xã Lâm Thao, Chính phủ sẽ chỉ đạo rà soát thực trạng các vấn đề liên quan đến Luật Tín ngưỡng tôn giáo và chưa đưa vào Nghị quyết này. Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội theo tinh thần này và gửi báo cáo Quốc hội kèm theo Báo cáo tiếp thu, giải trình số 490 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Về công tác tổ chức thực hiện, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cam kết chú trọng bảo tồn tối đa và phát huy giá trị di tích, bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, có tham vấn ý kiến người dân. Chỉ thực hiện di chuyển di tích khi thực sự cần thiết và không còn biện pháp bảo tồn tại chỗ để thay thế.
Nhất trí với ý kiến của đại biểu về việc di chuyển di tích gắn liền với sự di chuyển của cộng đồng dân cư làng xã, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng nhấn mạnh, quá trình di chuyển sẽ tuân thủ nghiêm ngặt quy trình tu bổ di tích, giữ gìn tối đa các yếu tố gốc và hồn cốt văn hóa tại địa điểm mới. UBND thành phố Bắc Ninh sẽ là cơ quan tổ chức thực hiện; Chính phủ chịu trách nhiệm hướng dẫn, theo sát toàn bộ tiến trình bảo đảm đúng mục tiêu đề ra.
Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Ủy ban Văn hóa và Xã hội phối hợp rà soát lại dự thảo Nghị quyết để bảo đảm chặt chẽ trình Quốc hội xem xét biểu quyết thông qua theo chương trình kỳ họp.