Chủ động trong phòng ngừa, ứng phó các rủi ro tài khóa
Chiều 22/8, tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).
Làm rõ quy trình phân bổ, giao, điều chỉnh, theo dõi dự toán chi đầu tư công
Các ĐBQH bày tỏ tán thành việc hợp nhất Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước thành Luật Ngân sách nhà nước và cho rằng, đây là định hướng hoàn toàn đúng đắn, phù hợp xét về mặt bản chất quản trị tài chính và quản trị đầu tư công hiện đại; qua đó, tập trung đầu mối, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giảm tầng nấc quản lý, giảm thủ tục hành chính.
Về tích hợp kế hoạch đầu tư công trung hạn vào kế hoạch tài chính 5 năm và tích hợp các nội dung phân bổ, giao kế hoạch đầu tư công hằng năm vào quy trình phân bổ và giao dự toán ngân sách nhà nước hằng năm, ĐBQH Bùi Thị Quỳnh Thơ (Hà Tĩnh) cho biết, kế hoạch đầu tư công trung hạn hiện nay đang được thực hiện theo hướng: phân bổ nguồn lực đầu tư, cơ cấu vốn theo ngành, lĩnh vực, chương trình, dự án trọng điểm. Việc phân bổ, giao vốn đầu tư công phải gắn với danh mục dự án, tiến độ thực hiện thủ tục đầu tư và các điều kiện bố trí vốn.
Trong khi đó, nội dung kế hoạch tài chính 5 năm tập trung vào những vấn đề cơ bản như: tổng thu chi, cân đối ngân sách nhà nước, các chỉ tiêu về quản lý nợ, việc giao dự toán ngân sách nhà nước. Đặc biệt, đối với dự toán chi thường xuyên thì dự toán được giao cho các nhiệm vụ được xác định cụ thể về đối tượng, nội dung chi, chế độ, tiêu chuẩn, định mức được thực hiện hằng năm.
Mặt khác, so với Luật Đầu tư công hiện hành, nhiều nội dung quan trọng liên quan đến trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư... chưa được thể hiện rõ trong dự thảo Luật.
Vì vậy, đại biểu Bùi Thị Quỳnh Thơ đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, nghiên cứu quy định rõ nội dung kế hoạch tài chính 5 năm theo hướng bảo đảm quy định thống nhất, phản ánh đầy đủ các nội dung quản lý nhà nước về đầu tư công đang được thực hiện; làm rõ quy trình phân bổ, giao, điều chỉnh, theo dõi dự toán chi đầu tư công để không làm phát sinh khoảng trống pháp lý trong quản lý, tổ chức thực hiện và quyết toán vốn đầu tư công.
Xác định nguồn lực cho từng giai đoạn, lĩnh vực ưu tiên
Cho rằng, mối quan hệ giữa kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn đã được quy định khá rõ ở Điều 48, Điều 49, Điều 50 dự thảo Luật, tuy nhiên, ĐBQH Phùng Thị Hồng Hà (TP. Hà Nội) đề nghị, cần làm rõ thêm việc khả năng cân đối nguồn lực phải là căn cứ để quyết định danh mục và vốn đầu tư, không nên đưa dự án vào trước rồi mới xác định danh mục hoặc xác định vốn.
Nêu thực tiễn tại địa phương, đại biểu Phùng Thị Hồng Hà cho biết, như tại Thành phố Hà Nội, kế hoạch đầu tư công trung hạn trong giai đoạn 2026 - 2030 có quy mô khoảng hơn 800 nghìn tỷ đồng. Với một lượng vốn lớn như vậy, nếu ngay từ đầu không xác định rõ nguồn lực cho từng giai đoạn, lĩnh vực nào ưu tiên, dự án nào có khả năng hoàn thành thì việc bố trí và điều chỉnh vốn sẽ rất khó.
Do đó, đại biểu Phùng Thị Hồng Hà đề nghị tại Điều 48 và Điều 50 dự thảo Luật cần thể hiện rõ hơn nguyên tắc này; trước khi quyết định danh mục đầu tư cần phải nhìn rõ khả năng cân đối vốn, nhất là đối với những dự án lớn hoặc kéo dài trong nhiều năm.
Lưu ý đến rủi ro tài khóa trong kế hoạch tài chính 5 năm, ĐBQH Vũ Thị Lan Anh (Nghệ An) đề nghị, cần bổ sung vào Điều 47 dự thảo Luật một quy định về đánh giá rủi ro tài khóa trong nội dung báo cáo kế hoạch tài chính 5 năm.
Theo đại biểu Vũ Thị Lan Anh, dự thảo Luật đã quy định báo cáo kế hoạch tài chính 5 năm phải đánh giá mục tiêu tài chính, ngân sách, khung cân đối ngân sách, các yếu tố tác động đến thu, chi, bội chi, tổng mức vay, các chỉ tiêu về nợ và các giải pháp bảo đảm an toàn, bền vững ngân sách. Tuy nhiên, trong bối cảnh kế hoạch tài chính 5 năm ngày càng gắn với kế hoạch đầu tư công trung hạn, nhu cầu huy động vốn, khả năng trả nợ và yêu cầu bảo toàn tài chính quốc gia, việc nhận diện, đánh giá và dự báo các rủi ro tài khóa có ý nghĩa rất quan trọng đối với chất lượng và kế hoạch của tài chính trung hạn.
.jpg)
“Cần bổ sung tại Điều 47 một mục riêng về đánh giá các rủi ro tài khóa chủ yếu và các nghĩa vụ tài chính tiềm ẩn; tập trung vào những rủi ro có thể tác động đáng kể đến cân đối ngân sách, như rủi ro về nợ công, nghĩa vụ dự phòng của ngân sách, rủi ro biến động lãi suất, tỷ giá đối với các khoản vay, rủi ro từ các chính sách làm giảm nguồn thu hoặc tăng nghĩa vụ chi, khả năng cân đối ngân sách trong trường hợp kinh tế - xã hội có biến động”, đại biểu Vũ Thị Lan Anh đề nghị.
Cùng với đó, đại biểu cũng đề nghị cần nghiên cứu quy định việc cập nhật đánh giá rủi ro tài khóa hằng năm khi trình dự toán ngân sách nhà nước, qua đó cung cấp thông tin cho Quốc hội trong quá trình xem xét, quyết định dự toán ngân sách và kế hoạch tài chính 5 năm, nâng cao tính chủ động trong phòng ngừa và ứng phó các rủi ro tài khóa.