TP. Hồ Chí Minh: Chỉnh trang kênh, rạch phải đồng bộ hạ tầng và tái định cư
Chỉnh trang kênh, rạch là bài toán tổng thể về hạ tầng, môi trường và an sinh đô thị, đòi hỏi tính toán đồng bộ nguồn lực, giải phóng mặt bằng và tái định cư ngay từ khâu chuẩn bị đầu tư.
Hơn 60.000 tỷ đồng cho 5 dự án chỉnh trang đô thị
Thường trực HĐND TP. Hồ Chí Minh vừa tổ chức khảo sát thực địa 5 dự án đầu tư công thuộc Chương trình chỉnh trang đô thị khu vực bờ Nam Kênh Đôi và rạch Thủ Đức, dự kiến trình HĐND thành phố xem xét, quyết định chủ trương đầu tư tại kỳ họp thứ 4.
Đoàn khảo sát do Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Thọ chủ trì, cùng đại diện các Ban HĐND thành phố, sở, ngành, chủ đầu tư và chính quyền địa phương liên quan.
Trong đó, Dự án Cải tạo rạch Thủ Đức tại phường Thủ Đức có tổng mức đầu tư dự kiến 5.124 tỷ đồng, thực hiện giai đoạn 2026 - 2031. Dự án cải tạo khoảng 3km rạch Thủ Đức và rạch Nhà Trà; xây dựng đường giao thông hai bên rạch, công viên cây xanh và hệ thống hạ tầng kỹ thuật.
Đáng chú ý, công suất trạm bơm tại cống Thủ Đức dự kiến được nâng từ 7.200m³/giờ lên 120.000m³/giờ, nhằm tăng khả năng tiêu thoát nước, góp phần giải quyết ngập khu vực chợ Thủ Đức và vùng lân cận. Khoảng 435 trường hợp dự kiến bị ảnh hưởng bởi dự án, trong đó 238 trường hợp giải tỏa toàn bộ.
Nguồn lực lớn hơn tập trung tại 4 dự án chỉnh trang bờ Nam Kênh Đôi, với tổng chiều dài kè khoảng 8,8km. Cùng với xây dựng kè, các dự án sẽ mở rộng đường Phạm Thế Hiển theo quy hoạch, đầu tư hệ thống thoát nước, hạ tầng kỹ thuật, cây xanh, chiếu sáng, công viên và giao thông kết nối.
Cụ thể, đoạn từ cầu Rạch Ông đến cầu Mật có tổng mức đầu tư dự kiến 7.949 tỷ đồng; cầu Mật - cầu Hiệp Ân khoảng 14.823 tỷ đồng; cầu Hiệp Ân - cầu Bà Tàng khoảng 12.673 tỷ đồng và cầu Bà Tàng đến hết bờ Nam Kênh Đôi khoảng 19.594 tỷ đồng.
Tổng mức đầu tư dự kiến của 5 dự án lên tới khoảng 60.163 tỷ đồng. Với quy mô nguồn lực này, việc xem xét chủ trương đầu tư không chỉ đặt ở sự cần thiết của từng công trình mà phải tính đến hiệu quả tổng thể giữa chỉnh trang đô thị, giao thông, thoát nước, môi trường và không gian công cộng.
Tại buổi khảo sát, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP. Hồ Chí Minh Đậu An Phúc cùng các đơn vị liên quan báo cáo về quy mô, hiện trạng, công tác chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, tái định cư, nguồn vốn và tiến độ dự kiến.
Các đại biểu tập trung xem xét sự phù hợp giữa quy mô đầu tư với nhu cầu thực tế, tính đồng bộ giữa các hạng mục và cơ sở xác định tổng mức đầu tư. Riêng với rạch Thủ Đức, việc cải tạo dòng chảy, nâng công suất trạm bơm và hệ thống thoát nước kết nối cần được tính toán tổng thể để dự án sau khi hoàn thành phát huy đầy đủ hiệu quả chống ngập và chỉnh trang đô thị.
Chỉnh trang kênh, rạch phải bảo đảm quyền lợi người dân
Đối với 4 dự án bờ Nam Kênh Đôi, bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư là vấn đề được Thường trực HĐND thành phố đặc biệt quan tâm bởi phạm vi ảnh hưởng lớn và tác động trực tiếp đến đời sống người dân.
Theo đó, phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cần được chuẩn bị đồng bộ ngay từ giai đoạn đầu, gắn với khả năng bố trí quỹ nhà, đất tái định cư. Việc chuẩn bị đầy đủ các điều kiện này vừa bảo đảm quyền lợi của người bị thu hồi đất, vừa hạn chế nguy cơ mặt bằng trở thành điểm nghẽn khi dự án triển khai.
Kết luận buổi khảo sát, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Thọ khẳng định việc đầu tư các dự án cải tạo, chỉnh trang kênh, rạch là cần thiết, gắn với cải thiện môi trường sống, nâng cao chất lượng hạ tầng và từng bước giải quyết tình trạng nhà ở trên, ven sông, kênh, rạch.
Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố đề nghị chủ đầu tư và các sở, ngành tiếp tục rà soát kỹ từng dự án, từ sự cần thiết, quy mô, tổng mức đầu tư, nguồn vốn đến phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và tiến độ thực hiện.
Đặc biệt, những nội dung tác động trực tiếp đến người dân phải được tính toán khả thi, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng; đồng thời hạn chế phát sinh vướng mắc ảnh hưởng đến tiến độ sau khi chủ trương đầu tư được quyết định.
Khả năng cân đối nguồn lực cũng cần được làm rõ, bảo đảm đầu tư có trọng tâm, hiệu quả, tránh dàn trải. Đây là vấn đề đáng lưu ý khi riêng 5 dự án đang được xem xét đã cần nguồn vốn dự kiến hơn 60.000 tỷ đồng.
Kết quả khảo sát sẽ cung cấp thêm căn cứ thực tiễn để Thường trực HĐND và các Ban của HĐND thành phố tiếp tục thẩm tra trước khi trình HĐND thành phố xem xét, quyết định chủ trương đầu tư.
Với các dự án rạch Thủ Đức và bờ Nam Kênh Đôi, mục tiêu cuối cùng không chỉ là xây dựng gần 9km kè hay cải tạo dòng chảy. Hiệu quả đầu tư phải được thể hiện bằng khả năng đồng thời cải thiện thoát nước, giao thông, môi trường, không gian đô thị và điều kiện sống; trong đó giải quyết hài hòa bài toán tái định cư là điều kiện quan trọng để chỉnh trang kênh, rạch đi cùng với nâng cao chất lượng sống của người dân.