Ăn thịt đỏ hay thịt trắng: Nghiên cứu 38 năm đưa ra câu trả lời

Một nghiên cứu mới vừa công bố trên tạp chí Current Developments in Nutrition đã cung cấp thêm dữ liệu về mối liên hệ giữa việc tiêu thụ thịt đỏ, thịt chế biến và nguy cơ tử vong. Điểm đáng chú ý là nghiên cứu được thực hiện trên quy mô rất lớn, với thời gian theo dõi trung bình 27,5 năm và tổng cộng hơn 626.000 ca tử vong được ghi nhận.

Hạn chế thịt đỏ có liên quan với nguy cơ tử vong thấp hơn

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ Cancer Prevention Study-II (Nghiên cứu phòng ngừa ung thư II) của Hiệp hội Ung thư Mỹ, với khoảng 1,2 triệu người tham gia trên toàn nước Mỹ.

Những người từ 30 tuổi trở lên cung cấp thông tin vào năm 1982 về chế độ ăn, hút thuốc, uống rượu, lối sống, tiền sử bệnh và nhiều yếu tố sức khỏe khác. Sau khi loại trừ những trường hợp không đáp ứng tiêu chí nghiên cứu, 988.378 người được đưa vào phân tích. Các nhà nghiên cứu chia người tham gia thành những nhóm dựa trên mức tiêu thụ thịt đỏ và thịt chế biến, chế độ chỉ ăn thịt trắng hoặc chế độ không ăn thịt/ăn chay.

Đến ngày 31/12/2020, 626.017 người trong nhóm nghiên cứu đã tử vong. Bệnh tim và ung thư là hai nguyên nhân tử vong hàng đầu.

Kết quả ban đầu cho thấy những người ăn nhiều thịt đỏ và thịt chế biến có xu hướng đối mặt với nguy cơ tử vong cao hơn. So với nhóm tiêu thụ nhiều thịt đỏ và thịt chế biến, những người tiêu thụ ít có nguy cơ tử vong do đột quỵ thấp hơn khoảng 4%.

Mối liên hệ này được ghi nhận ở cả nam và nữ, những người có cân nặng khỏe mạnh, người từng hút thuốc và một số nhóm tuổi, đặc biệt những người từ 50 tuổi trở lên.

Thịt trắng có phải lựa chọn tốt hơn?

Kết quả đối với thịt trắng - chủ yếu là gia cầm và cá - có phần tích cực hơn ở một số nhóm nhưng không đồng nhất.

So với những người ăn nhiều thịt đỏ và thịt chế biến, nhóm chỉ ăn thịt trắng có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn 7% ở nam giới, 5% ở những người có cân nặng khỏe mạnh và 6% ở nhóm 50-64 tuổi.

Đối với tử vong do ung thư, chế độ chỉ ăn thịt trắng liên quan với nguy cơ thấp hơn 9% ở những người đạt tuổi thọ ít nhất 80 tuổi. Tuy nhiên, mối liên hệ này không được ghi nhận đồng đều ở tất cả các nhóm.

Đáng chú ý, chế độ chỉ ăn thịt trắng không cho thấy mối liên hệ có ý nghĩa thống kê với tử vong do bệnh tim.

Điều này cho thấy không thể đơn giản kết luận rằng thay thế hoàn toàn thịt đỏ bằng thịt trắng chắc chắn giúp kéo dài tuổi thọ. Lợi ích, nếu có, dường như phụ thuộc vào đặc điểm của từng nhóm người.

Chế độ ăn chay chưa cho thấy lợi ích rõ ràng

Một trong những phát hiện đáng chú ý của nghiên cứu là chế độ ăn chay không cho thấy lợi ích nhất quán như nhiều người có thể kỳ vọng.

Nhóm ăn chay có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn 6% ở những người từ 50-64 tuổi. Ngoài nhóm này, phần lớn các mối liên hệ giữa chế độ ăn chay và tử vong không đạt ý nghĩa thống kê.

Chế độ ăn chay cũng không cho thấy mối liên hệ đáng kể với tử vong do bệnh tim hoặc ung thư trong phân tích tổng thể.

Trong một số phân tích bổ sung, khi loại bỏ hai năm đầu của thời gian theo dõi, chế độ ăn chay thậm chí liên quan với nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn ở những người từng hút thuốc và nguy cơ tử vong do ung thư cao hơn ở nhóm dưới 50 tuổi. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cảnh báo không nên diễn giải những kết quả này theo hướng chế độ ăn chay làm tăng nguy cơ tử vong. Số người ăn chay trong nghiên cứu chỉ chiếm 0,4%, khiến việc đánh giá nhóm này khó khăn hơn.

Không đồng nghĩa với quan hệ nhân quả

Một trong những điểm quan trọng nhất của nghiên cứu là các kết quả chỉ cho thấy mối liên hệ, chứ chưa chứng minh quan hệ nhân quả.

Dù vậy, theo các nhà nghiên cứu, kết quả của nghiên cứu cho thấy việc hạn chế thịt đỏ và thịt chế biến có thể mang lại lợi ích nhỏ nhưng đáng kể đối với nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân, bệnh tim và ung thư. Tiêu thụ ít các loại thịt này cũng liên quan với nguy cơ tử vong do đột quỵ thấp hơn.

Trong khi đó, chế độ chỉ ăn thịt trắng cho thấy một số lợi ích ở những nhóm nhất định, còn chế độ ăn chay có rất ít mối liên hệ có ý nghĩa thống kê.

Những phát hiện này phù hợp với khuyến nghị dinh dưỡng hiện nay về việc hạn chế thịt đỏ và đặc biệt là thịt chế biến. Tuy nhiên, nghiên cứu không cho thấy cần phải loại bỏ hoàn toàn thịt khỏi chế độ ăn để kéo dài tuổi thọ.

Thay vào đó, các tác giả cho rằng cần có thêm những nghiên cứu quy mô lớn với dữ liệu chế độ ăn được thu thập nhiều lần và chi tiết hơn. Điều này sẽ giúp làm rõ liệu việc thay đổi lượng thịt tiêu thụ có thực sự tác động đến tuổi thọ hay những khác biệt quan sát được chủ yếu phản ánh toàn bộ chất lượng chế độ ăn và lối sống của mỗi người.

Hồng Nhung