Làm rõ ngưỡng tính thuế để chính sách đến đúng đối tượng cần hỗ trợ

Cần đánh giá tác động, có lộ trình cụ thể

ĐBQH Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) cho rằng, việc sớm thông qua dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp sẽ là cú hích quan trọng về mặt tài chính và tâm lý cho cộng đồng kinh doanh, đặc biệt là cộng đồng kinh doanh có quy mô nhỏ.

Cùng với đó, đại biểu nhấn mạnh, nếu các vấn đề kỹ thuật lập pháp, kỹ thuật pháp lý, đặc biệt là cơ chế tạm nộp và tính đồng bộ được làm rõ, Nghị quyết sẽ phát huy tối đa hiệu quả khi ban hành.

Phân tích về tính khả thi của chính sách, ĐBQH Trần Trí Cường (Vĩnh Long) cho rằng, năm 2026 là năm đầu của nhiệm kỳ khi các mục tiêu chúng ta đặt ra rất là cao.

Việc ban hành một nghị quyết giảm thuế cần đi kèm với đánh giá tác động đầy đủ, có lộ trình cụ thể. Ví dụ như giảm có thời hạn từ 1 đến 2 năm gắn với các chỉ số tăng trưởng, lạm phát hoặc tỷ lệ giải ngân đầu tư công và có cơ chế giám sát, đánh giá giữa kỳ. Nếu không, chính sách có thể trở thành giải pháp ngắn hạn mà thiếu tầm nhìn dài hạn.

Theo đại biểu, thay vì giảm thuế một cách chung chung, cần tập trung vào các nhóm đối tượng cụ thể: giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xanh, doanh nghiệp chuyển đổi số hoặc các sản phẩm thay thế hàng nhập khẩu.

Với thuế thu nhập cá nhân, có thể tăng mức giảm trừ gia cảnh, mở rộng diện miễn thuế cho lao động trẻ, lao động ở khu vực phi chính thức.

Bên cạnh đó, cần kết hợp chính sách thuế với việc cải cách hành chính cũng như cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Một doanh nghiệp không chỉ cần giảm thuế mà còn cần có thủ tục minh bạch, tiếp cận tín dụng dễ dàng và thị trường ổn định. Người lao động cần không chỉ thu nhập cao hơn mà còn cần có việc làm bền vững, bảo hiểm xã hội đầy đủ và cơ hội đào tạo nghề.

Làm rõ cách xử lý số thuế đã khấu trừ, tạm nộp

Về góp ý cụ thể, đại biểu Trần Chí Cường quan tâm về thời điểm có hiệu lực và phạm vi áp dụng của Nghị quyết.

Theo Điều 2 của dự thảo Nghị quyết, Nghị quyết có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Quy định này thể hiện việc áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới cho toàn bộ kỳ tính thuế năm 2026, mặc dù Nghị quyết được ban hành sau thời điểm bắt đầu kỳ tính thuế.

Theo đại biểu, việc quy định như vậy là phù hợp với đặc thù của thuế thu nhập cá nhân, bởi nghĩa vụ thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công được xác định trên cơ sở thu nhập của cả năm và thực hiện quyết toán sau khi kết thúc kỳ tính thuế. Việc áp dụng thống nhất mức giảm trừ gia cảnh mới cho cả năm 2026 cũng góp phần bảo đảm quyền lợi và sự công bằng giữa người nộp thuế.

Tuy nhiên, dự thảo Nghị quyết mới quy định về thời điểm hiệu lực, thời điểm áp dụng nhưng chưa làm rõ phương thức xử lý đối với số thuế thu nhập cá nhân đã được khấu trừ hoặc tạm nộp theo mức giảm trừ gia cảnh cũ trong thời gian từ đầu năm 2026 đến trước khi Nghị quyết có hiệu lực.

Mặc dù việc quyết toán thuế thu nhập cá nhân cuối năm sẽ là cơ sở để xác định lại chính xác nghĩa vụ thuế của người nộp thuế theo mức giảm trừ gia cảnh mới, nhưng việc chưa quy định hoặc chưa giao cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn cụ thể có thể dẫn đến lúng túng trong quá trình khấu trừ, kê khai cũng như quyết toán thuế.

Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định hoặc giao cho Chính phủ, Bộ Tài chính có hướng dẫn cụ thể việc xử lý thuế đã khấu trừ, tạm nộp theo mức cũ. Theo đó, số thuế nộp thừa phát sinh do áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới cần được xác định khi quyết toán thuế năm 2026 và thực hiện bù trừ vào nghĩa vụ thuế còn phải nộp hoặc hoàn trả theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

Bảo đảm công bằng trong xác định ngưỡng doanh thu

Về tiêu chí xác định doanh thu, đại biểu Trần Trí Cường lưu ý, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật thuế có một số quy định về chính sách thuế đã đặt ra cơ chế miễn, giảm thuế đối với một số đối tượng cá nhân cũng như hộ kinh doanh và doanh nghiệp trên cơ sở ngưỡng doanh thu theo quy định của pháp luật.

Theo văn bản lấy ý kiến của Bộ Tài chính với dự án Nghị quyết của Quốc hội, dự kiến áp dụng chính sách thuế đối với cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng trong năm 2026 và năm 2027.

Tuy nhiên, đại biểu đề xuất cần nghiên cứu làm rõ phương pháp xác định doanh thu đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh mới thành lập hoặc bắt đầu hoạt động trong năm, có thời gian hoạt động không đủ 12 tháng trong năm 2026.

Trường hợp chỉ căn cứ vào tổng doanh thu thực tế phát sinh trong năm để xác định ngưỡng 10 tỷ đồng có thể dẫn đến sự khác biệt trong việc áp dụng chính sách giữa cơ sở kinh doanh hoạt động đủ 12 tháng và cơ sở kinh doanh mới thành lập vào những thời điểm khác nhau trong năm. “Điều này có thể tạo ra sự không công bằng với doanh nghiệp hoạt động đủ 12 tháng”, đại biểu lưu ý.

Do đó, đại biểu Trần Trí Cường đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định hoặc giao cho cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn cụ thể phương pháp xác định doanh thu đối với trường hợp cơ sở kinh doanh mới thành lập, chuyển đổi loại hình hoặc có thời gian hoạt động không đủ 12 tháng trong năm.

Đối với điều kiện được giảm thuế, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị cần bổ sung hướng dẫn cơ chế áp dụng khi tạm nộp thuế tại Điều 1. Bởi, thực tiễn quản lý thuế cho thấy, doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh thường thực hiện nộp thuế theo các kỳ, chẳng hạn như thuế hàng tháng hoặc quý. Tại thời điểm tạm nộp của các quý đầu năm 2026, người nộp thuế chưa thể xác định chính xác tổng doanh thu cả năm của mình có vượt mốc 10 tỷ đồng hay không.

Theo đại biểu, nếu không quy định rõ, người nộp thuế sẽ rất lúng túng khi kê khai tạm nộp. Vì vậy, cần làm rõ nguyên tắc áp dụng để tạo cơ sở pháp lý cho người nộp thuế.

Ví dụ, cho phép người nộp thuế được dựa trên doanh thu năm trước liền kề để ước tính điều kiện tạm trừ số thuế phải nộp theo kỳ, và thực hiện hoàn hay khấu trừ chính xác khi quyết toán thuế cuối năm 2026.

Nguyên tắc này có thể bổ sung trực tiếp vào Điều 1, hoặc tại Khoản 2 Điều 2 cần ghi nhận rõ việc giao Chính phủ quy định chi tiết vấn đề tạm nộp này.

Đại biểu Thạch Phước Bình nhấn mạnh, việc làm rõ các quy định ngay từ đầu sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, giúp người nộp thuế thuận lợi trong quá trình kê khai, tạm nộp và quyết toán thuế, qua đó góp phần bảo đảm chính sách giảm thuế phát huy hiệu quả khi được ban hành.

Thanh Hải