Thiết kế chính sách thuế hợp lý, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh

Giảm áp lực khi chuyển từ thuế khoán sang kê khai

Tham gia thảo luận về dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp, ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho rằng, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh hiện còn gặp nhiều khó khăn, nhất là trong quá trình chuyển từ phương thức thuế khoán sang kê khai thuế.

Theo đại biểu, trước đây, nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ, người có thu nhập thấp áp dụng phương pháp thuế khoán. Trong khi đó, theo quy định mới, hộ có doanh thu từ 3 tỷ đồng trở xuống được miễn thuế nhưng vẫn phải thực hiện kê khai theo quy định. Việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai thuế tạo thêm áp lực cho hộ kinh doanh, bởi để thực hiện kê khai, nhiều cơ sở phải bố trí nhân sự kế toán hoặc thuê dịch vụ kế toán, phát sinh thêm chi phí mà trước đây không có.

Đại biểu đề nghị Bộ Tài chính tiếp tục nghiên cứu, lắng nghe ý kiến của người dân và doanh nghiệp về phương thức tính thuế đối với hộ kinh doanh, nhất là nhóm có doanh thu từ trên 3 tỷ đồng đến dưới 10 tỷ đồng. Cần nghiên cứu điều kiện, phương thức kê khai phù hợp, đơn giản, ít tốn kém, nhưng vẫn bảo đảm quản lý chặt chẽ, không để thất thu ngân sách.

Quan tâm giải quyết các khoản chi ngoài luồng

Bên cạnh khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và vấn đề thu nhập, đại biểu cho rằng cần quan tâm đến các khoản chi ngoài luồng phát sinh trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp, hộ kinh doanh.

Dẫn báo cáo của VCCI và Bộ Tài chính về tuân thủ pháp lý, theo đó có 73% cơ sở sản xuất, kinh doanh phát sinh các khoản chi ngoài luồng, đại biểu nhấn mạnh đây là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc và có giải pháp xử lý căn cơ.

Theo đại biểu, Chính phủ cần tập trung nghiên cứu, triển khai các giải pháp nhằm hạn chế tối đa các khoản chi ngoài luồng, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh.

Đối với chính sách giảm thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân, đại biểu cho rằng cần bảo đảm sự thống nhất, công bằng giữa các nhóm đối tượng.

Cụ thể, theo quy định dự kiến, đối tượng có thu nhập từ 3 tỷ đồng đến dưới 10 tỷ đồng được hưởng chính sách giảm thuế, trong khi trường hợp vừa vượt ngưỡng 10 tỷ đồng lại không được hưởng ưu đãi. Đại biểu cho rằng cách thiết kế này có thể tạo ra khoảng cách chính sách không hợp lý và thậm chí dẫn đến tâm lý kê khai không đúng thực tế để được hưởng ưu đãi.

Đại biểu đề xuất nghiên cứu phương án áp dụng giảm thuế theo từng phần thu nhập. Theo đó, nếu thu nhập từ 10 tỷ đồng trở lên, phần thu nhập vượt 10 tỷ đồng thực hiện theo mức thuế thông thường, còn phần thu nhập từ 3 tỷ đồng đến dưới 10 tỷ đồng vẫn được giảm 30% thuế. Chẳng hạn, trường hợp thu nhập 11 tỷ đồng thì phần 1 tỷ đồng vượt ngưỡng 10 tỷ đồng không được giảm thuế, trong khi phần thu nhập thuộc khoảng từ 3 tỷ đồng đến dưới 10 tỷ đồng vẫn được hưởng mức giảm 30%.

Theo đại biểu, cách tính này sẽ hợp lý hơn, vừa bảo đảm công bằng, vừa hạn chế động cơ kê khai không trung thực để duy trì mức doanh thu dưới ngưỡng được ưu đãi.

Đại biểu cũng đề nghị Chính phủ đánh giá kỹ tác động của chính sách giảm thuế. Dù số thu ngân sách giảm theo dự kiến không lớn, nhưng chính sách có thể tạo động lực cho doanh nghiệp duy trì, mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp và tiếp cận các chính sách hỗ trợ trong giai đoạn 2026 - 2027.

Đưa quy định loại trừ vào trực tiếp Nghị quyết

Đối với dự thảo Nghị quyết, đại biểu cho rằng văn bản hiện được thiết kế khá ngắn gọn, trong khi một số quy định quan trọng về đối tượng áp dụng và trường hợp loại trừ lại được giao cho Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết.

Đại biểu đồng tình với quy định không áp dụng chính sách giảm thuế đối với doanh nghiệp thành lập mới nhưng thực chất là công ty con hoặc có quan hệ liên kết với doanh nghiệp khác. Theo đại biểu, quy định này cần thiết để tránh tình trạng lợi dụng chính sách, thành lập thêm doanh nghiệp để chia tách doanh thu, lợi nhuận nhằm hưởng ưu đãi thuế.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị nghiên cứu đưa trực tiếp quy định loại trừ này vào phạm vi áp dụng của Nghị quyết thay vì quy định tại Nghị định. Đây là nội dung quan trọng, có tác động trực tiếp đến đối tượng thụ hưởng chính sách và có thể quy định ngắn gọn ngay trong Nghị quyết, qua đó bảo đảm rõ ràng, minh bạch và thuận lợi trong quá trình thực hiện.

Hải Thanh