Nâng cao năng lực quản trị, mở rộng dư địa tài chính
Sau sáp nhập, Quỹ Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đồng Nai tiếp tục thực hiện các yêu cầu mới, không chỉ bảo đảm nguồn lực tài chính cho các nhiệm vụ nông nghiệp, môi trường, lâm nghiệp, phòng, chống thiên tai mà còn tiếp tục nâng cao chất lượng quản trị để mỗi đồng vốn được sử dụng đúng mục tiêu, đúng đối tượng và tạo ra giá trị thực chất.
Trước yêu cầu mới, việc kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng nhân sự, đẩy mạnh chuyển đổi số và hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính trở thành điều kiện tiên quyết để Quỹ vận hành chuyên nghiệp hơn.
Từ quản lý nguồn tiền đến quản trị nguồn lực
Tiền thân là Quỹ Bảo vệ môi trường tỉnh Đồng Nai được thành lập từ năm 2007 với vốn điều lệ 500 tỷ đồng. Sau quá trình hợp nhất, nguồn vốn phục vụ cho vay ưu đãi các dự án bảo vệ môi trường tính đến ngày 31/7/2026 là 330,409 tỷ đồng.
Báo cáo của Quỹ phục vụ kỳ họp thường lệ giữa năm 2026 của HĐND thành phố Đồng Nai cho thấy, từ ngày 1/1 đến 18/6/2026, Quỹ đã duyệt cho vay 31,487 tỷ đồng cho 3 dự án. Lũy kế từ trước đến nay, tổng vốn được duyệt cho vay ưu đãi đạt 708,305 tỷ đồng cho 107 dự án. Nguồn vốn tập trung vào các dự án cải tạo môi trường, xử lý rác thải, chất thải rắn sinh hoạt, chất thải công nghiệp không nguy hại, xử lý nước thải tại các khu công nghiệp và hoạt động của các doanh nghiệp, hợp tác xã thu gom, vận chuyển rác sinh hoạt.
Đáng chú ý, trong số các dự án được duyệt vay có Dự án đầu tư “Nhà máy xử lý nước thải Khu công nghiệp Xuân Lộc giai đoạn 2, công suất 1.500m³/ngày đêm” tại Khu công nghiệp Xuân Lộc của Công ty Cổ phần Sonadezi Long Bình, Dự án “Xưởng tái chế giai đoạn 2 thuộc Trạm xử lý chất thải làm phân Compost” của Công ty Cổ phần Dịch vụ Sonadezi tại Khu xử lý chất thải Quang Trung.
Hai dự án có tổng mức vay hơn 20 tỷ đồng, chiếm phần lớn số vốn được Quỹ duyệt cho vay trong kỳ. Đây là những ví dụ cụ thể cho thấy nguồn vốn của Quỹ đang được đưa vào những khâu có tác động trực tiếp đến chất lượng môi trường: xử lý nước thải công nghiệp và tái chế, xử lý chất thải. Với dự án xử lý nước thải, nguồn vốn ưu đãi góp phần nâng năng lực xử lý nguồn thải phát sinh từ hoạt động công nghiệp. Với dự án tái chế, dòng vốn hướng vào việc gia tăng khả năng xử lý, tận dụng chất thải theo hướng giảm áp lực lên môi trường.
Chuyển đổi số nhằm minh bạch hóa dòng tiền và kiện toàn bộ máy tổ chức
Từ thực tiễn hoạt động, có thể thấy Quỹ đang quản lý nhiều nguồn lực khác nhau, từ vốn cho vay ưu đãi đến tiền ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường. Chỉ riêng lĩnh vực ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường trong khai thác khoáng sản, từ đầu năm đến ngày 18/6/2026, Quỹ đã tiếp nhận 12,255 tỷ đồng của 63 dự án; lũy kế đã tiếp nhận 235,269 tỷ đồng của 126 dự án, trong đó đã hoàn trả 5,749 tỷ đồng của 19 dự án và còn tạm giữ 229,520 tỷ đồng của 107 dự án. Đối với ký quỹ bảo vệ môi trường trong hoạt động chôn lấp chất thải, Quỹ tiếp nhận 3,102 tỷ đồng của một dự án trong kỳ; lũy kế đạt 6,101 tỷ đồng và toàn bộ số tiền này đang được tạm giữ tại Quỹ.
Quy mô và tính chất của các nguồn tiền đặt ra yêu cầu rất rõ: quản lý tài chính phải đi cùng quản trị dữ liệu. Từ thực tế cho thấy, không thể tiếp tục xem chuyển đổi số là việc đưa một vài khâu nghiệp vụ lên môi trường điện tử. Mục tiêu cao hơn là hình thành một hệ thống dữ liệu đủ tin cậy để theo dõi toàn bộ “vòng đời” của một khoản vốn: từ nguồn hình thành, hồ sơ dự án, thẩm định, phê duyệt, giải ngân, kiểm tra việc sử dụng vốn đến thu hồi và đánh giá hiệu quả.
Trong lĩnh vực chi trả dịch vụ môi trường rừng, yêu cầu này càng rõ nét sau sáp nhập bởi việc cập nhật bản đồ chi trả dịch vụ môi trường rừng phải được xem là một nhiệm vụ quan trọng trong năm 2026, bảo đảm dữ liệu về diện tích rừng, đối tượng thụ hưởng và các bên sử dụng dịch vụ môi trường rừng được cập nhật phù hợp với địa bàn quản lý mới. Một hệ thống dữ liệu đồng bộ sẽ giảm thời gian xử lý nghiệp vụ, quan trọng hơn, nó tạo điều kiện để minh bạch hóa quá trình phân bổ nguồn lực, hạn chế sai lệch dữ liệu và hỗ trợ cơ quan quản lý đánh giá chính xác hơn hiệu quả của chính sách.
Đối với Quỹ, chuyển đổi số cũng cần gắn với cải cách quy trình nội bộ. Những khâu có thể chuẩn hóa phải được chuẩn hóa; những dữ liệu có thể liên thông cần được liên thông; trách nhiệm của từng bộ phận trong quá trình xử lý hồ sơ phải được xác định rõ. Khi dữ liệu được quản lý tập trung, năng lực phân tích rủi ro cũng được nâng lên.
Đây được xem là yêu cầu tất yếu khi Quỹ không chỉ làm nhiệm vụ cho vay. Một thiết chế cùng lúc quản lý nguồn lực phục vụ môi trường, rừng, nông nghiệp và phòng, chống thiên tai cần một phương thức quản trị liên ngành. Nếu mỗi lĩnh vực có một cách quản lý dữ liệu riêng, hiệu quả tổng thể khó đạt được. Vì vậy, nhiệm vụ bồi dưỡng nhân sự phải đi cùng chuyển đổi số. Cán bộ làm công tác quỹ cần được cập nhật kiến thức về tài chính, tín dụng, quản lý dự án, môi trường, lâm nghiệp và các quy định mới liên quan. Cùng với nghiệp vụ chuyên môn, năng lực sử dụng dữ liệu và công nghệ cũng phải trở thành một bộ phận của năng lực công vụ.
Việc kiện toàn Hội đồng quản lý Quỹ Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đồng Nai theo Quyết định số 925/QĐ-UBND của UBND thành phố cho thấy việc tinh gọn bộ máy với cơ chế kiểm soát nội bộ hiệu quả sẽ đảm bảo nguồn lực được phân bố đến đúng nơi.
Bên cạnh đó, kết quả thu hồi nợ trong những tháng đầu năm cho thấy từ đầu năm đến ngày 18/6/2026, Quỹ đã thu hồi 29,357 tỷ đồng nợ gốc của 21 dự án, đạt 100% số nợ đến kỳ và không phát sinh nợ xấu. Lũy kế, số vốn đã thu hồi đạt 489,483 tỷ đồng của 102 dự án. Cùng thời gian, Quỹ giải ngân 44,574 tỷ đồng cho 4 dự án, đạt 100% hồ sơ đến kỳ giải ngân và đủ điều kiện; tổng số vốn đã giải ngân từ trước đến nay đạt 615,612 tỷ đồng cho 102 dự án.
Những kết quả đó cho thấy Quỹ không chỉ huy động và phân bổ nguồn lực mà còn đảm bảo khả năng quay vòng vốn. Đây được xem là nền tảng để nguồn lực công tiếp tục được sử dụng cho những dự án môi trường mới. Trong thời gian tới, việc tiếp tục hướng dẫn, tiếp nhận, thẩm định và cho vay các hồ sơ đủ điều kiện vẫn cần đi cùng việc nâng chất lượng thẩm định. Bên cạnh không gian công nghiệp, đô thị và dịch vụ, việc thành phố Đồng Nai mở rộng không gian phát triển yêu cầu về việc bảo vệ tài nguyên, giảm ô nhiễm và thích ứng với biến đổi khí hậu đóng vai trò hết sức quan trọng. Với vai trò công cụ tài chính, Quỹ Nông nghiệp và Môi trường cần tiếp tục thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ được giao đồng thời kết nối mục tiêu phát triển của thành phố gắn với yêu cầu bảo vệ môi trường trong giai đoạn mới hiện nay.