Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu dự Diễn đàn Pháp luật ASEAN 2026
Trong hai ngày 18 và 19/8, tại Hà Nội, Bộ Tư pháp Việt Nam đã tổ chức Diễn đàn Pháp luật ASEAN 2026 với chủ đề “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật trong kỷ nguyên số”. Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu dự và phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn.
Tham dự Diễn đàn có: Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Việt Nam Hoàng Thanh Tùng; Quốc Vụ khanh Bộ Tư pháp Vương quốc Campuchia, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Philippines (nước Chủ tịch ASEAN năm 2026); lãnh đạo, quan chức cấp cao và chuyên gia pháp luật đến từ các Bộ Tư pháp, Bộ Pháp luật, Văn phòng Tổng Chưởng lý của toàn bộ các nước thành viên ASEAN; Ban Thư ký ASEAN; đại diện các tổ chức quốc tế, nhà tài trợ…
Diễn đàn là sáng kiến do Bộ Tư pháp Việt Nam đề xuất nhằm thúc đẩy hình thành một mạng lưới hợp tác lâu dài giữa các cơ quan pháp luật và tư pháp trong khu vực, đồng thời tạo không gian để các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia, học giả, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức quốc tế cùng trao đổi, nhận diện những cơ hội và thách thức mới, chia sẻ các giải pháp thực tiễn nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng của AI trong xây dựng và thi hành pháp luật; góp phần hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, hướng tới xây dựng một Cộng đồng ASEAN đổi mới sáng tạo, tự cường và lấy người dân làm trung tâm.
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ, đối với Việt Nam, xây dựng và hoàn thiện thể chế luôn được xác định là một trong những đột phá chiến lược để phát triển đất nước. Bước vào kỷ nguyên số, yêu cầu đó càng trở nên cấp thiết hơn khi sự phát triển của công nghệ đang diễn ra nhanh hơn chu kỳ xây dựng, ban hành và thực thi các chính sách và văn bản pháp luật theo quy trình và thủ tục truyền thống.
Trong thời gian qua, Việt Nam đã và đang triển khai mạnh mẽ các chủ trương của Đảng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đặc biệt là việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, đồng thời tiếp tục triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW; tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới. Đối với ngành Tư pháp, chuyển đổi số không chỉ là việc số hóa quy trình xây dựng văn bản quy pháp luật, xây dựng các cơ sở dữ liệu pháp luật, mà quan trọng hơn là đổi mới phương thức xây dựng pháp luật, nâng cao hiệu lực tổ chức thi hành pháp luật và tăng cường khả năng phục vụ người dân, doanh nghiệp bằng các công cụ công nghệ hiện đại - Bộ trưởng nhấn mạnh.
Trong quá trình đó, AI đang mở ra những triển vọng rất đáng chú ý nhưng cũng đem lại một số thách thức chung mà Việt Nam và nhiều quốc gia đang phải đối mặt. Đó là những vấn đề về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng, trách nhiệm giải trình của các hệ thống AI, tính minh bạch của thuật toán...
Bộ Tư pháp Việt Nam cam kết mạnh mẽ trong việc kiến tạo một môi trường pháp lý cởi mở, an toàn và đồng bộ, sẵn sàng đồng hành cùng các Bộ, ngành, cơ quan pháp luật và tư pháp của các nước ASEAN, Ban Thư ký ASEAN, các tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp và giới học thuật để tăng cường trao đổi kinh nghiệm, thúc đẩy hợp tác chuyên môn, chia sẻ tri thức và cùng nghiên cứu, đề xuất các giải pháp pháp lý phù hợp với sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo - Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh.
Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng tin tưởng, từ những đối thoại cởi mở, thực chất và xây dựng tại Diễn đàn sẽ hình thành những sáng kiến, kết nối và những hợp tác mới, góp phần nâng cao chất lượng thể chế, củng cố Nhà nước pháp quyền và phát huy vai trò của pháp luật như một nền tảng của đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và hội nhập khu vực.
Thực tế cho thấy, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi sâu sắc đối với phương thức quản trị quốc gia, vận hành nền kinh tế và đời sống xã hội, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện thể chế, pháp luật nhằm vừa tạo điều kiện thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, vừa bảo đảm AI được phát triển theo hướng an toàn, có trách nhiệm và lấy con người làm trung tâm.
Trong bối cảnh đó, pháp luật không chỉ có vai trò điều chỉnh sự phát triển của công nghệ mà cần chuyển từ tư duy "lập pháp phản ứng" sang "lập pháp dự báo và kiến tạo", tạo dựng môi trường pháp lý đủ linh hoạt để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời bảo đảm các giá trị cốt lõi về công bằng, minh bạch, trách nhiệm giải trình và quyền con người. Nhiều quốc gia hiện nay đã chuyển từ tư duy "quản lý AI" sang "quản trị AI", lấy quản trị rủi ro, khuyến khích đổi mới sáng tạo và bảo vệ lợi ích công làm nền tảng trong quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật.
ASEAN cần trở thành khu vực ứng dụng hiệu quả AI và đóng góp tích cực vào việc hình thành các chuẩn mực và khuôn khổ quản trị AI trên phạm vi toàn cầu. Với sự đa dạng về hệ thống pháp luật, trình độ phát triển và năng lực số của các quốc gia thành viên, ASEAN cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa đối thoại chính sách, chia sẻ kinh nghiệm và tăng cường hợp tác nhằm xây dựng một không gian pháp lý số hài hòa, tôn trọng sự khác biệt nhưng thống nhất ở những nguyên tắc chung về phát triển AI an toàn, đáng tin cậy và bao trùm.
Trong bối cảnh ASEAN đang bước sang năm thứ hai triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, việc tăng cường hợp tác giữa các quốc gia thành viên trong xây dựng khuôn khổ pháp lý và quản trị AI có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển bền vững của khu vực.
Tại Diễn đàn, Việt Nam đề xuất ba định hướng hợp tác trọng tâm giữa các quốc gia ASEAN trong thời gian tới, gồm: Thúc đẩy xây dựng các nguyên tắc và chuẩn mực chung về ứng dụng AI trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp trên cơ sở lấy con người làm trung tâm; Đẩy mạnh chuyển đổi số trong các cơ quan xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật và công lý của người dân, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo; Tăng cường chia sẻ tri thức, dữ liệu, công nghệ và phát triển nguồn nhân lực pháp lý có năng lực số.
Trong ngày làm việc thứ nhất, tại phiên toàn thể, các đại biểu tập trung trao đổi về thực trạng và triển vọng ứng dụng AI trong xây dựng pháp luật tại Việt Nam, phát triển Cổng Pháp luật quốc gia nhằm nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật, nghiên cứu pháp lý và hỗ trợ thực thi pháp luật trong môi trường số, chia sẻ kinh nghiệm của các quốc gia ASEAN về xây dựng khuôn khổ pháp luật và chính sách đối với chuyển đổi số và AI.
Đồng thời, Diễn đàn cũng trao đổi về kinh nghiệm ứng dụng AI nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật; các mô hình và thực tiễn tốt trong ứng dụng AI vào hoạt động xây dựng và thi hành pháp luật; định hướng tăng cường hợp tác giữa các cơ quan pháp luật và tư pháp ASEAN trong chuyển đổi số; đồng thời giới thiệu kinh nghiệm của Liên minh châu Âu về phát triển và ứng dụng AI có trách nhiệm.
Diễn đàn đã ghi nhận nhiều ý kiến, khuyến nghị và sáng kiến có giá trị nhằm thúc đẩy ứng dụng AI trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật; tăng cường chia sẻ kinh nghiệm về hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, phát triển hạ tầng số, nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ pháp luật và tư pháp, cũng như thúc đẩy hợp tác giữa các quốc gia ASEAN và các đối tác quốc tế trong quản trị AI. Các đại biểu đánh giá cao sáng kiến của Bộ Tư pháp Việt Nam trong việc tổ chức Diễn đàn và thống nhất cho rằng đây là cơ chế hợp tác thiết thực giúp các cơ quan pháp luật và tư pháp trong khu vực trao đổi chính sách, chia sẻ thực tiễn tốt và tăng cường phối hợp trước những vấn đề pháp lý mới phát sinh từ sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.
Thành công của Diễn đàn Pháp luật ASEAN 2026 tiếp tục khẳng định vai trò chủ động, tích cực và trách nhiệm của Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác pháp luật và tư pháp trong ASEAN, đồng thời thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc đồng hành cùng các quốc gia thành viên ASEAN và các đối tác quốc tế xây dựng các khuôn khổ pháp lý hiện đại, hài hòa, thích ứng với kỷ nguyên số; thúc đẩy phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo theo hướng an toàn, có trách nhiệm, lấy con người làm trung tâm, qua đó góp phần xây dựng Cộng đồng ASEAN đổi mới sáng tạo, tự cường, bao trùm và phát triển bền vững theo tinh thần Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
Trong khuôn khổ Diễn đàn, Bộ Tư pháp Việt Nam phối hợp với một số doanh nghiệp công nghệ hàng đầu trong nước như VinDynamics, FPT, Viettel, CMC, LuatVietnam, Lexcentra, BKAV… tổ chức hoạt động triển lãm các sản phẩm công nghệ và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, giới thiệu nhiều sản phẩm, giải pháp và nền tảng công nghệ tiên tiến đang được nghiên cứu, phát triển và ứng dụng hiệu quả trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp tại Việt Nam. Không gian triển lãm đã tạo điều kiện để các đại biểu trực tiếp trải nghiệm các sản phẩm công nghệ, qua đó minh chứng sinh động cho những nội dung được trao đổi tại các phiên nghị sự của Diễn đàn, đồng thời góp phần quảng bá năng lực đổi mới sáng tạo, hệ sinh thái công nghệ số và các giải pháp thực tiễn trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp tới bạn bè quốc tế, mở ra nhiều cơ hội hợp tác về nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển các giải pháp AI phục vụ quản trị quốc gia.
Trong ngày làm việc thứ hai, sẽ diễn ra tọa đàm chuyên sâu về bảo đảm chủ quyền AI quốc gia và thúc đẩy quản trị hợp tác trong khu vực ASEAN, trọng tài trong kỷ nguyên số; cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm trong xây dựng và triển khai các chính sách AI; cũng như những cơ hội và thách thức của AI đối với quản trị nhà nước hiện đại.
Trong khuôn khổ Diễn đàn, nhiều hoạt động bên lề, tiếp xúc, gặp gỡ song phương cũng đã được tổ chức, góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác pháp luật và tư pháp giữa Việt Nam với các quốc gia trong khu vực.