Minh bạch hơn trong thực thi, hiệu quả hơn trong quản trị

Phân cấp, phân quyền gắn với chuẩn hóa năng lực cán bộ

Phân cấp, phân quyền không đơn thuần là sự điều chỉnh về thẩm quyền giữa các cấp chính quyền, mà thực chất là quá trình chuyển giao trách nhiệm thực thi từ cấp trên xuống cấp dưới. Trong đó, cấp xã là nơi trực tiếp tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách, giải quyết công việc hàng ngày của người dân và doanh nghiệp. Vì vậy, nếu chỉ giao thêm quyền hạn mà không đồng thời chuẩn bị đầy đủ về con người, năng lực và điều kiện thực thi rất dễ dẫn đến tình trạng “thẩm quyền được giao vượt quá năng lực thực thi của bộ máy cơ sở”, làm giảm hiệu quả phân cấp, phân quyền trên thực tế.

Từ thực tiễn đó cho thấy, muốn cấp cơ sở thực sự trở thành “trung tâm thực thi”, đủ khả năng giải quyết công việc ngay từ cơ sở, phải đồng thời chuẩn hóa đội ngũ theo vị trí việc làm; nâng cao năng lực quản trị hiện đại, năng lực số, kỹ năng thực thi công vụ và khả năng xử lý các vấn đề phát sinh từ thực tiễn; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ có tư duy đổi mới, tinh thần trách nhiệm và năng lực thích ứng với yêu cầu quản trị mới. Đây là điều kiện tiên quyết bảo đảm phân cấp đi đôi với nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo nền tảng cho mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thông suốt, bền vững và thực chất.

Cùng với đó, tinh gọn tổ chức bộ máy chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được hỗ trợ bởi chuyển đổi số đồng bộ, toàn diện. Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, khi không gian quản lý được mở rộng hơn, đầu mối tổ chức được thu gọn hơn và yêu cầu phối hợp giữa các cấp, các ngành ngày càng chặt chẽ hơn, nếu vẫn vận hành theo phương thức quản lý truyền thống thì nguy cơ phát sinh điểm nghẽn, chậm trễ và gia tăng chi phí hành chính là rất lớn. Vì vậy, chuyển đổi số phải được xác định là nền tảng vận hành mới của bộ máy, là “hạ tầng mềm” bảo đảm cho hệ thống hoạt động thông suốt, liên thông và hiệu quả.

Chỉ khi dữ liệu trở thành “nguồn lực quản trị”, quy trình được vận hành trên nền tảng số và việc ra quyết định được hỗ trợ bởi công nghệ, thì mới có thể đồng thời đạt được các mục tiêu: tinh gọn về tổ chức, minh bạch trong quản lý, nâng cao năng suất lao động và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đây chính là điều kiện bảo đảm để cải cách tổ chức bộ máy gắn với hiện đại hóa nền hành chính, tạo nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Hiệu quả vận hành phải được đo bằng chất lượng phục vụ

Đặc biệt, hiệu quả vận hành của bộ máy phải được đo bằng chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Đây là yêu cầu mang tính bản chất trong quá trình đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Quán triệt sâu sắc quan điểm chỉ đạo của Trung ương, tỉnh Ninh Bình nhận thức rõ: mục tiêu cốt lõi của sắp xếp tổ chức bộ máy không chỉ nhằm tinh gọn đầu mối, mà quan trọng hơn là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ nhân dân.

Vì vậy, việc xây dựng và hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp phải được định hướng theo tư duy “quản trị phục vụ”, chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy phục vụ phát triển; từ việc “quản lý người dân” sang “phục vụ người dân”; từ đánh giá theo quy trình nội bộ sang đánh giá bằng kết quả đầu ra và mức độ hài lòng của đối tượng thụ hưởng. Mọi quyết sách, cơ chế vận hành và phương thức cung ứng dịch vụ công đều phải hướng tới mục tiêu thuận tiện hơn cho người dân, nhanh hơn cho doanh nghiệp, minh bạch hơn trong thực thi và hiệu quả hơn trong quản trị. Đây cũng là thước đo quan trọng nhất để kiểm chứng tính đúng đắn và hiệu quả thực chất của quá trình cải cách tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp ở các địa phương trong giai đoạn hiện nay.

Một kinh nghiệm quan trọng nữa của Ninh Bình chính là việc sắp xếp đơn vị hành chính phải gắn chặt với tái cấu trúc không gian phát triển và định hình động lực tăng trưởng mới, tạo dư địa và động lực phát triển mới trong dài hạn. Vì vậy, việc tổ chức lại đơn vị hành chính phải đồng thời với rà soát, điều chỉnh quy hoạch; cơ cấu lại các vùng động lực, các hành lang kinh tế; phân bổ lại dân cư, nguồn lực và hạ tầng phát triển. Qua đó, xác định lại vai trò, chức năng và lợi thế cạnh tranh của từng khu vực trong tổng thể chiến lược phát triển chung. Bản chất của quá trình này là chuyển từ tư duy “sắp xếp để quản lý” sang tư duy “sắp xếp để phát triển”, biến “không gian hành chính mới” thành “không gian phát triển mới”, tạo nền tảng để khai thác hiệu quả hơn các tiềm năng, lợi thế, mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao sức cạnh tranh của địa phương trong bối cảnh phát triển mới.

Minh Phương