Chính sách bảo vệ sức khỏe người dân trên thế giới: Trường học trở thành tuyến đầu phòng bệnh

Singapore: Lập kế hoạch sức khỏe cho trẻ ngay từ tuổi mẫu giáo

Singapore đang đưa hoạt động phòng bệnh xuống ngay những năm đầu đời. Từ tháng 1/2026, tất cả trẻ K1 (khoảng 4 tuổi) và K2 (khoảng 5 tuổi), tương đương 2 năm cuối bậc mẫu giáo, được triển khai Kế hoạch sức khỏe cá nhân hóa, bên cạnh chương trình kiểm tra sức khỏe học đường định kỳ tại trường.

Đảo quốc sư tử cho rằng những năm mẫu giáo là giai đoạn quan trọng để hình thành sở thích, thói quen ăn uống, vận động và lối sống, vốn là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài. Quan điểm này cũng được củng cố bởi các nghiên cứu về trẻ em Singapore, trong đó có nghiên cứu “Nghiên cứu về quá trình trưởng thành của trẻ em Singapore hướng tới những kết quả sức khỏe tốt đẹp” cho thấy việc hình thành hành vi lành mạnh từ sớm có thể mang lại lợi ích tốt hơn về lâu dài.

Điểm đáng chú ý là Singapore không chỉ kiểm tra sức khỏe rồi trả kết quả cho phụ huynh. Kế hoạch sức khỏe được thiết kế riêng cho từng trẻ, dựa trên kết quả kiểm tra sức khỏe tại trường và thông tin từ Bảng Câu hỏi về lối sống do cha mẹ hoàn thành vào đầu năm học. Từ những dữ liệu này, trẻ sẽ nhận được các hướng dẫn về lối sống phù hợp với sở thích và thói quen của mình.

Chương trình không được triển khai đại trà ngay từ đầu. Kế hoạch được thí điểm tại 6 trường mẫu giáo từ tháng 7/2025, với khoảng 840 trẻ tham gia. Sau giai đoạn thử nghiệm, phụ huynh và các đơn vị vận hành trường mẫu giáo phản hồi tích cực, qua đó Singapore quyết định mở rộng chương trình trên toàn quốc. Việc triển khai được thực hiện theo từng giai đoạn và dự kiến tiếp cận khoảng 1.800 trường mẫu giáo vào cuối năm 2026.

Một điểm khác của mô hình là gia đình cũng trở thành một phần của quá trình phòng bệnh. Phụ huynh được cung cấp các phiếu hoạt động để thực hiện cùng trẻ tại nhà, qua đó biến những khuyến nghị về ăn uống, vận động và lối sống thành các hoạt động cụ thể thay vì chỉ dừng ở lời khuyên. Các trường mẫu giáo cũng được cung cấp bộ tài liệu để tiếp tục củng cố những thói quen lành mạnh trong môi trường học đường.

Kiểm soát thực phẩm trong và quanh trường học

Nhiều quốc gia đang coi trường học là “điểm can thiệp” quan trọng để phòng béo phì và các bệnh không lây nhiễm từ sớm. Thay vì chỉ dạy trẻ về dinh dưỡng, chính sách ngày càng tập trung vào việc quy định những gì được phục vụ, bán và quảng bá trong trường học.

Brazil là một ví dụ đáng chú ý ở cấp độ bữa ăn học đường. Chương trình Bữa ăn học đường quốc gia (PNAE) đang được sử dụng như công cụ dinh dưỡng và phòng bệnh cho trẻ. Trong năm 2026, các quy định mới tiếp tục giảm tỷ lệ thực phẩm siêu chế biến trong thực đơn trường học, chỉ được giới hạn ở mức tối đa 10% thực đơn, trong khi một số địa phương như Rio de Janeiro và bang Ceará đã tiến tới cấm sử dụng nhóm thực phẩm này trong trường học. Điểm đáng chú ý của Brazil là chính sách không chỉ nói “hạn chế đồ ăn không lành mạnh”, mà còn định hướng trường học sử dụng nhiều thực phẩm tươi và nguyên liệu địa phương hơn.

Hàn Quốc lại chọn cách mở rộng phạm vi bảo vệ ra bên ngoài cổng trường. Nước này xây dựng các “Green Food Zones” (các khu vực thực phẩm xanh) trong phạm vi khoảng 200 m quanh trường học. Tại những khu vực này, việc bán đồ ăn nhanh và nước ngọt bị cấm. Cách làm này đáng chú ý vì nhà trường không thể kiểm soát hoàn toàn những gì trẻ mua sau giờ học, nên chính sách can thiệp vào cả môi trường thực phẩm mà trẻ tiếp xúc trên đường đến và rời trường.

Chile và Mexico thì đi theo hướng kết hợp nhãn cảnh báo dinh dưỡng, hạn chế tiếp thị thực phẩm không lành mạnh và kiểm soát những sản phẩm được bán trong trường học. Điểm chung giữa các mô hình nói trên là nhà nước không đặt toàn bộ trách nhiệm lên trẻ em. Thay vì chỉ nói với trẻ rằng nên ăn ít đường, ít muối hay ít đồ ăn chế biến sẵn, chính sách tìm cách làm cho những lựa chọn không lành mạnh khó xuất hiện hơn trong môi trường mà trẻ sinh hoạt mỗi ngày.

Anh: Đưa hỗ trợ sức khỏe tâm thần vào trường học

Anh đang tăng cường đưa hỗ trợ sức khỏe tâm thần đến ngay trường học, nơi trẻ dành phần lớn thời gian trong ngày. Theo số liệu Chính phủ Anh công bố ngày 10/6/2026, 79% trường trung học tại Anh đã được tiếp cận các Đội Hỗ trợ sức khỏe tâm thần (MHST) do Dịch vụ Y tế quốc gia Anh triển khai. Đây là những nhóm chuyên môn phối hợp với nhà trường để phát hiện và hỗ trợ sớm học sinh gặp các vấn đề như lo âu, căng thẳng hoặc khó khăn tâm lý.

MHST không phải là “phòng khám tâm thần” đặt trong trường. Các đội này cung cấp hỗ trợ sớm cho học sinh, giúp nhà trường xây dựng môi trường quan tâm đến sức khỏe tâm thần, tư vấn cho giáo viên và kết nối những em cần chăm sóc chuyên sâu hơn với các dịch vụ y tế phù hợp. Nhờ đó, trường học trở thành nơi phát hiện vấn đề từ sớm và kết nối trẻ với hệ thống hỗ trợ, thay vì chờ đến khi tình trạng trở nên nghiêm trọng. Chính phủ Anh đang hướng tới việc MHST có mặt ở 100% trường học và cơ sở giáo dục vào năm 2029.

Song song với MHST, Chính phủ cũng đang củng cố vai trò của điều dưỡng trường học. Hướng dẫn được cập nhật tháng 2/2026 xác định đội ngũ này là lực lượng quan trọng trong thúc đẩy sức khỏe, phòng bệnh và can thiệp sớm cho trẻ từ 5 đến 19 tuổi. Công việc không chỉ bao gồm sức khỏe thể chất mà còn cả sức khỏe tâm thần và cảm xúc, dinh dưỡng, vận động, giấc ngủ, vệ sinh răng miệng và phòng ngừa các hành vi có hại như hút thuốc, sử dụng thuốc lá điện tử hay chất gây nghiện. Nói chung, hai lực lượng trên tạo thành một mạng lưới nhiều tầng để bảo vệ trẻ em tại trường học.

Thái Anh